Kadib burburka Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, Jama iyo Adan Madoobe waxay raadinayaan xal siyaasadeed

MOGADISHU (WDN) — Xubnaha sare ee siyaasadda Soomaaliya ayaa hadda ku hawlan sidii ay u heli lahaayeen xal lagu heshiiyo oo ku saabsan khilaafka sii kordhaya ee Gobolka Koonfur Galbeed, ka dib markii ay xoogag u loyal ah madaxweynihii hore ee gobolka Abdiaziz Hassan Mohamed Laftagareen ay ku guuleysteen dhul. Laakiin dadaalka diblomaasiyadeed ee dambe ayaa keenaya su'aal aasaasi ah: ma awoodaa kuwa ka caawiyay abuurista khilaafka inay hadda dib u hagaajiyaan waxyeelada ay ku geysteen dadka ay sheeganayaan inay matalaan?

Guddoomiyaha Golaha Shacabka, Abdikadir Mohamed Nur (Jama), ayaa la kulmay guddiga nabadda ee iskiis u magacaabay oo ka kooban ganacsato, hoggaamiyeyaasha diinta iyo xubno ka tirsan jaaliyadda Soomaaliyeed oo raadinaya waddo looga baxo khilaafka. Dhanka kale, Adan Mohamed Nur, oo loo yaqaan Adan Madoobe, kaasoo hadda ku sugan Muqdisho, ayaa la sameeyay wada-hadallo gooni ah oo uu la yeeshay mas'uuliyiin federal ah iyo xubno siyaasadeed oo ka socda Gobolka Koonfur Galbeed.

Kulammada ayaa imaanaya iyadoo gobolka uu wajahayo kala qaybsanaan siyaasadeed oo sii xumaanaysa iyo iska horimaadyo milatari oo u dhexeeya xoogagga la safan Laftagareen iyo kuwa taageersan maamulka Baidoa, oo ay taageero ka helayaan Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Dadweynaha Gobolka Koonfur Galbeed, cawaaqibka ma aha kuwo ku xaddidan doodaha siyaasadeed ee Muqdisho ama Baidoa. Dagaalku wuxuu ku faafay tartan ku saabsan dhul, amni iyo awoodda lagu maamulo bulshooyinka oo horey u saameysay sanado badan oo xasilooni darro ah.

Diblomaasiyadda Kadib Waxyeelada

Intii uu la kulmay guddiga nabadda, Guddoomiyaha Jama ayaa la sheegay inuu maqlay soo jeedinno ku saabsan dhisidda dowlad, dib-u-heshiisiin, midnimo bulsho iyo soo celinta nabadda iyo xasiloonida. Wuxuu amaanay ka qaybgalka wakiilada bulshada ee dadaallada lagu xallinayo khilaafka. Xildhibaanada federalka ayaa sidoo kale ka qaybgalay kulanka.

Adan Madoobe, dhanka kale, wuxuu Isniintii la kulmay madaxweynihii hore ee Dowlad Goboleedka Koonfur-galbeed, Sharif Hassan Sheikh Aden si ay uga wada hadlaan xaaladda siyaasadeed iyo amni ee sii xumaaneysa. Wadahadaladooda ayaa la sheegay inay ka koobnaayeen dib-u-heshiisiin, xasilooni siyaasadeed, amni iyo dadaallada lagu doonayo in dib loo helo degmooyinka ay qabsadeen xoogagga u dhashay Laftagareen.

La-tashiyadu waxay muujinayaan walaac sii kordhaya oo ku saabsan cawaaqibka milatari iyo siyaasadeed ee khilaafka. Warbixinada ayaa tilmaamaya in xoogagga la socda Laftagareen ay qabsadeen Qansax Dheere, Bardale, Buurhakaba iyo Diinsoor, dhammaan ku yaal gobolka Bay. Maamulka Baidoa ayaa la sheegay inuu tixgelinayo ololaha milatari si loo soo celiyo aagaggaas.

Isbedelada dhulka la sheegay inay dhacayaan ayaa kordhiyay cadaadiska hogaamiyeyaasha siyaasadeed si ay u helaan xal ka hor inta khilaafku uusan sababin barakac dheeraad ah, dhibaatada rayidka ah iyo burburka hay'adaha.

Si kastaba ha ahaatee, waqtiga wadahadalada ayaa ah mid layaab leh. La-tashiyada siyaasadeed ayaa sii xoogeysanaya kaliya ka dib markii miisaanka awoodda dhulka uu isbedelay iyo markii dhibaatadu ay noqotay mid adag in la xakameeyo.

Su'aasha Mas'uuliyadda Siyaasadeed

Qof kasta oo dhaliilaya habka Madaxweynaha Hassan Sheikh Mohamud ee xiriirka federaalka, khilaafka Koonfur-galbeed wuxuu u taagan yahay cawaaqib ka dhalatay istaraatiijiyad ballaaran oo ku saabsan faragelinta siyaasadeed ee arrimaha dowlad goboleedyada federaalka. Waxay ku doodayaan in awoodda federaalka loo isticmaalay in lagu saameeyo khilaafaadka hogaaminta gobollada halkii laga dhisi lahaa nidaam federaal ah oo ku saleysan heshiis wadajir ah.

Fahmitaankaas, Jama iyo Adan Madoobe ma aha kaliya dhex-dhexaadiyayaal dhexdhexaad ah oo isku dayaya inay xalliyaan khilaaf. Dhaleeceeyayaasha waxay u arkaan inay yihiin ciyaartoy siyaasadeed oo ka qayb qaadashadooda khilaafka ay ka caawisay in la wiiqo xasiloonida Dowlad Goboleedka Koonfur-galbeed, kuwaas oo hadda raadinaya wadahadal kadib markii cawaaqibka ay noqdeen kuwo sii adkaanaya in la maareeyo.

Kuwani waa eedeymo siyaasadeed oo la muransan yahay, mas'uuliyadaha saxda ah ee hogaamiyeyaasha gaarka ah waa in lagu qiimeeyaa go'aano iyo ficillo la diiwaangeliyey. Si kastaba ha ahaatee, su'aasha dhexe waxay weli tahay mid sax ah: maxay mas'uuliyad siyaasadeed hogaamiyeyaashu qaadi karaan marka doorashadoodu ay ka qayb qaadato khilaaf u baahan wadahadal degdeg ah si loo xakameeyo?

Wadahadal waa lagama maarmaan, laakiin kaliya ma tirtiri karo cawaaqibka go'aanadii hore. Xal waara wuxuu u baahan doonaa in ka badan kulamo u dhexeeya siyaasiyiin sare. Waxay u baahan doontaa dammaanad lagu kalsoonaan karo oo loogu talagalay muwaadiniinta, dhammaadka kororka milatari, ka qaybgal macno leh oo ka yimaada bulshooyinka ay saameeyeen iyo heshiis ku saabsan habraacyada siyaasadeed ee maamula gobolka.

Khilaaf Aan Lagu Xallin Karin Kaliya Awood

Khilaafka wuxuu muujinayaa jilicsanaanta hay'adaha siyaasadeed ee Dowlad Goboleedka Koonfur-galbeed. Markii kooxo is khilaafsan ay isku dayaan inay xalliyaan khilaafaadka iyagoo adeegsanaya cadaadis milatari, awoodda hay'adaha gobolka way daciifaysaa, waxaana kharashka ugu weyn qaada dadka caadiga ah.

Hawlgal milatari oo lagu soo celinayo degmooyinka lumay ayaa sababi kara in dhibaatadu sii xumaato haddii aan la bilaabin dadaallo lagu xaqiijinayo in aanay dad rayid ah waxyeello soo gaadhin iyo in la dhiso qaab siyaasadeed oo loogu talagalay wixii ka dambeeya. Dhanka kale, heshiis la gaaro oo kaliya la jaanqaadaya danaha hogaamiyeyaasha is khilaafsan, iyada oo aan wax laga qaban cabashooyinka iyo baqdinaha bulshooyinka deegaanka, waxay khatar gelinaysaa in la dib u dhigo halkii la xallin lahaa khilaafka.

Dowladda Federaalka sidoo kale waxay wajahaysaa imtixaan ku saabsan go'aankeeda ku aaddan federaalnimada. Haddii Muqdisho loo arko inay tahay ka qaybqaate ka tirsan dhinacyada khilaafsan halkii ay ka ahaan lahayd dhexdhexaadiye aan dhinac u janjeerin, awooddeeda ay ku dhexdhexaadinayso ayaa la su'aaleyn doonaa. Hawlgal kasta oo lagu kalsoonaan karo waa in uu ka mid noqdaa ciyaartoyda iyo bulshooyinka gobolka ee khuseeya, iyadoo la higsanayo in la yareeyo xiisadda iyo in la gaaro heshiis siyaasadeed.

Mas'uuliyadda Waa Inay Raacdaa Isku-dhafka

Shirarkii ugu dambeeyay waxay muujinayaan in hogaamiyeyaasha siyaasadeed ay aqoonsan yihiin baahida loo qabo in la xakameeyo dhibaatada Koonfur-galbeed. Laakiin dadka gobolka ayaa leh sababo ay ku dalbadaan wax ka badan muujinta walaac ka dib markii rabshado iyo khasaaro dhuleed ay hore u dhaceen.

Jama iyo Adan Madoobe waxay hadda raadinayaan waddo heshiis ah, laakiin kalsoonida dadaalkooda waxay ku xirnaan doontaa haddii ay ka caawiyaan in la helo heshiis dhab ah, ilaalinta dadka rayidka ah iyo wax ka qabashada go'aannada siyaasadeed ee keenay in gobolka uu marayo marxaladdan.

Isku-dhafka waa in uusan noqon beddel raaxo leh oo mas'uuliyad la'aan ah. Kuwa awood siyaasadeed isticmaalay iyo kuwa saameyn ku yeeshay jihada khilaafka waa in ay diyaar u yihiin in ay sharxaan go'aankooda iyo in ay wajahayaan kormeer dadweyne oo sharci ah oo ku saabsan cawaaqibkooda.

Dadweynaha Dowlad Goboleedka Koonfur-galbeed ma ahan in laga filayo inay qaadaan kharashka siyaasadda iyadoo kuwa mas'uulka ah ay ka guurayaan iska horimaad ilaa wadahadal iyagoo aan ka jawaabin su'aalaha adag.

Muhiimadda degdegga ah waa in la joojiyo dhiigbaxa dheeraadka ah iyo in la soo celiyo xasiloonida. Laakiin nabad waarta waxay u baahan doontaa in si ballaaran loo eego sida dhibaatadu u dhacday, danaha la adeegay iyo sida Dowlad Goboleedka Koonfur-galbeed looga ilaalin karo faragelinta siyaasadeed ee mustaqbalka.

Waqtiga mas'uuliyadda ayaa laga yaabaa inuu yimaado iyada oo loo marayo kormeerka dadweynaha, habraacyada siyaasadeed iyo hay'adaha sharciga. Hadda, imtixaanka ayaa ah in wadahadaladan dambe ay keeni karaan heshiis u adeegaya dadka Dowlad Goboleedka Koonfur-galbeed halkii ay kaliya badbaadin lahaayeen fursadaha siyaasadeed ee hogaamiyayaasha ku lugta leh.

WardheerNews