Somaliya oo raadineysa xulafada cusub ee milatari iyadoo ciidamada AU wajahaan bixitaan

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa ku cadaadinaysa dalalka gobolka ee bixiya ciidamo inay saxiixaan heshiisyo amni oo labalaab ah oo ilaalin doona ciidamada shisheeye dalka ka dib marka hawlgalkii xasilloonida ee Midowga Afrika uu dhamaado, sida ay sheegeen mas'uuliyiin la socday wadahadalada Arbacadii. Soo jeedinta, oo weli lagu guda jiro wadahadalka Muqdisho, ayaa u wareejin doonta kooxo la doortay oo ka tirsan qaab-dhismeedka AU si toos ah heshiisyo la leh dowladda Soomaaliya ka dib bisha Diseembar 2026, marka waajibaadka hawlgalku dhamaado.

Hawlgalkani wuxuu imaanayaa iyadoo go'aanka Washington ee ah in la joojiyo taageerada dhaqaale ee hawlgalkii AU ee Soomaaliya uu khatar gelinayo in kumanaan ciidamo shisheeye ay la'aan mushaar ku dhaco, xaalad mas'uuliyiintu ka baqayaan inay keeni karto in si mass ah loo baxsado oo albaabka u furo al-Shabaab inay dib u hesho dhul.

Maraykanku wuxuu ku biiray ku dhawaad $1.6 bilyan si uu u taageero dalalka bixiya ciidamo hawlgalkii AU iyo kan ka horeeyay, marka laga reebo ku dhawaad $2 bilyan oo ah deeqo la qiimeeyay oo loo diray xafiiska taageerada Qaramada Midoobay. Iyada oo maalgelintani hadda shaki ku jirto, Muqdisho ayaa ku hawlan in ay xafido dammaanad beddel ah ka hor inta aan waqtigu dhammaan.

Mas'uuliyiin ayaa sheegay in qaab-dhismeedka labalaabka ah horey loogu soo qaaday laba dal oo hadda bixiya ciidamo. Villa Soomaaliya ayaa si gooni ah u raadinaysa wadahadal toos ah oo la leh Madaxweynaha Uganda Yoweri Museveni si ay u xaqiijiso ku dhawaad 2,000 oo ciidamo Ugandhees ah oo hoos yimaada heshiis madax-bannaan si ay u ilaaliyaan xarunta Halane ee la xoojiyay iyo xarumaha kale ee muhiimka ah ee dowladda Muqdisho.

Somaliya sidoo kale waxay raadinaysaa maalgelin ka socota dowlad Carbeed oo aan la magacaabin si ay u taageerto hawlgallada labalaabka ah, in kastoo mas'uuliyiintu ay sheegayaan in kalsoonida lagu kasbado taageeradan ay weli xadidan tahay inkastoo horumar la sameeyay. Qorshahan ayaa ka dhashay walaac qaar ka mid ah mas'uuliyiinta, kuwaas oo ka baqaya in ay soo celin karto dhibaatooyinkii hore ee la xiriiray ciidamada si shisheeye loo maalgeliyo — oo ay ku jiraan heshiis hore oo ay Isutagga Imaaraadka Carabta si toos ah ugu bixisay mushaarka ciidamo Soomaaliyeed, taasoo keentay walaac ku saabsan mas'uuliyadda.

Khataraha ayaa korodhay iyadoo Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay uu dib u cusbooneysiiyay waajibaadka hawlgalkii AU ilaa 31 Diseembar 2026, taasoo ka tagaysa meel yar oo lagu gorgortamo qaab-dhismeed beddel ah. Falanqeeyayaasha ayaa muddo dheer ka digay in isbeddelka ku saleysan maalgelinta ee heshiisyada labalaabka ah uu kala qaybin karo amarka iyo xakameynta ciidamada shisheeye, inkastoo dalalka deriska ah sida Itoobiya iyo Kenya ay u muuqdaan kuwo suurtagal ah inay sii wadaan ka qaybgalka iyada oo aan loo eegin maalgelinta AU, maadaama ay leeyihiin danaha amniga tooska ah.