Cabdalla Cabdalla oo ka digay arrin halis ah oo soo socota

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliye ku-xigeenka Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, Sarreeye Guuto Cabdalla Cabdalla Maxamed, ayaa Jimcihii ka digay in bixitaanka ciidamada Uganda uu halis gelin karo amniga Muqdisho iyo deegaannada ku xeeran.

“Dalka waxaa soo food saartay khatar amni oo weyn oo aan la dhayalsan karin. Bixitaanka ciidamada Uganda wuxuu abuuri doonaa firaaq amni, wuxuuna halis gelin doonaa amniga caasimadda. Ciidamadeennu si ku filan uguma diyaarsana inay la wareegaan mas’uuliyaddaas,” ayuu Cabdalla ku qoray boggiisa Facebook .

Digniinta Cabdalla ayaa timid kaddib markii saraakiisha milatariga Uganda ay xaqiijiyeen in dufcaddii ugu horreysay ee ciidamadooda heshiiska labada dal ku joogay Soomaaliya ay dalkooda dib ugu laabatay. Askarta kale ee heshiiskaas ku joogta Soomaaliya ayaa la filayaa inay ku xigaan.

Ku-simaha afhayeenka milatariga Uganda, Korneyl Chris Magezi, ayaa sheegay in ciidamada Uganda ee ka tirsan Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ay iyaguna dalka uga bixi doonaan marxalado kala duwan, ugu dambayn dhammaadka 2027.

Taliyaha ciidamada Uganda, Jeneraal Muhoozi Kainerugaba, ayaa ku dhawaaqay bixitaanka 29-kii Oktoobar.

“Sidii aan ballanqaadnay, waxaan bilownay inaan ciidamadeenna kala baxno Soomaaliya. Kaddib 20 sano oo dhiig badani daatay, naf-hurnimo badanna la muujiyey, waxaan amniga ku wareejinaynaa walaalaheenna Soomaaliyeed,” ayuu Kainerugaba ku qoray barta X.

Uganda waxay ahayd dalkii ugu horreeyay ee Afrikaan ah ee ciidamo u soo dira Soomaaliya markii la bilaabay hawlgalkii Midowga Afrika ee AMISOM sannadkii 2007. Tan iyo xilligaas, waxay ka mid ahayd dalalka ciidamada ugu badan ku biiriya hawlgallada Midowga Afrika ee Soomaaliya.

Ciidamada Uganda waxay door weyn ka qaateen ilaalinta dowladdii ku-meelgaarka ahayd, sugidda amniga Muqdisho iyo hawlgalladii Al-Shabaab looga saaray dhowr magaalo.

Fariisimaha Shabeellaha Hoose

Walaaca laga qabo bixitaanka ayaa si gaar ah u taabanaya Shabeellaha Hoose, halkaas oo ciidamada Uganda ay fariisimo ku leeyihiin meelo ku teedsan waddooyin muhiim u ah isu socodka ciidamada Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika.

Ciidamada Midowga Afrika ayaa isu diyaarinaya inay la wareegaan dhowr fariisin oo ay banaynayaan ciidamada Uganda ee Soomaaliya ku jooga heshiiska labada dal. Fariisimahaas waxaa ka mid ah Sabiid-Caanoole, Bariire, Awdheegle iyo Buulo Nagaad.

Weli ma cadda cidda la wareegi doonta dhammaan fariisimaha ay Uganda ka baxdo iyo in ciidamada Soomaaliya ay haystaan askar iyo qalab ku filan oo ay ku sugi karaan amniga deegaannadaas.

Golaha Nabadda iyo Amniga ee Midowga Afrika ayaa bishii Febraayo ku baaqay in si taxaddar leh la isugu dubbarido dhaqdhaqaaqa ciidamada, si looga fogaado firaaq amni oo ay Al-Shabaab ka faa’iidaysan karto.

Bixitaanka Uganda ayaa ku soo beegmaya xilli aan weli la hubin in AUSSOM ay heli doonto dhaqaalaha ay hawlaheeda ku sii waddo. Midowga Afrika ayaa ka digay in dhaqaale yari ay wiiqi karto taageerada uu hawlgalku siinayo Soomaaliya inta ay ciidamadeedu la wareegayaan mas’uuliyadda amniga.

Qorshihii hore ee kala-guurka ee AUSSOM, oo uu ansixiyey Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, wuxuu dhigayey in hawlgalku sii socdo ilaa dhammaadka 2027, ka hor inta aan sannadka 2028 la bilaabin dhimista ballaaran ee ciidamada. Bixitaanka ugu dambeeya ee ciidamada hawlgalka ayaa loo qorsheeyey dhammaadka 2029, iyadoo lagu salaynayo xaaladda amniga iyo heerka diyaargarowga ciidamada Soomaaliya.

Haddii Uganda ay raacdo jadwalka ay ku dhawaaqday, AUSSOM waxay waayi doontaa mid ka mid ah cutubyadeeda ugu khibradda badan ka hor inta aan la bilaabin dhimistaas.

Ciidamada dowladda Soomaaliya ayaa hawlgallo ka dhan ah Al-Shabaab ka wada koonfurta iyo bartamaha dalka, iyagoo isu diyaarinaya inay la wareegaan hawlo amni oo dheeraad ah.

Dowladda federaalka ayaan weli soo saarin jawaab ku saabsan qiimaynta Cabdalla ee diyaargarowga ciidamada Soomaaliya.