Dib-u-soo-laabashada Farmaajo ee Muqdisho waxay kor u qaadaysaa rajada heshiis daqiiqad dambe ah oo badbaadinaya Soomaaliya ka mid noqoshada siyaasadeed

Marka Soomaaliya ay wajahdo khilaaf kale oo ku saabsan doorashooyinka madaxweynaha, soo laabashada madaxweynihii hore waxay timaadaa ka hor kulan qorsheysan oo u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka oo dhici doona Noofembar 4. Caqabadda ayaa ah in hogaamiyeyaasha siyaasadeed ay awoodaan inay ka hormariyaan badbaadada qaranka dagaalka ay ku haystaan inay haystaan awood.

MOGADISHU (WDN) — Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa ku soo laabtay Muqdisho Jimcadii, isagoo imaanaya xilli siyaasadeed oo xasaasi ah maadaama Soomaaliya ay diyaar garowdo wareeg cusub oo wadahadal ah oo u dhexeeya dowladda federaalka iyo hogaamiyeyaasha mucaaradka.

Soo laabashadiisa waxay timaadaa ka hor kulan qorsheysan oo dhici doona Noofembar 4, sida la sheegay, oo hoos yimaada taageerada bulshada caalamka, oo lagu doonayo in la helo heshiis la aqbali karo oo ku saabsan habka doorashada madaxweynaha dalka.

Wadahadaladu waxay bixin karaan fursad muhiim ah oo lagu ka hortagi karo khilaaf siyaasadeed oo qoto dheer. Laakiin rajadooda ayaa weli aan la hubin, iyadoo shaki sii kordhaya oo ku saabsan in Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud uu diyaar u yahay inuu galo heshiis dhab ah oo uu la yeesho mucaaradka.

Caqabadaha ayaa ka baxsan doorashada xigta. Nidaamka federaalka ee Soomaaliya ayaa cadaadis saaran, waxaana guuldarro ka timaadda heshiis la gaari waayo oo ku saabsan habka siyaasadeed ee sharciyeysan oo si ballaaran loo aqbalo ay qoto dheerayn kartaa kala qaybsanaanta u dhaxaysa dowladda federaalka, hogaamiyeyaasha mucaaradka iyo dowladaha xubnaha ka ah federaalka.

Fursad yar oo lagu gaari karo heshiis siyaasadeed

Kulanka qorsheysan wuxuu imaanayaa iyadoo ay jiraan calaamado is khilaafsan oo ka imaanaya xafiiska madaxweynaha. Sida lagu sheegay warbixinta, Xasan Sheekh dhawaan wuxuu sheegay in uusan niyad u lahayn inuu la tashado mucaaradka, taasoo su'aalo ka keeneysa sida ay dowladda u go'an tahay inay gaarto heshiis la galo.

Falanqeeyayaasha siyaasadeed ee ku xusan warbixinta ayaa ku dooday in madaxweynaha laga yaabo inuusan diyaar u ahayn inuu gorgortan ka galo habka doorashada iyo inuu raadin doono inuu ku sii jiro awoodda ka baxsan xuduudaha qaab-dhismeedka dastuuriga ah iyo siyaasadeed ee la isku raacay. Kuwani waa qiimeyn ku saabsan niyaddiisa, halkii ay ka ahaan lahaayeen xaqiiqooyin la aasaasay, laakiin waxay muujinayaan kalsooni darro ku xeeran xaalada hadda taagan.

Dib u soo laabashada Farmaajo waxay yeelan kartaa muhiimad siyaasadeed sababtoo ah khibradiisa sidii madaxweyne hore iyo doorkiisa suurtagalka ah ee wadahadalada ku saabsan mustaqbalka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, in uu si toos ah uga qayb qaato wadahadalada, weli ma cadda.

Caabinta degdegga ah waa in la xaqiijiyo in kulanka Noofembar uu noqon doono isku day dhab ah oo lagu gaari doono heshiis ama kaliya wareeg kale oo wadahadal ah oo dib u dhigaya go'aan iyada oo aan xal loo helin khilaafka hoose.

Khataraha ka dhalan kara in la oggolaado in dhibaatadu sii xumaato

Soomaaliya waxay sanadihii la soo dhaafay ku bixisay dadaal lagu xoojinayo hay'adaha federaalka, dib u dhiska amniga qaranka iyo dejinta habraacyo doorasho oo la saadaalin karo. Khilaafaadka siyaasadeed ee ku saabsan wareejinta awoodda ayaa khatar ku ah in la burburiyo dadaalladaas, gaar ahaan marka hoggaamiyeyaasha iyo hay'adaha aysan ku heshiin xeerarka maamulaya doorashooyinka.

Iska horimaad dheer ayaa sii xumeyn kara kalsoonida dowladda federaalka, kordhin kara khilaafaadka u dhexeeya Muqdisho iyo dowladaha xubnaha ka ah federaalka, iyo ka dhigaya iskaashiga amniga iyo horumarinta dhaqaalaha mid adag. Sidoo kale waxay abuuri kartaa fursado kooxo hubeysan iyo actors kale oo raadinaya inay ka faa'iidaystaan kala qaybsanaanta siyaasadeed.

Saameyntu waxay si weyn u saameyn doontaa Soomaalida caadiga ah, kuwaas oo mudnaantoodu tahay amniga, shaqo abuurka, adeegyada dadweynaha iyo dowlad mas'uul ah—ma ahan dagaal aan dhammaad lahayn oo u dhexeeya elitiga siyaasadeed.

Saamileyda caalamiga ah ee Soomaaliya sidoo kale waxay leeyihiin dan ku saabsan natiijada. Doorkooda waa in ay fududeeyaan heshiis Soomaali leh, dhiirrigeliyaan hufnaan iyo in ay ku adkeeyaan dhammaan dhinacyadu in ay ixtiraamaan habraacyada dastuuriga ah. Dhexdhexaadinta dibadda ma beddeli karto rabitaanka siyaasadeed ee hogaamiyayaasha Soomaaliyeed.

Badbaadinta Soomaaliya waxay u baahan tahay wax ka badan kulan kale

Kulanka 4-ta Nofeembar wuxuu noqon karaa barta isbeddelka, laakiin kaliya haddii ka qaybgalayaashu yimaadaan iyagoo diyaarsan si ay u sameeyaan is-afgaradyo adag. Heshiis la aamini karo waa in uu dejiyo khariidadda doorashada ee la aqbali karo, caddeeyo aasaaska sharciga iyo dastuuriga ee habka, qeexaa doorka hay'adaha federaalka iyo kuwa dowlad goboleedyada, iyo in uu bixiyo ilaalin ka dhan ah isbeddelada hal dhinac ah ee xeerarka.

Habka sidoo kale waa in uu noqdaa mid ku filan si uu u kasbado kalsoonida dadweynaha. Hogaamiye kaliya ama koox siyaasadeed ma ogola in ay go'aamiso mustaqbalka dalka kaliya iyadoo loo eegayo danahooda gaarka ah.

Marka la eego soo laabashada Farmaajo, waxay muhiimad leedahay in ka yar dhacdo siyaasadeed oo kaliya, balse waxay xasuusinaysaa degdegga xilligan. Madaxweynayaashii hore iyo xubnaha mucaaradka waxay ka caawin karaan yareynta xiisadaha, laakiin mas'uuliyadda ugu dambeysa waxay ku jirtaa dowladda hadda jirta iyo dhammaan daneeyayaasha siyaasadeed.

Soomaaliya ma baahan tahay tartan kale oo guusha hal dhinac ay noqoto guuldarro dalka. Waxay u baahan tahay heshiis siyaasadeed oo la gorgortamo oo ilaaliya nidaamka dastuuriga, ilaalinaya nidaamka federaalka iyo oggolaanaya in awooddu is beddesho iyada oo loo marayo hab sharci ah.

Wadahadalada soo socda waxay fursad u siinayaan in laga laabto iska horimaadka. Haddii Soomaaliya ay qaadato fursadan—ama ay u dhaqaaqdo dhanka burbur siyaasadeed oo kale—waxaa ku xiran in hogaamiyeyaasha dalka ay diyaar u yihiin inay ka sarreeyaan himilooyinkooda badbaadada dowladnimada.

WardheerNews