Warbaahinta dowladeed ee Itoobiya ayaa weerartay madaxweynaha Soomaaliya ee ku saabsan diblomaasiyadda gobolka

ADDIS ABABA, Itoobiya — Hay'adda wararka ee dowladda Itoobiya ayaa dhaleeceysay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo ku saabsan diblomaasiyadiisa gobolka ee dhawaan, iyadoo ku dooneysa in isuduwidda sii kordheysa ee Soomaaliya ay la leedahay Masar, Ereteriya iyo Suudaan ay khilaafsan tahay danaha istiraatiijiga ah ee Itoobiya.

Qoraal ay daabacday Hay'adda Wararka Itoobiya (ENA), hay'adda ayaa diiradda saartay ka qaybgalka Xasan Sheekh ee shir madaxda afar dal ah oo lagu qabtay New Alamein ee Masar 4-ta Oktoobar. Kulanka ayaa isu keenay madaxda Masar, Soomaaliya, Ereteriya iyo Suudaan si ay uga wada hadlaan amniga, madaxbannaanida, iskaashiga dhaqaale iyo arrimo kale oo gobolka ah.

Shirku wuxuu ku dhammaaday bayaanno wadajir ah oo daboolaya arrimo dhowr ah oo xasaasi ah oo ku yaal Geeska Afrika iyo Badda Cas. Qodobbadiisa waxaa ka mid ahaa baaq loogu diray dowladaha xeebaha inay haystaan mas'uuliyadda arrimaha la xiriira Badda Cas, taasoo xaalad adag ku noqon karta dadaallada Itoobiya ee muddada dheer ah ee lagu raadinayo helitaanka ganacsi badeed oo lagu kalsoonaan karo.

Bayaanka ayaa sidoo kale ka hadlay maaraynta webiyada xuduudaha, oo ay ku jiraan Webiga Niil. Waxay adkeysay u hoggaansanaanta sharciga caalamiga ah iyo mabda'a ah in aan waxyeello loo geysan dalalka kale, iyadoo baaqday in la sameeyo ogeysiis hore, la tashiyo iyo heshiisyo ku saabsan tallaabooyinka saameyn ku yeelan kara dalalka hoos yimaada.

ENA ayaa u sawirtay qodobbada inay khatar ku yihiin danaha Itoobiya, gaar ahaan qorshayaasheeda horumarinta dhaqaale, mowqifkeeda ku aaddan kheyraadka biyaha Niilka iyo dadaalladeeda lagu raadinayo helitaanka Badda Cas.

Hay'adda ayaa sidoo kale su'aalo ka keentay taageerada Hassan Sheikh ee bayaanka shirweynaha, iyadoo u soo bandhigtay isbeddel ku yimid xiriirka Soomaaliya iyo Itoobiya. ENA ayaa xustay ka qaybgalka Itoobiya ee arrimaha Soomaaliya muddo dhowr iyo toban sano ah, oo ay ku jiraan ka qaybgalka dadaallada dib-u-heshiisiinta iyo shirarka loogu talagalay dib-u-dhiska hay'adaha siyaasadeed ee Soomaaliya.

Qoraalku wuxuu xusay ka qaybgalka Itoobiya ee habraacyada nabadda ee Sodere iyo Mbagathi wuxuuna iftiimiyay doorka ay ciidammada Itoobiya ka ciyaareen hawlgallada amniga Soomaaliya. Sidoo kale, waxaa lagu xusay ka qaybgalka Itoobiya ee hawlgallada midowga Afrika ee isdaba-joogga ah, oo ay ku jiraan AMISOM, ATMIS iyo hawsha hadda jirta ee AUSSOM.

Arrinta Niilku waxay si gaar ah u tahay mid xasaasi ah oo ku saabsan Itoobiya, Masar iyo Suudaan. Addis Ababa waxay dhiseysaa Biyaha Weyn ee Itoobiya ee ku yaal Niilka Buluugga ah waxayna difaacday mashruuca inay muhiim u tahay horumarkeeda dhaqaale iyo korontada. Masar iyo Suudaan, dhanka kale, waxay marar badan ku baaqeen in la sameeyo heshiisyo ay sheegeen inay ilaalinayaan danahooda biyaha ee hoos yimaada.

Jagooyinka shirweynaha New Alamein ee ku saabsan webiyada xuduudaha ayaa sidaas darteed ku daraya lakab kale oo ku saabsan xiriirka goboleed ee horey u xumaaday, gaar ahaan maadaama Itoobiya ay sii wado raadinta gelitaanka weyn ee Badda Cas.

Ka qaybgalka Soomaaliya ee shirweynaha ayaa sidoo kale ku soo beegmaya xilli isbeddel ku yimid xiriirka u dhexeeya Muqdisho iyo Addis Ababa. Labada dal ayaa horey u wada shaqeeyay si dhow oo ku saabsan amniga, halka khilaafaadka ku saabsan madax-bannaanida, gelitaanka badda iyo isbahaysiga goboleed ay marar badan xumeeyeen xiriirka.

Hassan Sheikh ayaa sheegay in Soomaaliya ay furan tahay in Itoobiya ay hesho gelitaanka badda iyada oo loo marayo dhulka Soomaaliyeed, laakiin wuxuu adkeeyay in heshiis kasta oo noocaas ah uu u baahan yahay in lagu heshiiyo labada dowladood iyo in la ixtiraamo madax-bannaanida Soomaaliya.

Dhaleeceynta hay'adda Itoobiya waxay timaaddaa iyadoo xiisaduhu ay sare u kacayaan guud ahaan Geeska Afrika, halkaas oo khilaafaadka ku saabsan helitaanka Badda Cas, biyaha Webiga Nile, amniga xuduudaha iyo isbahaysiyada goboleed ee tartamaya ay si joogto ah isugu dhafanayaan.