Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya ayaa Cabiraya Horumarka iyadoo Dalka uu Burburayo
Waxa dhacay
Hal il · Wardheer News
Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya, Hamza Abdi Barre, ayaa soo bandhigay sawir ka turjumaya waxqabadka dowladda iyo koritaanka dhaqaalaha intii lagu jiray shir, inkastoo ay jiraan dhibaatooyin amni iyo musuqmaasuq dalka ka jira.
Qodobo kale oo warbixintu sheegtay
- Cidda ay saamaysayQoysaska lumiyay guryahooda, sheegashada dowladda ee horumarka iyo horumarka hay'adaha waxay u muuqdaan kuwo aan macno lahayn.
- Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya, Hamza Abdi Barre, wuxuu u muuqdaa inuu akhrinayo qoraal aan waxba ka tarayn xaqiiqada haysata malaayiin Soomaali ah.
- Wuxuu sidoo kale amaanay Wasaaradda Qorsheynta oo soo bandhigtay Nidaamka Kormeerka iyo Qiimaynta Qaranka ee Elektarooniga ah (e-NIMES), isagoo ku tilmaamay qalab kor u qaadi doona kormeerka barnaamijyada dowladda iyo waxqabadka hay'adaha.
- Inta badan seddexdii sano ee la soo dhaafay, Soomaaliya waxay ka mid ahayd dalalka ugu badan ee ay saameeyeen musuqmaasuqa iyo kuwa jilicsan ee adduunka.
- Sababta ay muhiim u tahay
- Maqaalku wuxuu muujinayaa farqiga u dhexeeya sheegashada rasmiga ah ee horumarka iyo xaqiiqda ay la kulmaan Soomaalida badan, taasoo su'aalo ka keenaysa maamulka iyo isla xisaabtanka.
- Waxa weli aan caddayn
- Maxay yihiin cadaymaha gaarka ah ee taageeraya sheegashada Ra'iisul Wasaaraha ee ku saabsan koritaanka dhaqaalaha?
Waxaad akhrinaysaa turjumaadda Soomaaliga.

Qodobbada warbixinta
Warbixin asal ah oo turjumaad kaydsan leh · English
English · Mashiin turjumay · Lama diiwaangelin
Turjumaadda akhriska: Soomaali
Wararka rasmiga ah ee Muqdisho ee ku saabsan koritaanka dhaqaalaha, maalgashiga iyo waxqabadka hay'adaha ayaa si weyn uga duwan amni darro, barakac, kala qaybsanaan siyaasadeed iyo dhibaato weyn oo ku saabsan kalsoonida dadweynaha.
Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya, Hamza Abdi Barre, wuxuu u muuqdaa inuu akhrinayo qoraal aan waxba ka tarayn xaqiiqada haysata malaayiin Soomaali ah. Xafladda furitaanka Shirka Saddexaad ee Kormeerka iyo Qiimaynta Qaranka Soomaaliya (SNMEC 2026) ee Muqdisho, Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu soo bandhigay sawir ka turjumaya waxqabadka dowladda, koritaanka dhaqaalaha iyo horumarka hay'adaha oo ay dhaliilayaashu ku adkaan doonaan inay aqoonsadaan noloshooda maalinlaha ah.
Sida ay sheegtay wakaaladda wararka dowladda, wuxuu iftiimiyay koritaanka dhaqaalaha, adeegyada bulshada, shaqaaleynta macallimiinta, ballaarinta xarumaha caafimaadka iyo maalgashiga.
Wuxuu sidoo kale amaanay Wasaaradda Qorsheynta oo soo bandhigtay Nidaamka Kormeerka iyo Qiimaynta Qaranka ee Elektarooniga ah (e-NIMES), isagoo ku tilmaamay qalab kor u qaadi doona kormeerka barnaamijyada dowladda iyo waxqabadka hay'adaha. Laakiin dashboard ma ahan dal. Sidoo kale, ururinta xogta elektarooniga ah si toos ah uma muujinayso in siyaasadaha dowladda ay shaqeynayaan. Su'aasha aasaasiga ah ayaa ah in tirada la soo bandhigayo ay ka tarjumayso horumar la qiyaasi karo oo ku saabsan nolosha Soomaalida caadiga ah.
Inta badan seddexdii sano ee la soo dhaafay, Soomaaliya waxay ka mid ahayd dalalka ugu badan ee ay saameeyeen musuqmaasuqa iyo kuwa jilicsan ee adduunka. Tusmada Aragtida Musuqmaasuqa ee Transparency International 2025 waxay Soomaaliya siisay 9 ka mid ah 100, taasoo ka dhigaysa 181aad 182 dal oo la qiimeeyay.
Tani ma ahan rikoor la jaanqaadaya sheegashooyinka isbeddelka hay'adaha muhiimka ah. Xaaladdan, xisaabta rajooyinka ah ee Ra'iisul Wasaaraha waxay soo bandhigaysaa su'aal ka sii muhiimsan: halka ay ku sugan tahay caddeymaha muujinaya in Soomaaliya ay noqoneyso mid ammaan ah, mas'uul ah iyo mid soo jiidasho leh maalgashi?
Sheegashada maalgashiga iyo xaqiiqda dhabta ah
Ra'iisul Wasaaraha wuxuu soo qaatay maalgashiga sidii caddeyn horumar. Si kastaba ha ahaatee, jawiga maalgashiga wuxuu sheegey sheeko ka sii adag. Ganacsatada Soomaaliyeed ayaa sanado badan raadinayay fursadaha ganacsi ee ka baxsan xuduudaha dalkooda, oo ay ku jiraan Kenya, Itoobiya, Imaaraadka Carabta iyo suuqyo kale oo goboleed iyo caalami ah. Baaxadda maalgashigan dibadda waxay u baahan tahay baaritaan nidaamsan, laakiin waxay soo bandhigaysaa su'aal aan raaxo lahayn: maxay ganacsatada Soomaaliyeed marar badan u helaan xaalado la saadaalin karo oo ganacsi ka dib marka ay ka baxaan dalkooda?
Caqabadaha ayaa si fiican loo diiwaangeliyay. Warbixinta Cimilada Maalgashiga ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka 2024 ee Soomaaliya waxay tilmaantay musuqmaasuq baahsan, qaab sharci iyo nidaam aan ku filnayn, maxkamadaha madaniga ah oo daciif ah, dhibaatooyinka ku saabsan fulinta qandaraasyada iyo hanjabaadaha ka imaanaya Al-Shabaab sida caqabado waaweyn oo ku saabsan maalgashiga. Sidoo kale waxay xustay in kooxda hubeysan ay ka qaado ganacsiyada meelaha ay saameyn ku leeyihiin.
Maalgashigu wuxuu ku xiran yahay amniga, shuruuc la saadaalin karo, hay'ado shaqeynaya, kaabayaasha lagu kalsoon yahay iyo kalsoonida in hantida iyo danaha ganacsi la ilaalin doono. Wadanka la daalaa dhacaya musuqmaasuqa, hubanti la'aanta siyaasadeed iyo kacdoonka firfircoon ma dhihi karo si fudud in uu yahay meel maalgashi oo soo jiidasho leh. Waa in uu muujiyo in maalgashadayaasha ay si ammaan ah u shaqeyn karaan iyo in hay'adaha dadweynaha ay awood u leeyihiin in ay ilaaliyaan danahooda.
Marka la eego sheegashada dowladda ee horumarka dhaqaale, waa in la tijaabiyaa iyadoo la adeegsanayo caddeymo madax-bannaan: mugga maalgashiga wax soo saarka ee soo galaya Soomaaliya, tirada shaqooyinka waara ee la abuuray, amniga ganacsiyada iyo heerka ay fursadaha dhaqaale u gaaraan muwaadiniinta caadiga ah.
Dowlad federaal ah oo si xawli ah u go'doonsan
Bandhigga Ra'iisul Wasaaraha sidoo kale wuxuu ka tagayaa kala qaybsanaanta siyaasadeed ee sii xumaaneysa ee dalka. Xiriirka u dhexeeya Muqdisho iyo dhowr dowlad goboleed oo federaal ah ayaa si weyn u xumaaday, taasoo dhaawacday iskaashiga loo baahan yahay si loo hirgeliyo siyaasadaha qaran.
Warbixinta Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay ee Oktoobar 2026 waxay diiradda saareysaa xiisadaha siyaasadeed ee sii socda ee ku saabsan wax ka beddelka dastuurka iyo qaab-dhismeedka doorashada, oo ay ku jiraan xiriirka adag ee u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo dowlad goboleedyada federaalka. Waxay si gaar ah u diiwaangelisaa khilaafaadka joogtada ah ee ku saabsan Puntland iyo Jubaland.
Warbixinta Warbixinta Golaha Ammaanka ee qiimeynta Noofembar 2026 sidoo kale waxay tilmaamaysaa in ay xumaato xiisadda siyaasadeed iyo dastuuriga, iyadoo la xusayo in Puntland iyo Jubaland ay jareen xiriirkooda Dowladda Federaalka sanadkii 2024.
Tani maaha khilaaf maamul oo yar. Federaalka wuxuu u baahan yahay wada-tashi, iskaashi dastuur iyo xiriir shaqo oo ka dhexeeya dowladda qaran iyo dowlad goboleedyada. Maamulka federaalka ee aan awoodin in uu ilaaliyo xiriir shaqo oo waxtar leh oo lala yeesho dowlad goboleedyada muhiimka ah ma awoodi doono in uu si kalsooni leh u soo bandhigo hoggaan qaran oo isku dhafan.
Farqiga u dhexeeya hadalka rasmiga ah iyo xaqiiqda siyaasadeed ayaa si gaar ah u dhaawacaya marka dowladda ay ka hadlaysay qorsheynta horumarinta qaran. Qorshayaasha horumarinta waxay u baahan yihiin iskaashi guud ahaan dalka. Iyadoo aan la helin heshiis siyaasadeed, isku-xirnaanta hay'adaha iyo heshiis federaal oo shaqeynaya, barnaamijyada qaran waxay halis u yihiin in ay noqdaan dukumiintiyo lagu sameeyay Muqdisho halkii ay ka ahaan lahaayeen siyaasado lagu fulinayo guud ahaan Soomaaliya.
Qax iyo kharashka siyaasadda dowladda
Diyaarinta dowladda sidoo kale waa in lagu qiimeeyaa sida ay u dhaqanto muwaadiniinta ugu nugul. Hoos yimaada maamulka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, qasbida ka guurista iyo khilaafaadka dhulka dadweynaha ee Muqdisho ayaa dhalisay dhaleeceyn ballaaran. Qoysaska saboolka ah ayaa la sheegay inay waayeen guryahooda maadaama dhul magaalo oo qiimo leh la nadiifiyey, la wareejiyey ama dib loo dhisay danaha ganacsi.
Baaxadda dhibaatadu waxaa lagu diiwaangeliyey warbixinta Hay'adda Midowga Yurub ee Magangelyada ee Juun 2026 ee ku saabsan ka guurista Muqdisho . Iyadoo la tixraacayo xogta Golaha Qaxootiga Norway, warbixintu waxay sheegaysaa in in ka badan hal milyan oo qof oo Muqdisho ku nool ay la kulmeen qasbida ka guurista intii u dhaxaysay 2017 ilaa 2025, iyadoo tiradu ka badan tahay 1.3 milyan muddada 2015–2024. Tiradani waxay ka mid yihiin qasbida ka guurista soo noqnoqda mana aha in loo fasirto tirakoob dadka gaar ah.
Qiimeynta EUAA sidoo kale waxay diiwaangelinaysaa 143,548 qasbida ka guurista Muqdisho inta lagu jiro 2025, oo ay ku jiraan 63,132 qof oo ka guuray hanti dowladda. Xisaabinta dhacdooyinka qasbida ka guurista ee dhawaan waxay sharraxaysaa eedeymo ku saabsan ogeysiis aan ku filnayn, la-tashi, magdhow iyo guryo kale. Sidoo kale waxay diiwaangelinaysaa walaacyada ay soo jeediyeen xubnaha mucaaradka iyo ururada xuquuqda aadanaha ee ku saabsan iibinta sharci-darrada ah ee hantida dadweynaha ee la nadiifiyey.
Natiijooyinkan waxay bixiyaan cabbir murugo leh oo ku saabsan kharashka bini'aadamka ee dib-u-habeynta magaalooyinka. Dhaliilayaasha waxay ku doodayaan in qasbida dowladda iyo maareynta dhulka dadweynaha ay ka qayb qaateen qaxootiga mass-ka ah, iyagoo kordhinaya tirada dadka gudaha ku qaxay ee horey u la daalaa-dhacaya saboolnimo, abaarta iyo amni darro.
Qoysaska lumiyay guryahooda, sheegashada dowladda ee horumarka iyo horumarka hay'adaha waxay u muuqdaan kuwo aan macno lahayn. Horumarka looma qiyaasi karo oo kaliya dhismayaasha cusub, dhawaaqyada maalgashiga ama nidaamyada warbixinta elektarooniga ah. Waxa kale oo lagu qiyaasi karaa haddii muwaadiniintu ay ku raaxaystaan guryo ammaan ah, helitaanka adeegyada aasaasiga ah iyo ilaalinta ka dhanka ah qaxootiga aan sharciyeysneyn.
Maamulka ayaa sidoo kale wajahaya eedeymo ah in uu diiradda saaray saameynta siyaasadeed iyo dhaqaale ee gudaha shakhsiyaadka ugu dhow Madaxweynaha iyo shabakadda qoyska. Eedeymahan waxay u baahan yihiin baaritaan madax-bannaan iyo kormeer hufan. Hay'adaha dadweynaha waa inay u adeegaan dalka, ma ahan danaha gaarka ah ama siyaasadeed ee kuwa xafiiska haysta.
Qasaaraha amni ee aan dashboard-ku qarin karin
Malaha mid ka mid ah khilaafaadka ugu degdegga ah ee khudbadda Ra'iisul Wasaaraha ayaa ku saabsan amniga qaranka. Soomaaliya waxay weli la kulmeysaa khatar weyn oo ka timaadda Al-Shabaab.
Warbixinta ugu dambeysay ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay ayaa aqoonsan horumaro amni oo muhiim ah oo ka dhacay Muqdisho laakiin waxay caddeyneysaa in Al-Shabaab ay weli tahay khatarta amni ee ugu weyn, oo ka hawlgasha koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya. Qiimeynta Adeegga Cilmi-baarista Golaha Congress-ka ee July 2026 ayaa sidoo kale xustay in kooxda ay haystaan awood ay ku fuliyaan weeraro argagixiso Muqdisho.
Caqabadda dowladda ma ahan oo kaliya in la soo sheego hawlgallada amniga ama la shaaciyo horumarka. Waa in ay sharaxdaa sida loo sii wadi karo guulahaas, sababta ay kacdoonku u sii wado khatarta ku wajahan xasiloonida qaranka iyo istaraatiijiyadda ay ka hortagi doonto kooxda inay ka faa'iideysato kala qaybsanaanta siyaasadeed.
Ka dib sanado caawimaad milatari oo caalami ah iyo kharash weyn oo ku baxday amniga, dadweynuhu waxay u baahan yihiin wax ka badan kalsooni. Waxay u baahan yihiin caddeyn muujinaysa istaraatiijiyad amni oo qaranka ah oo wax ku ool ah, ciidamo nidaamsan oo si habboon loo qalabeeyay, isku xirka sirdoonka ee shaqeynaya iyo hay'adaha amniga ee la xisaabtama. Dowlad ma sheegan karto horumar macno leh iyadoo muwaadiniinteedu ay weli ka shakiyaan amnigooda iyo awoodda dowladdu ay ku ilaalin karto.
Ma cabbiri kartaa e-NIMES waxa dowladda diidan tahay inay la tacaasho?
Ammaanta Ra'iisul Wasaaraha ee e-NIMES waxay soo bandhigaysaa arrin kale oo muhiim ah. Nidaamyada kormeerka elektarooniga ah waxay hagaajin karaan hufnaanta, isuduwidda iyo ururinta xogta waxqabadka. Laakiin tignoolajiyada waxay ku xiran tahay kalsoonida macluumaadka lagu geliyo, hay'adaha mas'uulka ka ah xaqiijinta iyo rabitaanka siyaasadeed ee lagu daabaco natiijooyinka aan raaxo lahayn.
Dashboard dijitaal ah ma soo saari karo mas'uuliyad. Ma beddeli karto hay'adaha za'ifka ah, ma qarin karto maqnaanshaha iskaashiga siyaasadeed ama ma beddeli karto sheegashooyinka aan la xaqiijin karin inay noqdaan caddeyn horumar qaran.
Isbarbardhigga ayaa si gaar ah u khuseeya iyadoo la tixgelinayo muranka ku xeeran hay'adaha doorashada ee Dowladda Federaalka. Mucaaradka ayaa su'aalo ka keenay kalsoonida, madaxbannaanida iyo hufnaanta habraacyada doorashada ee dowladda. Nidaam elektaroonik ah, haddii loo naqshadeeyay in lagu kormeero mashaariicda horumarineed ama habraacyada doorashada, ma kasban karo kalsoonida dadweynaha kaliya sababtoo ah waa dijitaal. Sharciyadiisu waxay ku xiran tahay kormeer madaxbannaan, macluumaad la xaqiijin karo iyo kalsoonida dadweynaha.
Heerkaas ayaa sidoo kale lagu dabaqi doonaa e-NIMES. Yaa xaqiijiya xogta? Ma natiijooyinka mashaariicda si madaxbannaan ayaa loo qiimeeyaa? Ma daabacaan guuldarrooyinka iyo dib u dhacyada oo ay la socdaan guulaha? Ma dadweynaha, xildhibaanada iyo kormeerayaasha madaxbannaan ayaa baaraya macluumaadka? Iyadoo aan la helin jawaabo la isku halleyn karo, nidaamku wuxuu halis ugu jiraa inuu noqdo qalab kale oo lagu soo bandhigo guusha rasmiga ah halkii lagu cabbiri lahaa waxqabadka dhabta ah.
Somaliya waxay u baahan tahay mas'uuliyad, ma ahan soo bandhigid waxqabad kale
Shirka Saddexaad ee Kormeerka iyo Qiimaynta Qaranka wuxuu ahaa fursad lagu wajaho guuldarrooyinka horumarineed ee dalka si daacad ah. Halkii ay ka ahaan lahayd, hadallada Ra’iisul Wasaaraha waxay khatar ku yihiin in la xoojiyo aragtida ah in dowladda ay ka raaxo badan tahay dabaaldegga guulaha la soo sheegay halkii ay ka wajahdo xaaladaha hoos u dhigaya.
Somaliya waxay u baahan tahay hay’ado federaal ah oo shaqeynaya, maareyn maaliyadeed oo la aamini karo, iibsiyo hufan, kormeer madax-bannaan, amni muwaadiniinteeda ah iyo jawi maalgashi oo dhiirrigeliya in caasimadda Soomaaliyeed ay dib ugu soo laabato. Sidoo kale, waxay u baahan tahay barnaamijyo horumarineed oo ilaaliya qoysaska barakacay iyo kuwa keena horumar la cabbiri karo oo ku saabsan caafimaadka, waxbarashada, biyaha iyo nolol maalmeedka.
Imtixaanka waxqabadka dowladda ma ahan inta tilmaamood ee ka muuqda dashboard dijitaal ah ama sida kalsoonida leh ee wasiiradu u soo bandhigaan tirakoobka shirarka qaran. Waa in dadka ay ammaan yihiin, in qoysasku ay haystaan guryahooda, in ganacsiyadu ay si kalsooni leh u maalgashan karaan, in lacagta dadweynaha la xisaabtamo iyo in adeegyada dowladda ay gaaraan bulshooyinka ka baxsan caasimadda. Ilaa iyo inta xaqiiqooyinkaas aysan isbedelin, warbixinta Ra’iisul Wasaaraha ee horumarka qaran waxay ahaan doontaa mid adag in lagu heshiiyo khibradda dhabta ah ee Soomaalida.
Faahfaahin iyo waxa aan weli caddayn
Akhris kooban
Macnaha qormada
Maxaa dhacay
- Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya, Hamza Abdi Barre, ayaa soo bandhigay sawir ka turjumaya waxqabadka dowladda iyo koritaanka dhaqaalaha intii lagu jiray shir, inkastoo ay jiraan dhibaatooyin amni iyo musuqmaasuq dalka ka jira.
Qodobada muhiimka ah
- Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya, Hamza Abdi Barre, ayaa soo bandhigay sawir ka turjumaya waxqabadka dowladda, koritaanka dhaqaalaha, iyo horumarka hay'adaha intii lagu jiray Shirka Saddexaad ee Kormeerka iyo Qiimaynta Qaranka Soomaaliya.
- Cabbirka Aragtida Musuqmaasuqa ee Transparency International 2025 ayaa Soomaaliya siiyay 9 dhibcood 100 ka mid ah, taasoo ka dhigaysa 181aad 182 dal oo la qiimeeyay.
- Warbixinta Cimilada Maalgashiga ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda Maraykanka 2024 ayaa muujisay musuqmaasuq baahsan iyo khataraha ka imaanaya Al-Shabaab inay yihiin caqabado waaweyn oo ku saabsan maalgashiga Soomaaliya.
Xaddidaadda isha
- Maqaalku ma bixinayo jawaabaha ka imanaya dhaliilayaasha sheegashada Ra'iisul Wasaaraha.
- Sheegashada ku saabsan koritaanka dhaqaalaha iyo maalgashiga ma ahan kuwo madax-bannaan oo la xaqiijiyay.
- Maqaalku wuxuu ku tiirsan yahay warbixinno iyo bayaanno rasmi ah oo aan lahayn xaqiijin dibadda ah.
Gunaanadka akhristaha
Akhristayaashu waa inay tixgeliyaan farqiga u dhexeeya guulaha dowladda ee la soo sheegay iyo caqabadaha ay la kulmaan bulshada.
Waxa weli aan caddayn
- Maxay yihiin cadaymaha gaarka ah ee taageeraya sheegashada Ra'iisul Wasaaraha ee ku saabsan koritaanka dhaqaalaha?
- Sidee ayay tirada la soo sheegay u dhigantaa waayo-aragnimada Soomaalida caadiga ah?
- Maxay yihiin tallaabooyinka la qaadayo si loo xalliyo caqabadaha maalgashiga Soomaaliya?
Sababta ay muhiim u tahay
Maqaalku wuxuu muujinayaa farqiga u dhexeeya sheegashada rasmiga ah ee horumarka iyo xaqiiqda ay la kulmaan Soomaalida badan, taasoo su'aalo ka keenaysa maamulka iyo isla xisaabtanka.
Warka Warkasta kala soco WhatsApp
Raac kanaalkayaga si aad ula socoto wararka cusub.
Raac kanaalka →Sababta sheekadan loo muujiyey
Tani waa warbixin hal il ka timid oo ku jirta shabakadda Warka la socdo. Xiriirka isha asalka ah wuu muuqdaa si aad u akhrido macnaha buuxa ee daabacaha.
- Tirada ilaha
- 1
- Ilaha la adeegsaday
- Wardheer News
- Isku dhafka luqadaha
- English
- Xaaladda turjumaadda
- Turjumaad kaydsan ayaa luqaddan u diyaar ah
- Soo koobid AI
- AI looma isticmaalin qaybta kalsoonida ee sheekadan
Calaamadaha la adeegsaday: somalia · politics · politics · minister · somalia
Sii akhri
- Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya oo Dhaleeceyn La Kulmay Ka Dib Jawaabtiisa Ku Aaddan Hadallada Trump
Somali Dispatch
- UAE waxay kala qaybisay Libya iyo Yemen; Hadda waxay raadinaysaa isla waxaas Soomaaliya iyo Suudaan, madaxweynaha Mohamud ayaa ku dhawaaqay
Somali Guardian
- Crisis-ka Siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa sii xumaanaya iyadoo Todobaadyo ka badan Todoba ay Diblomaasiyad Caalami ah ku guuldareysatay in la xalliyo
Wardheer News