Waxbarashada Sare iyo Federaalka Soomaaliya: Maxay Dastuurka iyo Shuruucda Waxbarashada Sare dhab ahaan bixiyaan

Qoray: Dr. Abdirazak Takar

4 Maarso 2026, Soomaaliya waxay ku dhaqaaqday dastuur cusub magaalada Muqdisho , oo ay ansixisay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, taasoo beddeshay Dastuurkii Kumeelgaarka ahaa ee dalka maamulayay tan iyo 2012. Dadka ka baxsan, tijaabada federaalka ee Soomaaliya waxaa sahlan in lagu qaldo inay tahay nidaam daciif ah oo kaliya haysta dalka ama hab rasmi ah oo wax badan aan isbedel ku keenin.

Midna ma ahan aragti ka adkaan karta qoraalka. Qodobbada iyo jadwalkiisa waxaa ku jira jawaab cad oo ku saabsan su'aal muddo ka badan toban sano dhibaataynaysay siyaasadda waxbarashada sare ee Soomaaliya: ma leedahay mas'uuliyadda jaamacadaha, machadyada cilmi-baarista iyo kulliyadaha farsamada Dowladda Federaalka mise Dowladaha Xubnaha Federaalka?

Qoraalka cusub ma cadda in uu yahay dabeecadda heerar badan ee maamulka waxbarashada sare. Qodobka 25(5) wuxuu mas'uuliyadda horumarinta waxbarashada sare u qoondeeyay heerarka kala duwan ee dowladda, waxaana Jadwalka Labaad lagu daray waxbarashada sare, teknoolojiyadda iyo machadyada cilmi-baarista, iyo horumarinta iyo tayada waxbarashada guud ahaan, kuwaas oo ka mid ah awoodaha ay haystaan Dowladda Federaalka iyo Dowladaha Xubnaha Federaalka si wadajir ah.

Qaab-dhismeedka dastuuriga ah wuxuu sawirayaa nidaam wadaag ah iyo maamul wada shaqeyn ah, halkii mid ka mid ah heerarka dowladda uu si gaar ah u maamuli lahaa.

Qodobka 29(5): Qoraal Si Cad Loogu Qoray

Dastuurka Kumeelgaarka ah ee hore Qodobkiisa 30(7) wuxuu si fudud u akhriyey: “Dawladda waxay kor u qaadi doontaa waxbarashada sare, machadyada farsamada, iyo hay’adaha tiknoolijiyada iyo cilmi baarista.” Dhaqanka dastuuriga ah ee Soomaaliyeed, “dawladda” (Dawladda) guud ahaan waxaa si sax ah ama si qaldan loo fahmay, sida gaaban ee Dowladda Federaalka.

Dastuurka cusub wuxuu ka tagay luqaddaas. Qodobka 29(5) hadda wuxuu akhriyey:

“Heerarka kala duwan ee hay’adaha dawladda ee u xilsaaran waxbarashada waa in ay horumariyaan tacliinta sare, machadyada farsamo, tiknoolijiyada, cilmibaarista, hal-abuurka, cayaaraha, hiddaha iyo dhaqanka.” (“Heerarka kala duwan ee hay’adaha dawladda ee mas’uulka ka ah waxbarashada waa in ay horumariyaan tacliinta sare, machadyada farsamo, tiknoolijiyada, cilmi baarista, hal-abuurka, cayaaraha, hiddaha iyo dhaqanka.”)

Tani maaha isbeddel yar oo qaab-dhismeed. Bedelidda “dawladda” oo lagu beddelay “heerarka kala duwan ee hay’adaha dawladda” waxay si ula kac ah u ballaarinaysaa qodobka, iyadoo la aqoonsanayo in hay’adaha federaalka, dowlad goboleedyada iyo kuwa maxalliga ah ay mid walba qaadaan waajibaadkan. Qoraalka 2012 si macquul ah ayaa loo akhriyi karaa in waxbarashada sare loo qoondeeyey Muqdisho kaliya. Qoraalka 2026 wuxuu xiraa akhrintaas.

Jadwalku wuxuu xaqiijinayaa Xaaladda

Qodobka 8 ee Jadwalka Labaad (B) wuxuu liis gareeyaa “qorshaha horumarinta waxbarashada iyo ilaalinta tayadeeda” oo ka mid ah awoodaha wadajirka ah. Qodobka 41 ee jadwalkaas, oo ah qoraalka ugu dambeeya ee hoosta waxbarashada, ayaa markaas ku daraya:

“Tacliinta sare, tiknoolijiyadda iyo hay’adaha cilmibaarista.” (“Higher education, technology, and research institutions.”)

Labada qodob waxay ku jiraan Jadwalka Labaad (B). Midkoodna ma muuqdo Jadwalka Labaad (C), kaas oo si toos ah uga bilaabmaya liis gebi ahaanba ka duwan oo daboolaya arrimo sida dastuurka dowlad goboleedyada iyo miisaaniyadda dowlad goboleedyada. Tacliinta sare iyo horumarinta iyo tayada waxbarashada guud ahaan, si kale haddii loo dhigo, waa qoraallo is barbar socda oo ku jira liiska wadajirka ah, maahan awoodaha lagu kala qaybiyay jadwalada federaalka iyo dowlad goboleedyada. Dastuurku wuxuu u arkaa inay yihiin hawl wadaag ah.

Farqi Ujeeddo Leh, Maahan Ka Tagid

Qorayaasha ayaa si cad u fahmay farqiga u dhexeeya hawlaha u baahan hal awood qaran iyo kuwa aan u baahnayn, sababtoo ah waxay si cad u jiheeyeen xariiqdaas jadwalka deriska ah. Qodobka 40 ee Jadwalka Labaad (A), liiska federaalka ee gaar ah, wuxuu siiya Dowladda Federaalka awood kaliya oo ku saabsan dejinta manhajka, tababarka macalimiinta, iyo imtixaannada shahaadada dugsiga sare ee qaran. Hawlahaas waxay u baahan yihiin hal heer qaran, waxaana dastuurku sidaas ku sheegay iyada oo aan wax shuruud ah la saarin.

Waxbarashada sare looma siin isla daaweyn. Halkii laga dhigi lahaa, waxaa lagu daray jadwalka wadajirka ah, oo ay weheliyaan waajibaadka guud ee horumarinta waxbarashada iyo ilaalinta tayadeeda. Fikrada dastuuriga ah ee xooggan ayaa ah in manhajka, tababarka macalimiinta iyo imtixaannada qaran loo arkay inay u baahan yihiin cod qaran oo keliya, halka waxbarashada sare, teknolojiyadda iyo cilmi-baarista loo arkay inay u baahan yihiin ka qaybgal qaran iyo dowlad goboleed oo wadajir ah halkii laga siin lahaa xakameyn gaar ah midkoodna.

Maqaallada 64 iyo 68: Sida Awoodda Wadajirka ah u Shaqeeyo

Meesha ayaa si cad u iftiimaysa marka maqaallada ku xeeran la akhriyo iyadoo lala socdo Maqaalka 29(5) iyo Jadwalka Laba (B). Maqaalka 64 wuxuu qeexayaa mabaadi'da guud ee dastuuriga ah ee federaalnimada, oo ay ku jirto shuruudda ah in awoodda dowliga ah lagu qaybiyo dhammaan heerarka dowliga ah, in heerarka dowliga ah ay si joogto ah u wada shaqeeyaan, iyo in mas'uuliyadda bixinta adeegyada la siiyo heerka dowliga ah ee leh awood ku filan si ay u bixiyaan si hufan oo ugu dhow muwaadinka la adeegayo.

Maqaalka 68 wuxuu markaas siinayaa awoodaha wadajirka ah ee ku qoran Jadwalka Laba (B) qaab dhismeed gaar ah, halkii laga tegi lahaa iyaga oo aan la kala soocin. Waxay mas'uuliyadda sharci dejinta, siyaasadda, xeerarka, heerarka iyo kormeerka aagagga wadajirka ah u xilsaaraysaa Dowladda Federaalka, halka ay fulinta iyo hirgelinta awoodahaas isla ah u xilsaarayso Dowladaha Xubnaha Federaalka.

Marka la eego waxbarashada sare, tani waa qaybinta shaqada oo si taxadar leh loo tixgeliyo. Doorka Dowladda Federaalka waa in la dejiyo siyaasadda qaran, heerarka iyo qaab-dhismeedka xeerarka iyo in la kormeero codsiga ay helaan.

Doorka Dowladaha Xubnaha Federaalka waa in ay hirgeliyaan, oo ay ku jiraan iyaga oo maraya hay'adahooda sida guddiyada waxbarashada sare ee heer dowlad. Markaad wada akhrido, Qodobka 29(5), Qodobka 64, Qodobka 68 iyo Jadwalka Laba (B) waxay qeexayaan hal qaab isku dhafan: heerarka qaran ee lagu dejiyo laguna kormeero si dhexe, oo lagu bixiyo hay'adaha Dowladaha Xubnaha Federaalka ee dhulka.

Heerarka Qaranka Iyadoo Aan Hal Maamule Ahayn

Qaab-dhismeedkan dastuuriga ah wuxuu xallinayaa doorasho been ah oo qaabeysay doodda sanado badan: fikradda ah in heerarka qaran ee la aamini karo ay u baahan yihiin hal maamule qaran.

Somaliya si cad ayaa u baahan iswaafajin waxbarashada sare. Shahaadooyinka waa in ay qaadaan isla miisaanka, ha noqoto in lagu kasbado Muqdisho, Garowe ama Kismaayo.

Nidaamyada hubinta tayada waa in ay kasbadaan kalsoonida shaqaaleysiiyayaasha iyo lamaanayaasha caalamiga ah. Hay'adaha cilmi-baarista waa in ay awoodaan in ay la kulmaan heerar la aqoonsan yahay.

Midkoodna ma u baahna in go'aan kasta oo xeerar ah lagu ururiyo hal xafiis federaal. Awood wada jir ah, oo sida uu Qodobka 68 u dhigay, ayaa loo dhisay in ay labadaba natiijooyin gaarsiiso hal mar: heerarka qaran, oo lagu dhaqmo si wax ku ool ah iyada oo loo marayo hay'adaha Dowladaha Xubnaha Federaalka.

Waxyaabaha Shuruucda Waxbarashada Sare Runtii Bixiyaan

Su'aasha dastuuriga ah waxay noqoneysaa mid muuqata marka la eego labada sharciga waxbarashada sare ee horey u dhaqan galay. Sharciga Waxbarashada Sare ee Federaalka, oo la ansixiyay bishii Diseembar 2024, wuxuu abuurayaa qaab-dhismeed sharciyeed oo qaran oo weyn.

Waxay qeexaysaa "Dowladda" sida Dowladda Federaalka, waxayna bixisaa in Wasiirka uu hogaamiyo siyaasadda waxbarashada sare ee qaran kadib markii la tashado hay'adaha waxbarashada ee Dowlad Goboleedka Federaalka iyo Guddiga Waxbarashada Sare ee Qaranka, waxayna aasaastaa Guddiga Qaranka oo xaruntiisu tahay caasimadda iyo laamiyo ku yaal Dowlad Goboleedyada Federaalka. Guddiga waxaa la siiyay hawlo ballaaran, oo ay ku jiraan dejinta heerarka hay'adaha waxbarashada sare, kormeerka iyo qiimeynta, bixinta aqoonsiga, go'aaminta shuruudaha aqoonsiga, iyo aqoonsiga shahaadooyinka iyo diplomada.

(Sharciga Waxbarashada Sare ee Federaalka, Sharciga No. 30, 4 Diseembar 2024, Qodobbada 2, 4, 9 ilaa 10 iyo 19 ilaa 20.)

Sharciga Federaalka sidoo kale wuxuu aqoonsan yahay doorka Dowlad Goboleedka Federaalka. Qodobka 35 wuxuu bixiya in Dowlad Goboleed Federaalka ay aasaasi karto jaamacad oo ay qaadato mas'uuliyadda xarumahaheeda, iyadoo miisaaniyadda jaamacadda ay ansixiso baarlamaanka dowlad goboleedka.

Si kastaba ha ahaatee, qodobkaas wuxuu sidoo kale u baahan yahay in jaamacadda dowlad goboleedka ay raacdo habraacyada ay dejisay sharciga Federaalka, halka sharcigu si gooni ah u oggolaanayo Dowladda Federaalka inay aasaasto hay'adaha waxbarashada sare meel kale oo dalka ah. Qaabka sharciga ayaa sidaas darteed isku dhafan: wuxuu aqoonsan yahay hay'adaha dowlad goboleedka halka uu hawlo ballaaran oo ruqsad, aqoonsi iyo xakameyn tayada ku dhex jiro qaab-dhismeedka federaalka.

(Sharciga Waxbarashada Sare ee Federaalka, Qodobbada 23 ilaa 35.)

Xeerka Waxbarashada Sare ee Puntland ee la beddelay wuxuu dhisaa qaab-dhismeed heer dowlad oo isbarbar socda. Baaxaddiisu waxay ka dhacdaa Puntland oo dhan waxayna khuseysaa hay'adaha waxbarashada sare ee Puntland.

Waxay dhistaa Guddiga Waxbarashada Sare ee Puntland oo ah hay'ad maamul oo madax-bannaan oo sharci ah oo hoos timaadda kormeerka siyaasadeed ee Wasaaradda Waxbarashada, oo awood u leh inay dejiso heerarka furitaanka iyo hawlgalka hay'adaha waxbarashada sare, go'aamiso shuruudaha aqoonsiga, kormeerto oo qiimeyso hay'adaha, bixiso aqoonsi, iyo horumariso siyaasadda iyo istaraatiijiyadda waxbarashada sare ee Puntland. Sidoo kale waxay Guddiga siisaa door toos ah oo ku saabsan dhisidda iyo aqoonsiga jaamacadaha iyo hay'adaha kale, waxayna mas'uuliyad ka saartaa xarumaha iyo miisaaniyadda Dowladda Puntland.

(Xeerka Waxbarashada Sare ee Puntland, sida la beddelay sanadka 2025, Qodobbada 3 ilaa 6, 19 ilaa 20 iyo 23 ilaa 30.)

Isbarbardhigga wuxuu muujinayaa is-daba-joog dhab ah. Labada xeer waxay daboolayaan inta badan isla dhulka xeerarka: heerarka, aqoonsiga, kormeerka, aqoonsiga iyo dhisidda hay'adaha.

Is-daba-jooggaas naftiisa ma muujinayo in midkoodna heerku leeyahay awood gaar ah. Taa beddelkeeda, waxay muujinaysaa in qaab-dhismeedka sharciga ah ee la sameeyay uu leeyahay doorar xeerar badan oo heerar labadaba, ka hor intaan Dastuurka 2026 caddeynin sida doorarasi ay isugu xiran yihiin.

Sharciga Federaalka wuxuu ka horeeyaa dastuurka cusub, sidoo kale waxyaabaha la beddelay ee Puntland ee 2025. Labaduba hadda waa in la akhriyaa, iyo halka loo baahdo in la dib u eegaa, si waafaqsan qaybinta lagu xaqiijiyay Qodobka 29(5), Jadwalka Laba (B) iyo Qodobka 68, halkii loo tixgelin lahaa inay arrinta ku xallinayaan shuruudahooda.

Haddii sidan loo akhriyo, shuruucdu waxay xoojinayaan doodda dastuuriga ah halkii ay ka adkeyn lahaayeen. Qaab qaran ayaa si cad u qiimo leh, waxaana sharciga Federaalka uu muujinayaa sababta.

Laakiin qaab qaran ma u baahna in dhammaan aqoonsiga, shatiyeynta, kormeerka ama go'aannada hay'adaha lagu maamulo xarunta. Sharciga Puntland wuxuu muujinayaa in awoodda xakameynta weyn ay horey u jirto heerka Dowlad Goboleedka Federaalka.

Xalka ugu macquulsan waa qaybinta shaqooyinka oo waafaqsan Qodobka 68: heerarka qaran iyo kormeerka, oo lagu fulinayo Dowlad Goboleedka Federaalka, iyadoo la adeegsanayo habab la isku raacay oo loogu talagalay aqoonsiga is-dhaafsiga.

Laba Guddiyo, Hal Xeer Dastuuriga ah

Isku jirka Guddiga Waxbarashada Sare ee Qaranka iyo Guddiga Waxbarashada Sare ee Puntland waa in lagu akhriyaa iftiinka labadaba qaybinta awoodaha dastuuriga ah iyo shuruucda la ansixiyay hoosteeda. Jiritaanka midna ma aha, kaligiis, caddeyn in kan kale uu qasban yahay inuu ka tanaasulo. Hawsha sharciga ah ee saxda ah waa in la waafajiyo awoodahooda sharciga ah qaybinta dastuuriga ah ee kor ku xusan.

Hawshaasi ma ahan in la go'aamiyo guddiga imisa uu ka leexanayo, laakiin waa in la aqoonsado hawlaha dhab ahaan qaran, kuwa ku jira awoodda Dowlad Goboleedka Federaalka, iyo kuwa u baahan iskaashi. Heerarka guud, aqoonsiga is-dhaafsiga, habraacyada aqoonsiga iswaafaqsan, xog wadaag ah iyo wada hadal joogto ah oo ka dhexeeya federaalka iyo dowlad goboleedyada ee ku saabsan tayada ayaa bixin kara qaab-dhismeedka isku xira.

Guddiga Waxbarashada Sare ee Qaranka wuxuu qaban karaa isku xirka qaran iyo dejinta heerarka halka uu dastuur ahaan awood u leeyahay, halka guddiga heer dowlad goboleed uu nidaamiyo oo kormeero hay'adaha ku jira xukunkiisa. Ujeedadu waa inay noqoto is-dhaafsi, ma ahan nuqul ama ballaarin hal dhinac ah.

Horumarinta Heshiiska Waxbarashada Sare ee Federaalka

Waxa Soomaaliya hadda u baahan tahay ma ahan tartan dheeri ah oo ku saabsan awoodda, laakiin heshiis la galo oo ku saabsan Waxbarashada Sare ee Federaalka oo turjuma qaybinta dastuuriga ah ee loo baahan yahay in lagu sameeyo habraacyo maamul oo shaqeynaya: heerar tayada qaran oo la isku raacay, waddooyin cad oo aqoonsi iyo ruqsad ah, aqoonsi is-dhaafsi ah oo u dhexeeya xeer-dejiyeyaasha federaalka iyo dowlad goboleedyada, nidaamyada xog wadaag ah, iyo hab joogto ah oo lagu xallinayo khilaafaadka iyada oo loo marayo wada hadal iyo habraaca dastuuriga ah.

Heshiiskan noocan ah wuxuu muhiim u yahay sababtoo ah xeerarka jira waxay ka horeeyeen Dastuurka 2026 waxayna ku qoran yihiin faham hore oo aan degganayn oo ku saabsan sida awoodda federaalka iyo dowlad goboleedyada ee waxbarashada sare ay u wada xiriiri lahaayeen. Ujeedadu ma ahan in la baabi'iyo yoolalka xeer-dejinta ee sharciyadu leeyihiin, laakiin waa in la caddeeyo xuduudaha hay'adaha iyo in la dhiso nidaam federaal iyo dowlad goboleed oo iswaafaqsan waxa dastuurku hadda bixiyo.

Sababta Ay Muhiim U Tahay In La Raaco Qoraalka Hadda

Falanqaynta kor ku xusan ma aha kaliya hawl akadeemiyadeed. Waxay si toos ah u saameynaysaa sida Wasaaradda Federaalka ee Waxbarashada, iyo hay'adaha Dowlad Goboleedka Federaalka sida Wasaaradda Waxbarashada Puntland iyo Guddiga Sare ee Waxbarashada, ay u dhaqmaan.

Halka dastuurku uu hawl siiyo si wadajir ah, sida uu ku sameeyo waxbarashada sare, teknolojiyadda, hay'adaha cilmi-baarista, iyo horumarinta iyo ilaalinta tayada waxbarashada, doorka Dowladda Federaalka ee Qodobka 68 waa in la dejiyo siyaasadda, heerarka iyo xeerarka iyo in la kormeero codsiga. Ma aha in si toos ah loo maamulo jaamacadaha Puntland, in la dhaafo Guddiga Sare ee Waxbarashada Puntland, ama in la tixgeliyo fulinta, taas oo dastuurku u xilsaaray Dowlad Goboleedyada Federaalka, inay noqoto xuquuq federaal ah.

Dowlad Federaalka oo ka baxsan doorkan, ha noqoto iyadoo la sheeganayo awoodda shati ama aqoonsi oo dastuurku uusan siin, iyadoo la iska indhatirayo Sharciga Waxbarashada Sare ee Puntland, ama iyadoo la sameynayo magacaabista iyo go'aannada beddelaya halkii ay la jaanqaadi lahaayeen Guddiga Puntland, ma ahan inay muujiso hogaaminta qaran. Waxay ka leexanaysaa qoraalka dastuuriga ah ee maqaalkaan ku qeexan.

Xalka ma aha isbeddel siyaasadeed dhinac kasta, laakiin waa u hoggaansamidda Qodobka 29(5), Jadwalka Labaad (B) iyo Qodobka 68 sida loo qoray, iyo Sharciga Waxbarashada Sare ee Federaalka iyo Sharciga Waxbarashada Sare ee Puntland sida ay u jiraan ilaa si sharci ah loo mideeyo iyada oo loo marayo wadahadal.

Tani waxay ka muhiimsan tahay khilaafka degdega ah. Nidaamyada Federaalka waxaa caalamka lagu qiimeeyaa haddii dowladahooda dhexe ay ixtiraamaan xadadka ay dastuurku ku xaddido, ma ahan oo kaliya haddii dowladaha hoose ay u hoggaansamaan xarunta.

Dawlad Federaalka oo qaadata awoodaha wadajirka ah sidii fursad loogu ballaadhin lahaa maamulka, halkii ay ka ahaan lahayd aasaas iskaashi, waxay halis u tahay kalsooni la'aanta hay'adaha, qaab-dhismeedyo isku mid ah iyo khilaafaad siyaasadeed oo ku saabsan tayada tacliinta oo maqaalkaan ka digay intii uu socday. Natiijadaas ma adeegsan doonto midna midnimada qaranka Soomaaliya ama danaha hay'adaha sharci ee Puntland.

Waxay kaliya adeegsan doontaa raaxo ku meel gaar ah oo xafiis kasta oo Muqdisho ah oo u arka inay waxtar u tahay in la iska indhatiro qaybinta awoodaha ee dastuurku si cad u qeexayo.

Waxba kama jiraan tan oo ka dhigan in la diido ka qaybgalka federaalka ee tacliinta sare. Soomaaliya waxay u baahan tahay heerarka qaranka, isku xirka iyo kormeerka uu Qodobka 68 u xilsaaray Dowladda Federaalka. Tani waa kiiska ka dhanka ah in la qaldo doorka wadajirka ah ee xakameyn gaar ah, iyo ka dhanka ah wasaarad kasta, federaal ama dowlad, oo beddelaysa go'aan shakhsiyeed ama mid kooxeed habraacyada ay dastuurka iyo xeerarka jira horey u bixiyeen.

Casharka Weyn

Doodeeda waxbarashada sare ee Soomaaliya ma ahan kaliya mid ku saabsan hay'adda haysta awoodda xeerarka. Waxay ku saabsan tahay in nidaamka federaalka uu kala saari karo hogaaminta qaranka iyo maamulka dhexe, iyo in hay'adihiisa, federaal iyo dowlad goboleedba, ay ku xiran yihiin dastuurka ay ku shaqeeyaan halkii ay ka ahaan lahaayeen raaxo.

Dastuurka, oo si wadajir ah loo akhriyo iyadoo la raacayo shuruucda waxbarashada sare ee jira, wuxuu tilmaamayaa nidaam ay ku wada jiraan heerarka qaranka iyo isku xirka oo la jaanqaadaya hirgelinta macno leh ee Dowlad Goboleedka Federaalka iyo awoodda hay'adaha. Wax kasta oo ka leexashadaas, dhinac kasta, waa dhibaato dastuuriga ah oo la saxayo, ma ahan guul siyaasadeed oo la difaacayo.

Soomaaliya ma u baahna nidaam waxbarasho sare oo ku saleysan hay'adda haysta qalin. Waxay u baahan tahay mid iswaafaqsan, la aamini karo oo iskaashi leh: qaranka halka dastuurku uu qoondeeyo heer qaran, wadaag halka dastuurku uu qoondeeyo mas'uuliyad wada jir ah, iyo in si maxalli ah loo hirgeliyo halka dastuurku uu mas'uuliyaddaas u qoondeeyo Dowlad Goboleedka Federaalka. Taasi waa habka waara ee lagu heshiin karo heerarka qaranka iyo federaalnimada.

Dr. Abdirazak Takar

——

Dr Abdirazak Takar waa Kuxigeenka Guddoomiyaha Guddiga Tacliinta Sare ee Puntland, Soomaaliya. Waxa uu hore u ahaa Rektor Jaamacadda Bariga Afrika, Soomaaliya. Wuxuu ka qoraa siyaasadda tacliinta sare, maamul, arrimaha siyaasadeed, iyo sharciga Islaamka iyo sharciga isbarbardhiga .

—————

Tixraacyada Dastuuriga

Dastuurka Kumeelgaarka ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya (2012): Qodobbada 30(7), 50, 52 iyo 54.

Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya (Mogadishu, 4 Maarso 2026): Qodobka 29(5), bogga 20; Qodobka 64; Qodobka 68; Jadwalka Labaad (B), Awoodaha Isku Midka ah, qodobbada 8 iyo 41, bogagga 178 ilaa 180.

Tixraacyada Sharciga

Sharciga Tacliinta Sare ee Federaalka, Sharciga No. 30, 4 Diseembar 2024, Qodobbada 2, 4, 9 ilaa 10, 19 ilaa 20 iyo 23 ilaa 35. Sharciga Tacliinta Sare ee Puntland, sida lagu beddelay 2025, Qodobbada 3 ilaa 6, 19 ilaa 20 iyo 23 ilaa 30.

© Dr Abdirazak Takar 4 Sebtember 2026