Mashruuca NUSOJ ee ay maalgelisay EU wuxuu dhisaa xirfadaha saxaafadda Soomaaliyeed iyadoo ay taageerto UNDP

Ururka Qaranka ee Suxufiyiinta Soomaaliyeed (NUSOJ) ayaa dhameystiray laba aqoon-is-weydaarsi oo awood kororsi ah oo ka dhacay Muqdisho iyo Galkayo, taasoo ka caawisay suxufiyiinta inay xoojiyaan xirfadahooda warbixinta anshaxa, sinnaanta jinsiga iyo amniga dijitaalka ah, qayb ka ah dadaallada qaran ee ballaaran si loo xoojiyo hogaaminta suxufiyiinta dumarka, amniga iyo ka qaybgalka siman ee qaybta warbaahinta Soomaaliya.

Aqoon-is-weydaarsiyada ayaa la qabtay intii u dhaxaysay 25 iyo 29 Oktoobar, waxayna suxufiyiinta isu keentay si ay uga wada hadlaan heerarka xirfadeed iyo shuruudaha loo baahan yahay si loo helo xafiisyo warbaahin ammaan ah, cadaalad ah iyo kuwo jinsiga ku saleysan. Hawlaha waxaa taageeray Barnaamijka Horumarinta Qaramada Midoobay (UNDP) iyada oo loo marayo Mashruuca Bilan waxaana maalgeliyay Midowga Yurub (EU).

Guud ahaan 69 suxufi ayaa ka qayb qaatay: 35 haween iyo 33 rag, sagaal ka badan bartilmaameedka 60. Aqoon-is-weydaarsiga Galkayo, oo la qabtay 25-26 Oktoobar, ayaa isu keentay 35 suxufi, oo ay ku jiraan 18 haween iyo 17 rag.

Ka qaybgalayaasha waxay ka yimaadeen Puntland iyo Galmudug, iyo sidoo kale magaalooyinka iyo degmooyinka ay ka mid yihiin Garowe, Qardho, Galkayo, Adado, Abudwak, Guriel iyo Dhusamareb. Kulanka ayaa siiyay suxufiyiinta ka socda labada dowlad goboleed fursad ay ku wadaagaan khibradaha, ku wada hadlaan caqabadaha guud iyo inay dhisaan midnimo xirfadeed.

Aqoon-is-weydaarsiga Muqdisho, oo la qabtay 28-29 Oktoobar, wuxuu lahaa 34 ka qaybgalayaal, oo ay ku jiraan 16 haween iyo 18 rag.

“Saxafiyiintu waxay bulshada si fiican ugu adeegaan marka ay si ammaan ah u shaqeeyaan, ay ilaaliyaan heerarka anshaxa iyo in si cadaalad ah loola dhaqmo. Hawlahan waxay xoojiyeen xirfadaha wax ku oolka ah waxayna u oggolaadeen saxafiyiinta shaqeeya meel ammaan ah oo ay ku falanqeeyaan takoorka, khataraha dijitaalka ah iyo caqabadaha horyaalla dumarka warbaahinta.

Waxaan dooneynaa in doodahan ay horseedaan xafiisyada warbaahinta ee ixtiraam leh halkaas oo dumarka iyo ragga ay si siman uga qayb qaadan karaan oo ay ku shaqeyn karaan sharaf iyo ammaan,” ayuu yiri Nima Hassan Abdi, xoghaye abaabulka NUSOJ.

Ka qaybgalayaashu waxay ka wada hadleen sida warbixinta anshaxa leh iyo midda xasaasiga ah ee jinsiga ay u dhisi karto kalsoonida bulshada iyo hagaajinta daboolida dumarka iyo kooxo kale. Kulanada waxaa lagu daboolay xaqiijinta, warbixinta dheellitiran iyo ka fogaanshaha luqadda kicin karta. Sidoo kale waxay baarayeen doorka xafiisyada warbaahinta ee ilaalinta heerarka xirfadeed, fulinta waajibaadka daryeelka iyo ka jawaabista walaacyada anshaxa.

Shuruudaha goobta shaqada ayaa ahaa mowduuc kale oo muhiim ah. Ka qaybgalayaashu waxay ka wada hadleen dhibaatada iyo takoorka, fursadaha siman ee horumarinta xirfadeed iyo baahida loo qabo habab wax ku ool ah oo lagu soo sheego laguna xalliyo xadgudubka. Waxay sidoo kale muujisay muhiimadda qandaraasyada qoraalka ah, bixinta mushaharka waqtigeeda, fasaxyada hooyonimada iyo xanuunka, farqiga mushaarka jinsiga, nasashada naas-nuujinta iyo badbaadada iyo caafimaadka shaqada.

Doodaha ku saabsan badbaadada dijitaalka ah waxay ka hadleen dhibaatada khadka tooska ah, cyberbullying, hanjabaadaha iyo isticmaalka khaldan ee waxyaabaha dijitaalka ah, oo ay ku jiraan sawirada galmada ee AI-da soo saartay. Ka qaybgalayaashu waxay tixgeliyeen sida ay naftooda, shaqadooda iyo ilaha ay ka helaan u ilaalin karaan, waxayna ku baaqeen in ururada warbaahinta ay si wax ku ool ah uga jawaabaan xadgudubyada dijitaalka ah.

Bandhigyadu, daraasadaha kiisaska, shaqada kooxeed iyo doodaha miiska wareega ayaa ka qaybgalayaasha siiyay fursad ay arrimaha u xiriiraan khibradahooda xirfadeed. Magaalada Galkayo, guddoomiyaha Gobolka Mudug, Abdiweli Jibril Beyle, ayaa si rasmi ah u furay aqoon-is-weydaarsiga wuxuuna soo dhoweeyay hindisaha.

Aqoon-is-weydaarsiyadu waxay xoojisay is-weydaarsiga ka dhexeeya saxaafiyiinta ka socda ururada warbaahinta kala duwan iyo goobaha. Waxay qayb ka yihiin dadaallada ballaaran ee NUSOJ si loo hagaajiyo shuruudaha shaqada iyo kor u qaadista hogaaminta saxaafiyadaha dumarka, amniga iyo ka qaybgalka siman ee qaybta warbaahinta Soomaaliya.