Itoobiya oo Cambaareysay Xasan Sheekh Kheyre Xuska Al-Alamein

ADDIS ABABA (WDN) — Shir ka dhacay Masar ayaa kiciyay khilaaf cusub oo diblomaasiyadeed oo u dhexeeya Soomaaliya iyo Itoobiya, iyadoo Addis Ababa si weyn u dhaleeceyneyso Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud sababo la xiriira taageerada Soomaaliya ee bayaanka wadajirka ah ee ay la saxiixatay Masar, Ereteriya iyo Suudaan.

Shirka 4-ta Oktoobar ee New Alamein waxaa loogu talagalay in lagu xoojiyo iskaashiga gobolka ee amniga, Geeska Afrika, Badda Cas, xiriirka dhaqaale iyo arrimaha biyaha xuduudaha. Halkii, mowqifka Soomaaliya ayaa muujiyay farqi sii ballaaran oo u dhexeeya Itoobiya arrimaha taabanaya istaraatiijiyadda gobolka ee Addis Ababa: Wabiga Niil, amniga Badda Cas iyo raadinta Itoobiya ee marin ammaan ah oo badeed.

Saameyntu waxay ka gudbi kartaa hadalka. Itoobiya iyo Soomaaliya waxay weli yihiin lamaanayaal amni oo muhiim ah dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, halka Addis Ababa ay door muhiim ah ka ciyaartay howlaha amniga gobolka. Aragtida sii kordheysa ee Itoobiya oo ah in Muqdisho ay si diblomaasiyadeed ula safanayso Masar iyo dowladaha kale ee ka soo horjeeda danaha muhiimka ah ee Itoobiya ayaa khalkhal gelin karta xiriirkaas iyo ka dhigi karta iskaashiga amniga mustaqbalka mid siyaasadeed oo xasaasi ah.

Marka loo eego Addis Ababa, arrintu ma ahan kaliya ka qaybgalka Xasan Sheekh ee shirka lagu martigeliyay Masar. Waa in Soomaaliya ay taageertay mowqif goboleed oo Itoobiya u aragto mid si toos ah u caqabad ku ah danaha istaraatiijiyadeed.

Hay'adda Wararka Itoobiya ayaa si gaar ah u xustay qodobbada la xiriira biyaha xuduudaha iyo amniga Badda Cas, iyadoo ku dooday in mowqifka Soomaaliya uu khilaafsan yahay danaha Itoobiya ee khilaafka Wabiga Niil iyo raadinta marin badeed.

Tani waxay abuuraysaa xisaab dublamaasiyadeed oo adag oo Muqdisho. Soomaaliya waxay raadinaysaa xiriirro istiraatiiji ah oo qoto dheer oo la leh Masar iyadoo ay weli ku tiirsan tahay iskaashiga amniga ee Itoobiya. Xiriirradani waxay si kordhaysa isugu dhafan yihiin isla goobta istiraatiijiga ah, taasoo ka dhigaysa mid adag Muqdisho inay ka ilaaliso mid kasta oo ka mid ah iskaashiga midka kale.

Waxyaabaha ka dhalan kara waxay sidoo kale gaari karaan dublamaasiyadda badda ee Soomaaliya. Itoobiya waxay marar badan muujisay muhiimadda istiraatiijiga ah ee helitaanka marin lagu kalsoonaan karo oo badda ah, halka Soomaaliya ay ku adkeysaneyso in wax kasta oo la xiriira dhulkeeda ama biyaha badda ay tahay inay ku saleysnaadaan madax-bannaanida Soomaaliya iyo ogolaanshaha. Wax kasta oo la dareemo in Muqdisho ay la shaqeyneyso Masar iyo ciyaartoyda kale ee gobolka si ay u xaddido himilooyinka Itoobiya waxay sii adkeyn kartaa mowqifka Addis Ababa.

Khilaafku sidoo kale wuxuu halis gelinayaa xiriirka ballaaran ee Itoobiya la leedahay Soomaaliya xilli labada dal ay leeyihiin dhiirigelin xooggan oo ay ku wada shaqeeyaan si ay uga hortagaan khataraha amniga ee wadajirka ah.

Waxa bilaabmay shir goboleed ayaa sidaas darteed noqday tijaabo ku saabsan isku dheelitirka siyaasadda arrimaha dibadda ee Soomaaliya. Dowladda Xasan Sheekh ayaa isku dayeysa inay ilaaliso xiriirka awoodaha gobolka ee tartamaya, laakiin falcelinta Itoobiya waxay muujinaysaa xadadka istiraatiijiyadan marka waajibaadka dublamaasiyadeed ay bilaabaan inay si toos ah u taabtaan danaha qaranka ee Itoobiya.

Dowladda Soomaaliya weli si dadweyne uma aysan jawaabin dhaleeceynta Itoobiya ee ay soo xigatay Hay'adda Wararka Itoobiya.

Hadda, ma jiraan wax calaamad ah oo muujinaya in shirku si rasmi ah u soo gabagabeeyay iskaashiga amniga Soomaaliya iyo Itoobiya. Laakiin farriinta diblomaasiyadeed ee ka socota Addis Ababa waa mid cad: Isku xirka Muqdisho ee Masar iyo saaxiibadeeda ku saabsan Webiga Niil iyo Badda Cas looma tixgelin doono mid ka madax bannaan xiriirka istiraatiijiyadeed ee ballaaran ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Itoobiya.

Su'aasha hortaagan Muqdisho ayaa noqoneysa mid sii adkaaneysa: Ma awoodaa Soomaaliya inay xoojiso iskaashigeeda la leh Masar iyo awoodaha kale ee gobolka iyada oo aan dhaawicin xiriirka amniga ee ay weli u baahan tahay la xiriirka Itoobiya?

WardheerNews