Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya oo Shaqada Ka Caydhiyey Laba Wasiir Inkastoo Xilku Dhacay iyo Khilaaf Dastuur

Hamza Abdi Barre wuxuu soo bandhigay qodobo dastuur oo muran dhaliyay si uu u sharaxo xilka ka qaadista laba xubnood oo ka tirsan golaha wasiirada, inkastoo su'aalo ku saabsan awooddiisa iyo sharciyadda dastuurka ay weli aan la xalin. Xafiiskiisu ma bixin wax sharaxaad ah oo ku saabsan sababta labada xubnood loo kala qaaday.

Mogadishu (WDN) – Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya Hamza Abdi Barre ayaa xilka ka qaaday laba xubnood oo ka tirsan golaha wasiirada federaalka, taasoo ah tallaabo kale oo muran dhaliyay oo ku saabsan awoodda fulinta, taasoo kor u qaaday su'aalo cusub oo ku saabsan saldhigga sharciga ee go'aamadiisa iyo sharciyadda dowladda uu sii wado hogaaminta.

Xubnaha la kala qaaday 4-ta Nofeembar, 2026, waa Said Mohamed Mahmoud, Wasiirka Dowlada ee Howlaha Guud, Dib-u-dhiska iyo Guryeynta, iyo Fartuun Abdiqadir Farah, Wasiir ku xigeenka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda.

Markii la shaaciyay xilka ka qaadista, Xafiiska Ra'iisul Wasaaraha ayaa sheegay in go'aanku uu waafaqsan yahay Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, gaar ahaan Qodobbada 117 iyo 120, iyo sidoo kale xeerarka gudaha ee Golaha Wasiirada iyo sharciyada kale ee qaranka.

War-saxaafadeedku wuxuu soo qaaday hufnaan, mas'uuliyad iyo maamul wanaag sida mabaadi'da aasaasiga ah ee go'aanka. Si kastaba ha ahaatee, si cad uma sharxin waxa midkoodna xubnaha uu sameeyay si loo xaqiijiyo xilka ka qaadista. Sidoo kale ma bixin wax macluumaad ah oo ku saabsan beddelkooda.

Ka maqnaanshaha wax sharaxaad ah ayaa si gaar ah u walaac leh. Mas'uuliyiinta dowladda ee loo magacaabay xilalka dadweynaha waa in la xisaabtamaa, laakiin xisaabtanka ma noqon karo hal-ku-dhig raaxo leh oo loo isticmaalo in lagu justifiyo go'aano aan habboonayn. Dadweynuhu waxay xaq u leeyihiin inay ogaadaan haddii shaqo ka joojinta ay ku saleysan tahay dabeecad xun, waxqabad liita, khilaafaadka maamulka ama tixgelinta siyaasadeed. Ra'iisul Wasaaraha ma bixin wax ka mid ah sharaxaadahan.

Si ka qoto dheer, ku tiirsanaanta Hamza ee awoodda dastuuriga ah waxay soo saartaa su'aal sharci iyo siyaasadeed oo weyn: maxay tahay waajibaadka dastuuriga ah ee uu ku tiirsan yahay si uu u isticmaalo awoodahan?

Waajibaadkiisa ayaa dhamaaday 15ka May, 2026, hase yeeshee wuxuu sii wadaa inuu isticmaalo awoodaha ra'iisul wasaaraha bilaha ka dib taariikhdaas, iyadoo ay jirto khilaaf qaran oo aan la xalin oo ku saabsan sharciyadda habka siyaasadeed iyo dastuuriga ee dowladda federaalka.

Waxa kale oo aad u muran badan ku tiirsanaantiisa Dastuurka la beddelay, oo aqbalaadiisu ay si xun u muran gashay hogaamiyeyaasha mucaaradka iyo dhowr Dowlad Goboleed oo Federaalka ah. Dhaleeceeyayaasha waxay ku doodayaan in wax ka beddelka lagu sameeyay iyada oo aan la helin is-afgarad siyaasadeed oo lagama maarmaan ah iyo sharciyad dastuuriga ah. Sidaas darteed, ku tiirsanaanta qodobbada dukumintigaas la muransan yahay ma xallinayso su'aalaha ku saabsan ansaxnimadooda sharci ama awoodda mas'uuliyiinta ku tiirsan.

Tani waxay Soomaaliya ka dhigeysaa inay wajahdo khilaaf sii kordhaya: ra'iisul wasaare waajibaadkiisa la muransan yahay ayaa ku tiirsan qaab-dhismeed dastuur oo la muransan yahay si uu u sameeyo go'aano saameynaya qaab-dhismeedka dowladda federaalka, iyada oo aan xitaa la sharxin sababaha ka dambeeya go'aanadaas.

Arrintu waxay ka baxsan tahay ka saarista laba sarkaal oo ka tirsan golaha wasiirada. Waxay quseysaa kalsoonida hay'adaha dowliga ah, xadadka awoodda fulinta iyo in Soomaaliya ay u socoto nidaam ay qodobbada dastuuriga ah si xulasho ah loo adeegsado si loo sharciyeeyo go'aanada siyaasadeed halkii laga ilaalin lahaa xukunka sharciga.

Waqti ay Soomaaliya si ba'an ugu baahan tahay is-afgarad siyaasadeed, xasilooni hay'adeed iyo ixtiraam habraacyada dastuuriga ah, shaqooyinkii aan la sharxin iyo sheegashooyinka muranka dhaliyay ee awoodda kaliya waxay sii xumeynayaan niyad-jabka dadweynaha.

Dowlad ma awoodi karto inay si kalsooni leh u faafiso hufnaan iyo mas'uuliyad iyadoo diidan inay sharaxdo go'aanadeeda. Sidoo kale ma sheegan karto awood dastuur oo aan shaki lahayn marka Dastuurka ay tixraacdo uu weli ku jiro khilaaf siyaasadeed iyo sharciyeed oo qaran.

WardheerNews