Itoobiya, Jabuuti oo horumarineysa wadahadalada koridorka saliidda iyo gaaska iyadoo la dardargelinayo hawlaha tamarta gobolka

Addis Abeba – Madaxweynaha Jabuuti Ismail Omar Guelleh ayaa 20-kii May la yeeshay wadahadal la yeeshay Brook Taye, Maamulaha Guud ee Ethiopian Investment Holdings (EIH), ku saabsan mashaariicda koridorada dhoofinta saliidda iyo gaaska ee ballaaran ee isku xira labada dal, sida ay sheegeen ilo xog ogaal ah oo la socday Addis Standard.

Wadahadaladu waxay diiradda saareen qorshe ka kooban laba marxaladood oo kaabayaasha tamarta ah, oo ay horumariyeen kaashiga dhawaan ee kooxda Dangote ee Itoobiya iyo ujeedada ah in la xoojiyo iskaashiga istiraatiijiga ah ee Itoobiya–Jabuuti ee ku saabsan hawlaha tamarta iyo awoodda dhoofinta.

Hoos yimaada qaab-dhismeedka la soo jeediyay, marxaladda koowaad waxay qorsheyneysaa dhismaha tuubbooyin qaada alaabada saliidda la sifeeyay oo ka socda xarumaha dekedda Jabuuti ilaa xarunta hawlaha gudaha Itoobiya ee Daweleh. Marxaladda labaad waxay ku lug yeelan doontaa horumarinta tuubbooyin gaas iyo saliid ceeriin ah oo loogu talagalay in lagu dhoofiyo hydrocarbons-ka Itoobiya laga soo saaray beeraha wax soo saarka ee Gobolka Soomaalida ilaa suuqyada caalamiga ah iyada oo loo marayo Jabuuti.

Ilaha ayaa sidoo kale sheegay in Madaxweynaha Guelleh uu si wanaagsan uga jawaabay soo jeedimaha wuxuuna faahfaahin ka bixiyay arrimaha muhiimka ah ee lagu hirgelinayo waxa labada dhinac ay u arkeen inay tahay qaab-dhismeed iskaashi istiraatiiji ah oo cusub oo u dhexeeya dowladaha deriska ah.

Brook Taye waxaa ku wehlinayay lataliyeyaasha sare ee kooxda Dangote Peter Lazam iyo Singh Rana. Safiirka Itoobiya ee Jabuuti, Legesse Tulu, ayaa sidoo kale ka qaybgalay kulanka. Jabuuti waxaa matalayay Wasiirka Tamarta Djama Mohamed Hassan, Xoghayaha Guud ee Madaxweynaha Mohamed Abdillahi Waïs, iyo Kormeeraha Guud ee Dowlada Hassan Issa Sultan.

Wadahadaladu waxay ku soo beegmayaan xilli dardargelin ballaaran oo ku saabsan iskaashiga hawlaha tamarta Itoobiya–Jabuuti, taas oo ka muuqata taxane horumarineed oo dhawaan dhacay.

19-kii Maarso, 2026, Ethiopian Investment Holdings (EIH) ayaa si rasmi ah u codsaday dhul 10-hektar ah oo ku yaal Jabuuti si loo horumariyo xarun kaydinta shidaal ballaaran, sida ay sheegtay Hay'adda Dekedaha iyo Aagagga Xorriyadda Jabuuti (DPFZA).

Wadahadalada koridorada ugu dambeeyay ayaa sidoo kale raacaya ballaarinta mashruuca bacriminta ee Itoobiya, oo lagu dhawaaqay 18-kii May, 2026, intii booqasho ku joogay Ra'iisul Wasaare Abiy Ahmed iyo ganacsade Nigerian ah Aliko Dangote xarunta warshadaha Gode.

Mas'uuliyiintu waxay xaqiijiyeen in cabirka maalgashiga mashruucu uu ka kordhay $2.5 bilyan ilaa in ka badan $4 bilyan, taas oo muujineysa ballaarin weyn oo ku saabsan baaxadda iyo kaabayaasha taageeraya.

Codsiga waxaa la sameeyay intii booqasho ku joogay Madaxweyne ku xigeenka EIH Meleket Sahlu, oo la kulmay Guddoomiyaha DPFZA xarunta Caalamiga ah ee Bandhigga Jabuuti. EIH waxay soo jeedisay in la horumariyo xarun kaydinta shidaalka oo ah 150,000 cbm marxaladdeeda koowaad ee Beerta Warshadaha Damerjog, oo ay mas'uuliyiintu ku tilmaameen inay si istiraatiiji ah u taallo meel u dhow kaabayaasha muhiimka ah ee hawlaha, oo ay ku jiraan tuubbooyin iyo xiriir tareen.

Qorshaha la cusboonaysiiyay wuxuu ka kooban yahay tuubbo gaas oo 110-kilomitir ah oo ka socota beerka gaaska Calub ee ku yaal Biyaha Ogaden, warshad koronto oo 120 MW, xarun baakadaha polypropylene, iyo warshad isku dhafka NPK oo ah laba milyan oo tan. Mashruucu wuxuu filayaa inuu soo saaro ilaa seddex milyan oo tan oo urea ah sanadkiiba, isagoo ka dhigaya mid ka mid ah warshadaha ugu weyn ee soo saara bacriminta ee hal goob ah caalamka.

Source: Addis Standard

Qoraalka Itoobiya, Jabuuti oo horumarineysa wadahadalada koridorka saliidda iyo gaaska iyadoo la dardargelinayo hawlaha tamarta gobolka ayaa markii ugu horreysay ka soo baxay WardheerNews .