Doorashada Galmudug ayaa muujisay kala qaybsanaanta gudaha mucaaradka Soomaaliya iyadoo hogaamiyayaal muhiim ah ay ka baxeen safkooda

Shakhsiyaadka mucaaradka ah ee Galmudug ayaa hambalyo u diray madaxweynaha cusub ee gobolka inkastoo ay ka soo horjeedaan in habka doorashadu uu ka maqan yahay is-afgarad iyo in uu yahay magacaabis hal dhinac ah oo ay taageerayso Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud. Taageeradooda ayaa su'aalo ka keenaya midnimada mucaaradka iyo kalsoonida siyaasadeed.

DHUSAMAREB, Soomaaliya (WDN) — Xisbiga mucaaradka Soomaaliya ayaa la kulmaya su'aalo cusub oo ku saabsan midnimadooda iyo joogteyntooda kadib markii dhowr siyaasi ay hambalyo u direen madaxweynaha cusub ee Galmudug, Liibaan Axmed Xasan (Shuluq), inkastoo mucaaradku ay si joogto ah u dhaleeceeyeen in doorashada gobolka ay ka maqan tahay is-afgarad ballaaran oo siyaasadeed iyo in si wax ku ool ah ay gacanta ku hayso maamulka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Qaar ka mid ah kuwa hambalyada diray waxaa ka mid ah Ra'iisul Wasaaraha hore Maxamed Xuseen Rooble, madaxweynihii hore ee Galmudug Cabdikariim Xuseen Guuleed iyo xildhibaan mucaarad ah Abdirahman Maxamed Xuseen, oo si weyn loogu yaqaan Odowaa. Dhammaantood waxay la xiriiraan goobo siyaasadeed oo mucaarad ah, in kastoo bayaankooda taageeraya hoggaanka cusub ay muujinayaan khilaafyo ka dhex jira xisbiga ballaaran.

Falcelintooda ayaa ka duwan mowqifka ay qaateen shakhsiyaadka mucaaradka ah ee caan ka ah kuwaas oo diiday inay taageeraan doorashada, iyagoo ku dooday in habka uu yahay mid hal dhinac ah oo aan lahayn heshiis siyaasadeed oo lagama maarmaan u ah in la siiyo sharciyad ballaaran.

Ugu yaraan, su'aasha mucaaradka ma ahan kaliya in Liibaan uu ku guuleystay codka baarlamaanka. Waa in habka ay dhaleeceeyeen oo ay u arkaan mid siyaasadeed ahaan go'an la aqbali karo iyada oo aan la xalin diidmada ka caawisay in la xalliyo khilaafka la xiriira dowladda Xasan Sheekh.

Shakhsiyaadka Mucaaradka Ah Waxay Bixiyeen Hambalyo

Roble, oo ka tirsan hogaanka Madasha Badbaadada, ayaa hambalyo u diray Liibaan wuxuuna u duceeyay guul uu ku gaari doono mas'uuliyad culus oo uu sheegay in ay tahay.

Guled, oo ahaa madaxweynihii hore ee Galmudug iyo xubin ka tirsan isbahaysiga Haybad Qaran, ayaa sidoo kale bixiyay hambalyo diiran. Isagoo Liibaan ku tilmaamaya hogaamiye karti leh oo khibrad leh, wuxuu muujiyay kalsooni in madaxweynaha cusub uu ka caawin karo Galmudug inay ka gudubto duruufaha adag iyo inuu kor u qaado xasilooni iyo horumar.

Guled wuxuu ku baaqay hogaamiyayaasha siyaasadeed ee Galmudug, labadaba taageerayaasha dowladda iyo shakhsiyaadka mucaaradka ah, inay si wanaagsan u soo dhoweeyaan madaxweynaha cusub oo ay la shaqeeyaan maamulka uu hogaaminayo.

Odowaa sidoo kale wuxuu amaanay tayada hogaaminta Liibaan, isagoo sheegay inuu aaminsan yahay in madaxweynaha cusub uu xoojin karo midnimada, isdhexgalka bulshada iyo fahamka dadka Galmudug.

Xildhibaan Abdiladiif Sanyare ayaa sidoo kale hambalyo u diray hogaaminta cusub ee la doortay. Si gooni ah, Xisbiga Cadaaladda iyo Iskaashiga (JSP), oo uu hogaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa soo dhoweeyay guusha Liibaan wuxuuna u rajeeyay guul ku aaddan kor u qaadista nabadda, midnimada iyo horumarka.

Hadalladaasi waxay si weyn u muujiyeen niyadda wanaagsan ee loo qabo hogaaminta cusub ee gobolka. Si siyaasadeed, si kastaba ha ahaatee, waxay soo jiiteen dareenka ku saabsan saamaynta ballaaran ee arrimaha mabda'a, maadaama ay ka yimaadeen shakhsiyaad la xiriira deegaan mucaarad ah oo chalengeeyay sharciyadda habraacyada doorashada ee ay taageertay maamulka federaalka.

Khilaafka Dhexe: Isfaham Mise Magacaabis?

Khilaafka ku saabsan doorashada Galmudug wuxuu muujinayaa iska horimaad ballaaran oo u dhexeeya dowladda Xasan Sheekh iyo mucaaradka ku saabsan sharciyadda siyaasadeed, habraacyada doorashada iyo doorka is-afgaradku ku leeyahay nidaamka federaalka Soomaaliya.

Dhaliilayaasha mucaaradka ayaa ku dooday in doorashooyinka lagu qabto iyada oo aan heshiis siyaasadeed oo dhameystiran la gaarin ay khatar ku yihiin in ay noqdaan hawlo xaqiijinaya doorashooyinka horey u taageeray hogaaminta xilka haysa. Aragtidooda, codbixinta baarlamaanka kaliya ma xallin karto khilaafka sharciyadda haddii habka hogaaminaya uu loo arko mid dhinac ah.

Cabashada ugu weyn ee mucaaradka ayaa ah in maamulka Xasan Sheekh uu raacay habraacyo siyaasadeed iyada oo aan la helin heshiiska mucaaradka ugu muhiimsan. Khilaafkan ayaa gacan ka geystay xannibaadda ballaaran ee u dhexeysa dowladda iyo hogaamiyayaasha mucaaradka.

Iyadoo la tixgelinayo asalkaas, hambalyada ka timid siyaasiyiin badan ayaa soo bandhigaysa su'aal aan raaxo lahayn: haddii ay horey u wadaageen ama taageereen diidmada habka, maxaa isbedel ah oo ku filan si loo soo dhoweeyo natiijadiisa?

Bayaanadooda keligood ma caddeynayaan in ay si rasmi ah uga baxeen mucaaradka ama ay taageereen dhammaan dhinacyada doorashada. Sidoo kale, hambalyada hogaamiye cusub oo la doortay ma macnaheedu yahay in la aqbalo dhammaan habraacyada siyaasadeed ee ka dambeeya guushiisa. Laakiin iyada oo aan sharaxaad cad la bixin, isbedelkaasi wuxuu khatar ku noqon karaa in la abuuro fikrad ah in diidmada mucaaradka ay tahay mid la gorgortami karo marka danaha siyaasadeed ee gaarka ah ay khatar ku jiraan.

Imtixaanka Kalsoonida Mucaaradka

Farqiga u dhexeeya kuwa hambalyeeyay Liibaan iyo shaqsiyaadka culus ee mucaaradka ah ee ka gaabsaday taageeradooda ayaa muujin kara kala qaybsanaan gudaha mucaaradka xilli xasaasi ah.

Koox siyaasadeed oo ka soo horjeeda sharciyadda habka doorashada dowladda ayaa u baahan in ay haystaan mowqif isku mid ah, mabaadi' cad iyo sharaxaad la aamini karo oo ku saabsan isbeddel kasta oo la sameeyo. Haddii kale, dowladda waxay tilmaami kartaa hadallada xubnaha mucaaradka si ay u doodo in habka siyaasadeed ee ay wadaan uu helay aqbalaad ballaaran oo ka badan tan ay dhaleeceeyeen.

Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa sidaas darteed xaq u leh in ay dalbadaan caddeyn ka timid xubnaha mowqifkooda dadweynaha u muuqda mid aan la jaanqaadi karin cabashooyinka kooxda. Haddii siyaasiyiintaas aysan mar dambe aqbalin mowqifka guud ee mucaaradka, waa in ay si furan u sharxaan sababtooda halkii ay taageerayaashu ka qiyaasi lahaayeen in mabaadi'da siyaasadeed ay u dhigeen xisaab gaar ah.

Qaar ka mid ah xubnaha mucaaradka ayaa laga yaabaa in ay ku doodayaan in iskaashiga maamulka cusub ee Galmudug uu lagama maarmaan u yahay xasiloonida ama in hambalyada guuleystaha ay tahay dhaqan caadi ah. Sharaxaadahaas waxay mudan yihiin in la tixgeliyo. Laakiin ma aysan baabi'in baahida loo qabo in wax laga qabto khilaafka weyn ee ku saabsan habka doorashada.

Mucaaradka waa in ay kala soocaan aqoonsiga natiijada siyaasadeed iyo taageerada habka soo saaray. Sidoo kale waa in ay go'aan ka gaaraan haddii xubinnimada kooxda siyaasadeed ay la socoto waajibaad wadaag ah ama kaliya ay bixiso madal dabacsan oo loogu talagalay siyaasiyiin raadinaya danaha kala duwan.

Liibaan ayaa ku guuleystay codka, laakiin su'aalaha siyaasadeed ayaa weli taagan

Sida ku xusan warbixinta, Liibaan Axmed Xasan ayaa ka adkaaday musharaxa tartamaya Abdulqadir Abdullahi Diiriye, isagoo helay 72 cod si uu u guuleysto madaxweynaha Galmudug. Cabdiweli Ibraahim Garyarye ayaa la doortay madaxweyne ku xigeen isagoo helay 64 cod.

Natiijadu waxay xaqiijineysaa guuleystayaasha tartanka baarlamaanka, laakiin si otomaatig ah uma xallinayso doodaha siyaasadeed ee ballaaran ee ku saabsan habka.

Imtixaanka dhabta ah wuxuu noqon doonaa in maamulka cusub uu dhiso kalsooni ka baxsan taageerayaashiisa siyaasadeed ee tooska ah, la shaqeeyo deegaannada tartamaya iyo inuu xukumo si ay u yareyso halkii ay ka qoto-dheereyn lahayd kala qaybsanaanta.

Ugu yaraan, mucaaradka Soomaaliya, dhacdadan sidoo kale waa imtixaan ah anshaxa siyaasadeed. Ma awoodi doonaan inay si kalsooni leh u cambaareeyaan heshiisyada doorashada ee hal dhinac ah iyagoo ogolaanaya iswaafaq la'aanta muuqata ee gudaha safkooda inay ka dhacdo iyada oo aan wax sharraxaad ah la bixin.

Kalsoonida mucaaradka ma ahan oo kaliya inay ka hortagaan go'aannada siyaasadeed ee Xasan Sheekh, laakiin sidoo kale inay muujiso in mowqifkooda la hagayo mabda'a joogtada ah. Haddii xubno caan ah ay aaminsan yihiin in doorashada Galmudug ay ahayd mid sharci ah, waa inay sharraxaan sababta. Haddii ay weli aaminsan yihiin in aanay jirin is-afgarad, hambalyadooda waxay u baahan tahay sharraxaad.

Arrintu ma ahan in mucaaradka siyaasiga ah ay marna iskaashadaan maamulka cusub ee la doortay. Waa in mucaaradka uu haysto mowqif cad oo ku saabsan xeerarka maamulaya sharciyadda siyaasadeed—ama haddii diidmada dadweynaha ay si qarsoodi ah loo dhigi karo marka siyaasiyiin gaar ah ay doortaan inay ka baxaan safka.

WardheerNews