Farmaajo ayaa ka digay in Soomaaliya ay ku socoto isqabqabsi, wuxuuna eedeeyay Xasan Sheekh inuu ka tagay wadahadalka

MOGADISHU (WDN) — Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Maxamed Farmaajo ayaa digniin culus ka soo saaray khilaafka siyaasadeed ee sii kordhaya ee dalka, isagoo ku eedeeyay Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud inuu hoos u dhigo wadahadalada, raacayo habka doorashada ee muranka dhaliyay iyo khatar gelinaya isqabqabsi halis ah oo ku saabsan mustaqbalka siyaasadeed ee dalka.

Qoraal si xoog leh loo qorey, Farmaajo ayaa sheegay in hadallada madaxweynaha ee dhawaan la sheegay ay muujinayaan waxa uu ku tilmaamay himilo ah in uu ku adkaysto awoodda iyo in uu kiciyo khilaaf bulsho. Eedaymahiisa waxay muujinayaan kala qaybsanaanta sii xumaaneysa ee u dhaxaysa Dowladda Federaalka iyo hoggaamiyayaasha mucaaradka ee ku saabsan doorashooyinka iyo isbeddelada dastuuriga ah ee la soo jeediyay.

Farmaajo ayaa sidoo kale ku eedeeyay Xasan Sheekh inuu ka tagay wadahadalada caalamiga ah ee loogu talagalay in lagu xalliyo khilaafka ku saabsan habka doorashada. Wadahadalada ayaa la doonayay in lagu mideeyo dowladda iyo mucaaradka iyada oo la raacayo qaab la isku raacay oo loogu talagalay doorashooyinka federaalka ee soo socda.

Waxa uu ku dooday in ka bixitaanka madaxweynaha ee wadahadalada ay muujinayso diidmo uu u qabo in la raadiyo talo dhab ah ama xal siyaasadeed oo dhameystiran.

“Madaxweyne muddo xileedkiisu dhammaaday oo ka baxa wadahadalada ay fududeeyeen bulshada caalamka, iyo in uu ka tago fahamka ah in aan doorasho federaal ah la qaban karin iyada oo aan la isku raacin, waxay muujinaysaa in uusan diyaar u ahayn talo ama habka dhameystiran,” ayuu yiri Farmaajo. Waxa uu intaas ku daray in, sida uu u arko, ujeedadu tahay in la kordhiyo muddada madaxweynaha iyo in la hirgeliyo habka doorashada natiijadiisa uu xakameyn karo.

Codsi loo diray la-hawlgalayaasha caalamiga ah

Farmaajo wuxuu si toos ah ugu baaqay la-hawlgalayaasha caalamiga ah ee taageeraya Soomaaliya, isagoo ku boorinaya inaysan ku qancin wicitaannada dheeraadka ah ee wada hadalka ee ka imaanaya Xasan Sheekh.

Wuxuu ku dooday in bayaannada taageeraya wada hadalka aysan waxba ka taraynayn haddii aan la helin ballanqaad dhab ah oo ku aaddan gaadhista heshiis doorasho oo hufan oo ka mid ah dhammaan dhinacyada.

“Waxaan ku baaqaynaa la-hawlgalayaasha caalamiga ah ee Soomaaliya, kuwaas oo ka shaqeynaya xallinta khilaafka doorashada, inaysan mar kale ku jahwareerin wicitaannada heshiis iyo wada hadal ee ka imaanaya madaxweyne waqtigiisu dhammaaday, maadaama aysan jirin niyad wanaagsan ama diyaar garow dhab ah oo ka yimaada dhiniciisa si loo gaadho doorasho hufan oo ka mid ah dhammaan,” ayuu yiri Farmaajo.

Hadallada madaxweynihii hore waxay muujinayaan kalsooni darro sii kordheysa oo ka dhex jirta mucaaradka iyo maamulka iyo sida ay u maareeyaan isbeddelka siyaasadeed. Qodobka ugu weyn ee khilaafka ayaa ah in doorashooyinka xiga ay ka dhacaan iyadoo la raacayo heshiisyada ay gaareen dhinacyada siyaasadeed ee waaweyn ama iyadoo la raacayo jadwalka ay ku dhawaaqday Dowladda Federaalka inkasta oo ay jiraan diidmo joogto ah.

Jadwalka doorashada ayaa sii xumeynaya kala qaybsanaanta

Bayaan ayaa ku xiga ku dhawaaqista Guddiga Doorashooyinka Madaxa Bannaan ee Qaranka ee jadwalka doorashooyinka labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka iyo madaxweynaha. Siyaasiyiinta mucaaradka ayaa si adag u diiday jadwalkii la soo jeediyay, taasoo sii xumeyneysa khilaafka siyaasadeed ee horey u jiray.

Khilaafku wuxuu ka baxsan yahay taariikhaha doorashada. Waxay quseysaa xeerarka maareynaya isbeddelka, isbeddelada dastuuriga ah iyo inta ay le'eg tahay in dowlad goboleedyada federaalka iyo kooxaha mucaaradka ay ka qayb qaataan go'aanada saameynaya mustaqbalka siyaasadeed ee dalka.

Taariikhda dhawaan ee Soomaaliya waxay bixisaa xusuus xanuun badan oo ku saabsan cawaaqibka marka khilaafaadka siyaasadeed ay ka adkaadaan wada hadalka iyo hay'adaha. In kasta oo eedeymaha Farmaajo ay yihiin qiimeyn siyaasadeedkiisa, burburka sii socda ee kalsoonida u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka ayaa kor u qaadaya walaacyo sax ah oo ku saabsan rajada isbeddel nabadeed oo si ballaaran loo aqbalo.

Madaxweynaha iyo maamulka uu hoggaamiyo waxay la kulmayaan cadaadis sii kordhaya si ay u muujiyaan in habka doorashada uu kalsooni ka heli karo ka baxsan xisbiga siyaasadeedkooda. Hogaamiyeyaasha mucaaradka, dhanka kale, waxay la kulmayaan caqabadda ah in ay diidmadahooda u beddelaan meel wada hadal oo suurtagal ah oo ka hortagi karta kororka khilaafka.

Su'aasha dhexe ayaa ah in hoggaamiyeyaasha Soomaaliya ay ku soo laaban karaan wada hadal macno leh ka hor inta khilaafka doorashada uusan u adkaanin dhibaato qaran oo qoto dheer. Iyadoo aan heshiis la aqbali karo oo ay leeyihiin daneeyayaasha ugu muhiimsan, jadwalka doorashada wuxuu halis u yahay inuu noqdo ilo kale oo kala qaybsanaan ah halkii uu ka noqon lahaa waddo loo marayo xasilooni siyaasadeed.

Bayaan Farmaajo wuxuu matalaa aragtida mucaaradka ee ku saabsan khilaafka. Jawaabta madaxweynaha iyo mowqifyada daneeyayaasha kale ee siyaasadeed ayaa weli muhiim u ah fahamka haddii heshiis la gaari karo ay weli suurtagal tahay.

WardheerNews