Maraykanku Soomaaliya ku daray Liiska Kormeerka Amniga Dekedaha, Kordhinaya Kharashyada iyo Khataraha Ganacsiga Dalka

WASHINGTON (WDN) — Dhaqaalaha jilicsan ee Soomaaliya wuxuu wajahaya caqabado kale oo suurtagal ah ka dib markii Maraykanku ku daray dalka liiska kormeerka amniga dekedaha badda, go'aan kaas oo kordhin kara kharashyada maraakiibta, adkeyn kara ganacsiga caalamiga ah iyo daciifin kara tartanka dekedaha Soomaaliya.

Guddiga Badmaaxda Maraykanka ayaa ku dhawaaqay in shuruudo amni oo dheeri ah lagu dabaqi doono maraakiibta ganacsiga ee booqanaya dekedaha Soomaaliya ka hor inta aysan galin biyaha Maraykanka. Tallaabadan ayaa dhaqan galeysa Talaadada, Oktoobar 27, 2026, ka dib markii hay'adda ay go'aansatay in tallaabooyinka amniga dekedaha Soomaaliya ee ka dhanka ah argagixisada aysan buuxin heerarka loo baahan yahay.

Go'aanka, oo lagu daabacay Federal Register ee dowladda Maraykanka, wuxuu Soomaaliya gelinayaa liiska 24 dal oo dekedahooda lagu aqoonsaday inay leeyihiin walaac amni. Dalalka kale ee liiska ku jira waxaa ka mid ah Iiraan, Yaman, Liibiya, Suudaan iyo Venezuela.

Hoos nidaamka Maraykanka, authorities waxay baarayaan shanta dekedood ee shisheeye ee ugu dambeeyay ee maraakiibta booqatay ka hor intaysan imaanin Maraykanka. Haddii mid ka mid ah dekedahan uu ku yaal dal ku jira liiska kormeerka, markabku waa inuu raacaa habraacyada amniga ee dheeraadka ah.

Shirkadaha maraakiibta ee isticmaala dekedaha Soomaaliya ayaa sidaas darteed wajihi doona waajibaad adag. Maraakiibta waa inay xoojiyaan xakameynta gelitaanka inta ay ku jiraan dekedaha ay saameysay, hayaan diiwaanada tallaabooyinka amniga la hirgeliyey iyo soo gudbiyaan macluumaadka khuseeya kaptenka Guddiga Badmaaxda Maraykanka ee mas'uulka ka ah dekedda ay u socdaan ka hor intaysan imaanin biyaha Maraykanka.

Guddiga Badmaaxda sidoo kale wuxuu saari karaa ama baaran karaa maraakiibta si loo xaqiijiyo u hoggaansanaanta. Maraakiibta aan awoodin inay muujinayaan inay buuxiyeen shuruudaha waxay wajihi karaan dib u dhac ama waxaa laga yaabaa in laga diido gelitaanka dekedaha Maraykanka.

Saameynta dhaqaale ee ka baxsan amniga dekedda

Inkastoo go'aanka loo qaabeeyey sidii tallaabo amniga badda ah halkii uu ka ahaan lahaa cunaqabateyn dhaqaale, saameyntiisu waxay ka fogaan kartaa warshadaha maraakiibta.

Dal ku tiirsan cuntooyinka la soo dhoofsado, shidaalka, agabka dhismaha, mashiinnada iyo alaabada kale ee muhiimka ah, wax kasta oo dheeraad ah oo lagu saaro shirkadaha maraakiibta waxay khatar ku noqon kartaa in lagu wareejiyo dhoofiyeyaasha, ugu dambeyntiina, macaamiisha. Kordhinta habraacyada kormeerka, shuruudaha maamulka iyo suurtagalnimada dib u dhaca waxay kordhin kartaa kharashyada hawlgalka waxayna ka dhigi kartaa ganacsiga dekedaha Soomaaliya mid aan soo jiidasho lahayn.

Saameyntu waxay si gaar ah muhiim u tahay dekedaha ganacsi ee waaweyn ee Soomaaliya, oo ay ku jiraan Muqdisho, Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo, kuwaas oo u adeegaya suuqyada gudaha iyo shabakadaha ganacsiga gobolka. Shirkadaha maraakiibta ee qorsheynaya waddooyinka ay ku jiraan dekedaha Soomaaliya waxay u baahan doonaan inay tixgeliyaan kharashyada dheeraadka ah ee waafaqsanaanta iyo khataraha hawlgalka, gaar ahaan marka maraakiibtooda ay u safraan Maraykanka.

Tallaabadani waxay sidoo kale saameyn kartaa go'aannada ku saabsan halka maraakiibta ay joogi doonaan. Haddii hawl-wadeenada maraakiibta ay ku soo gabagabeeyaan in isticmaalka dekedaha Soomaaliya uu keeno kharashyo dheeraad ah ama hubanti la'aan safarradooda xiga ee Maraykanka, qaar ka mid ah waxay tixgelin karaan waddooyin ama dekedo kale. Xitaa kala-bax kooban oo taraafikada ganacsi ah ayaa saameyn ku yeelan kara dakhliga dekedda, shaqo-abuurka, ganacsiyada gaadiidka iyo hawlaha dhaqaale ee ballaaran ee ka dhasha ganacsiga badda.

Saameyntu waxay si gaar ah u xasaasi noqon kartaa dhoofiyeyaasha Soomaaliyeed ee raadinaya inay helaan suuqyada caalamiga ah. Habraacyada waafaqsanaanta ee dheeraadka ah ayaa adkeyn kara heshiisyada maraakiibta waxayna yareyn kartaa soo jiidashada dekedaha Soomaaliya ee shirkadaha ka shaqeeya Afrika, Bariga Dhexe iyo Maraykanka.

Muhiimad, shuruudaha ma aha kuwo si toos ah loogu xaddidayo maraakiibta si toos ah uga socda Soomaaliya una socda Maraykanka. Maadaama Ciidanka Badda uu baaro shanta dekedood ee ugu dambeeyay ee shisheeye ee markab, markab ka baxay Soomaaliya oo booqday dekedo kale ayaa weli ku jiri kara xadka shuruudaha.

Tani waxay abuuri kartaa dhiirigelin ganacsi oo ballaaran oo ka dhan ah shirkadaha maraakiibta ee markabkoodu si joogto ah u isticmaalo dekedaha Soomaaliya, xitaa marka meesha ay u soconayaan ay tahay meel kale.

Fariin caalami ah oo waxyeello leh

Ka sokow kharashyada tooska ah, ku darista Soomaaliya liiska waxay leedahay cawaaqib sumcad. In lagu daro dalalka sida Iiraan, Yaman, Liibiya iyo Suudaan ee ogeysiiska amniga badda ee Maraykanka waxay xoojin kartaa walaacyada ka dhex jira hawlwadeennada maraakiibta caalamiga ah, caymiska iyo maal-gashadayaasha ku saabsan kalsoonida nidaamyada amniga dekedaha Soomaaliya.

Dal raadinaya inuu soo jiito maal-gashi shisheeye, ballaarinayo dhaqaalaha badda iyo horumarinta xeebtiisa istiraatiijiga ah, qiimeyn noocan oo kale ah waxay diraysaa fariin aan la jeclayn. Soomaaliya waxay leedahay awood weyn oo ay ka faa'iidaysato goobteeda oo ku taalla waddooyinka maraakiibta caalamiga ah, laakiin awooddaas waxay ku xiran tahay dekedo ammaan ah, waxtar leh iyo kuwa caalami ahaan la aamini karo.

Farqiga u dhexeeya Nigeria sidoo kale waa mid waxbarasho. Ciidanka Badda ee Maraykanka ayaa Nigeria ka saaray liiska 19-ka Agoosto, 2026, ka dib markii dib-u-eegis lagu ogaaday in dekedaha ay hirgeliyeen tallaabooyin amni oo wax ku ool ah oo ka dhan ah argagixisada. Ka saarista Nigeria waxay muujinaysaa in magacaabistu aysan mar walba joogto ahayn iyo in horumarka amniga dekedaha uu keeni karo dib-u-celin.

Dowladda Soomaaliya hadda waxay wajahaysaa cadaadis si ay u muujiso in dekedaha ay la kulmaan heerarka amniga ee caalamiga ah. Tani waxay u baahan doontaa wax ka badan kalsooni: waxay u baahan doontaa xakameyn wax ku ool ah, baaritaan lagu kalsoonaan karo oo ku saabsan xamuulka iyo maraakiibta, kormeer hay'adeed oo xooggan iyo iskaashi joogto ah oo lala yeesho hay'adaha amniga badda ee caalamiga ah.

Go'aankaasi waa in aan lagu khaldin digniinaha badda ee kala duwan ee ku saabsan burcad-badeedda iyo weerarada maraakiibta ganacsiga ee ku sugan Gacanka Cadmeed iyo Badweynta Hindiya ee galbeedka. Waxay si gaar ah u khuseysaa heerarka amniga dekedaha iyo shuruudaha dheeraadka ah ee lagu soo rogay maraakiibta doonaya inay galaan dekedaha Maraykanka.

Si kastaba ha ahaatee, Soomaaliya, kala soocidaasi ma bixiso raaxo dhaqaale oo badan. Xilliga ay dalka u baahan yahay xiriirro ganacsi oo xooggan, maalgashi iyo kalsooni weyn oo ku saabsan hay'adihiisa, magaca cusub wuxuu khatar ku yahay inuu ku daro lakab kale oo hubanti la'aan ah jawiga ganacsi ee horey u adkaa iyo xasilooni darro siyaasadeed iyo amni darro.

Caafimaadka degdegga ah ee hadda jira ma aha oo kaliya in la waafajiyo shuruudaha Maraykanka. Waa in la soo celiyo kalsoonida dekedaha Soomaaliya ka hor inta aanay welwelka amniga dheeraadka ah u rogin kharashyada ganacsiga oo kordha, taraafikada maraakiibta oo leexda iyo fursadaha dhaqaale oo lumaya.

WardheerNews