Carruurta ayaa ka mid ah kuwa dhaawacmay markii dagaal culus uu ka dhacay Baidoa

Arbaco 30 Sebtembar 2026 {HMC} Caruurta yar yar ayaa ka mid ah kuwa dhaawacmay dagaal culus oo shalay ka dhacay Baidoa, ayaa sheegay hay'adaha gargaarka, iyadoo xiisaduhu korodhay magaalada koonfur-galbeed ee Soomaaliya.

Rabshaduhu sidoo kale waxay dileen shaqaale caafimaad oo bulshada ah, dhaawaceen bukaannada iyo shaqaalaha caafimaadka, waxayna dhaawaceen isbitaalka ay taageerto SOS Children’s Villages.

BAIDOA, SOOMAALIYA, 29 Sebtembar 2026 – Caruurta yar yar ayaa ka mid ah kuwa dhaawacmay dagaal culus oo shalay ka dhacay Baidoa, ayaa sheegay hay'adaha gargaarka, iyadoo xiisaduhu korodhay magaalada koonfur-galbeed ee Soomaaliya.

Rabshaduhu sidoo kale waxay dileen shaqaale caafimaad oo bulshada ah, dhaawaceen bukaannada iyo shaqaalaha caafimaadka, waxayna dhaawaceen isbitaalka ay taageerto SOS Children’s Villages.

Qarax la sheegay inuu sababay gaari ku xiran qalab qarxa oo aan rasmi ahayn oo agagaarka Isbitaalka Degmada Baidoa ayaa dhaawacyo culus u geystay shaqaalaha caafimaadka, bukaannada iyo daryeelayaasha.

Mas'uuliyiinta caafimaadka ayaa xaqiijiyay in gabdho yar yar, oo ay ku jiraan laba sano jir, la keenay oo ay helayaan daaweyn.

Intaa waxaa dheer, qaraxu sidoo kale wuxuu dhaawacay waaxda dhalmada, qeybta bukaannada dibadda, aagagga sugitaanka iyo la-tashiga, xarumaha biyaha, albaabka amniga, iyo ambalaas.

Qayb ka mid ah saqafka ayaa sidoo kale burburay sababo la xiriira saameynta, iyadoo ay ku xayiran yihiin bukaannada iyo shaqaalaha gudaha isbitaalka.

Ururka Joining Forces, oo ah isbahaysiga ururada diiradda saaraya carruurta ee Soomaaliya oo ay ku jiraan Save the Children, World Vision, Plan International iyo SOS Children’s Villages, ayaa ku baaqaya dhammaan dhinacyada inay ilaaliyaan carruurta iyo rayidka, iyo inay oggolaadaan helitaanka gargaarka bini'aadantinimo ee ammaan ah.

Inkastoo dhaawac jiro, kooxaha caafimaadka ee SOS Children’s Villages waxay sii wadeen daaweynta dadka soo gaaraya dhaawacyo. Safaf dheer oo bukaanno dhaawac ah ayaa la soo sheegay duhurkii shalay, iyadoo bukaannada u baahan daryeel muhiim ah loo gudbiyay xarumaha caafimaadka kale.

Abdikadir Dakane, Agaasimaha Qaranka ee SOS Children’s Villages ee Soomaaliya, ayaa yiri:

“Burburka shalay ayaa dhaawac weyn u geystay isbitaalkayaga iyo bukaannada, shaqaalaha caafimaadka iyo daryeelayaasha. Qoryo ayaa sidoo kale ku dhufatay guriga mid ka mid ah shaqaalaha caafimaadka ee bulshada, kaasoo markii dambe u dhintay dhaawacyadiisa.

Tani waxay dhacday iyadoo isbitaalku uu wajahayo cadaadis weyn oo ka imaanaya dhibaatada nafaqo-xumada ee socda, oo ay ku jiraan daryeelka carruurta si xun u nafaqoobay ee helaya daaweyn muhiim ah.

“Waxaan cambaareynaa weerarada lagu qaadayo shaqaalaha bini’aadantinimada iyo xarumaha sida isbitaallada, dugsiyada iyo goobaha qaybinta.

Waxaan ku boorinaynaa dhammaan dhinacyada inay muujiyaan xakameyn iyo ixtiraam sharciyada bini’aadantinimada caalamiga ah, gaar ahaan marka qaybo ka mid ah gobolka ay wajahaan khatar gaajo.”

Sadia Allin, Agaasimaha Dalka, Plan International, ayaa tiri:

“Carruurta Soomaaliyeed waxay mudan yihiin nabad. Waxay mudan yihiin sharaf. Waxay mudan yihiin inay ku noolaadaan xoriyad ka fog dagaal iyo cabsi. Xilligan muhiimka ah, waa inaan dib u xaqiijino mabda’ fudud oo aasaasi ah: carruurta marnaba ma noqon karaan dhibanayaasha khilaafka. Xuquuqdooda, badbaadadooda, sharafkooda, iyo wanaaggooda waa in mar walba la ilaaliyo, iyada oo aan wax ka reebin.”

Binyam Gebru, Agaasimaha Kumeelgaarka ah ee Save the Children ee Soomaaliya, ayaa yiri:

“Waxaan si weyn uga walwalsanahay dagaalkii shalay ka dhacay Baidoa. Waxaan ognahay in ugu yaraan 17 carruur ah ay dhaawacmeen oo ay helayaan daaweyn isbitaallada kala duwan sida ay sheegayaan warbixinada kooxahayaga dhulka. Seddex xarumood oo caafimaad ayaa la sheegay in ay waxyeelo soo gaartay intii lagu jiray dagaallada, waxaana la qaatay ambalaas.

Carruurta Baidoa waxay horey u wajahday dhibaatooyin cunto yari ah, waxaana badan oo ku tiirsan xarumaha caafimaadka si loo daweeyo nafaqo-xumada. Markii xarumahaas la waxyeeleeyo, carruurta waxay lumisaa fursad nolosha. Waxaan ku boorinaynaa dhammaan dhinacyada inay ilaashadaan carruurta iyo rayidka, ixtiraamaan sharciga caalamiga ah ee gargaarka bini'aadamnimada, oo ay u oggolaadaan ururada gargaarka inay si ammaan ah u gaaraan qoysaska u baahan.”

Rabshaduhu waxay yimaadeen iyadoo Baidoa ay wajahday dhibaato cunto oo sii xumaanaysa. Magaalada waxaa ku nool qiyaastii 800,000 oo qof oo barakacayaal ah, ku dhawaad kala badh tirada guud ee dadka deggan.

Sida ku xusan falanqaynta ugu dambeysay ee Kala Soocidda Marxaladda Amniga Cuntada (IPC), oo la daabacay todobaadkii hore, qiyaastii 26,000 oo qof oo barakacayaal ah ayaa la filayaa inay wajahaan heerar cunto yari oo khatar ah (IPC Marxaladda 5) inta u dhaxaysa Oktoobar iyo Diseembar, hal talaabo oo kaliya ka fog gaajo, iyadoo qoysaska horey u la daalaa dhacaya abaaraha ay is diyaarinayaan roobab culus oo El Niño keeni doono iyo fatahaad.

Nafaqo-xumada daran ee carruurta ku sugan goobaha barakacayaasha magaalada ayaa la filayaa inay sii xumaato, waxaana IPC ka digaysaa in qoysaska barakacayaasha ah ee Baidoa ay khatar ugu jiraan gaajo haddii fatahaaddu iyo barakaca ay ka sii daran yihiin sidii la filayay iyo caawinaaddu ay noqoto mid aan ku filnayn.

Joining Forces waxay ku baaqaysaa dhammaan dhinacyada inay ilaashadaan carruurta iyo rayidka si waafaqsan waajibaadkooda hoos yimaada sharciga caalamiga ah ee gargaarka bini'aadamnimada. Isbitaallada, dugsiyada, guryaha, iyo shaqaalaha gargaarka bini'aadamnimada waa in aan marnaba la beegsado.

Ururada bini'aadantinimo waxay u baahan yihiin in ay helaan marin ammaan ah oo aan carqalad lahayn si carruurta iyo qoysaska ku sugan Baidoa ay u gaaraan cuntada, caafimaadka, iyo adeegyada nafaqada ay ku tiirsan yihiin.

DHAMMAAD.