Qaybo ka mid ah Soomaaliya ayaa wajahaya khatar gaajo ah markii ugu horeysay tan iyo 2022

Askari amniga ah ayaa ilaaliya iyadoo Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay (UN) ee Arrimaha Bani'aadamnimada iyo Isuduwaha Caawinta Degdegga ah Tom Fletcher (ma muuqdo sawirka) uu booqanayo xero dadka Soomaaliyeed ee barakacay, iyadoo yaraanta cuntooyinka badbaadada nolosha ee ka dhalatay carqaladaha maraakiibta ee sababay dagaalka Iiraan ay qasbeen xarumaha daaweynta carruurta si xun u nafaqoobay inay diidaan bukaannada iyo inay xadidaan sahayda Soomaaliya oo abaarta ku dhufatay, Baidoa, Soomaaliya Abriil 29, 2026. REUTERS/Feisal Omar/File Photo Iibsashada Xuquuqda Shati, fur tab cusub

Aagagga koonfurta Soomaaliya ayaa khatar gaajo ku jira, laba kormeerayaal oo caalami ah ayaa khamiistii sheegay, iyadoo hal degmo ay gaartay heer gaajo oo aan dalka ka dhicin tan iyo 2022.

Mid ka mid ah dalalka ugu badan ee cunto la'aanta ah adduunka sababtoo ah abaarta joogtada ah, khilaafka iyo faqri, Soomaaliya waxay ugu dambeyntii la kulantay gaajo sanadkii 2011, markii qiyaastii 250,000 qof ay dhinteen, waxayna ku dhowdahay sanadihii 2017 iyo 2022.

In ka badan 37% carruurta yaryar ee Degmada Burhakaba ee gobolka Bay ee koonfurta Soomaaliya, oo lagu qiyaasay inay leedahay dad ku dhow 200,000, ayaa la ildaran nafaqo xumo daran, sida ku xusan warbixin ay soo saartay Qaramada Midoobay oo taageerta Qaybinta Heerarka Amniga Cuntada.

"Falanqaynta IPC waxay ogaatay in Degmada Burhakaba ay khatar gaajo ku jirto iyadoo la tixraacayo senaryo xun oo suurtagal ah oo ah roobabka Gu (xilli) oo guuldareysta, qiimaha cuntada oo kor u kaca iyo gaarsiinta caawinta amniga cuntada ee bani'aadamnimada oo ka hooseysa filashada," ayaa lagu sheegay warbixinta.

Gaajo waxay dhacdaa marka ugu yaraan 20% qoysaska aagga ay wajahaan yaraanta cunto ee xad dhaafka ah, ugu yaraan 30% carruurta ay la ildaran nafaqo xumo daran, iyo laba ka mid ah 10,000 qof oo maalin kasta dhimanaya sababo la xiriira gaajo.

FEWS NET, oo ah kormeerka ay maalgeliso Maraykanka oo diiradda saaraya bixinta digniin hore oo ku saabsan khataraha gaajada, ayaa bayaan ku sheegay in senaryada ugu macquulsan ay qiyaasay in roobabka xilliyeed ay hagaagi doonaan si ku meel gaar ah u xasilinaya xaaladaha laakiin senaryo kale oo la aamini karo ay ku lug leedahay roobab liita oo keeni kara guuldarro kale oo dalag ah.

"Haddii dalagga uu guuldareysto, gaajo si dhaqso ah ayey uga soo bixi kartaa aagaggaas," ayay tiri afhayeenka FEWS NET Hannah Button, iyadoo tixraacaysa aagagga beeraleyda ee gobolka Bay, Bakool iyo Gedo ee koonfurta Soomaaliya.

tirada Soomaalida wajahaya heerar khatar ah oo cunto la'aan ah ama ka xun waxay ahayd qiyaastii 6 milyan, sida ku xusan warbixinta IPC. Taasi waxay ka hooseysaa 6.5 milyan oo la soo sheegay bishii Febraayo laakiin ka xun 5.5 milyan oo la saadaaliyay muddadan sababtoo ah roobab ka xun sidii la filayay.

Jarista caalamiga ah ee caawinta shisheeye, oo ay ku jirto tan Maraykanka, ayaa si weyn u dhimay taageerada Soomaaliya.

Warbixinta IPC waxay sheegtay in caawinta bani'aadamnimada ee muddada Abriil-Juun ay si weyn u kordhisay, laakiin wali ay daboolayso kaliya 12% dadka wajahaya heerar khatar ah oo cunto la'aan ah ama ka xun.

Guud ahaan maalgelinta bani'aadamnimada ee Soomaaliya sanadka 2026 waxay gaartay $160 milyan waxayna ahayd $531 milyan sanadkii hore, sida ku xusan xogta Qaramada Midoobay, marka la barbardhigo $2.38 bilyan intii lagu jiray abaartii ugu dambeysay ee 2022.