Marka Xasaradaha Korodhay iyadoo Gorgor la Geeyay ay Kicisay Cabsi Ku Saabsan Isku Dhac Siyaasadeed

Bedelidda Ciidamada 14ka Oktoobar ee Gorgor waxay kor u qaadaysaa cabsi ah in khilaaf siyaasadeed uu noqon karo dhibaato amni oo cusub oo ka jirta Shabeellaha Hoose

MARKA (WDN) — Iska horimaad amni oo cusub ayaa ka soo ifbaxaya Marka, halkaas oo dejinta ciidamada Gorgor ee Ciidanka Qaranka Soomaaliyeed ay keentay xiisad sii kordheysa iyo cabsi ah in khilaaf siyaasadeed oo ku saabsan Dowlad Goboleedka Waqooyi-Koonfureed uu isu rogi karo iska horimaad hubeysan.

Su'aasha dhexe ma ahan kaliya sababta ciidamo dheeraad ah loo keenay. Waxay tahay sababta loo bedelay 14ka Oktoobar, sababta Gorgor loo keenay, iyo in ciidamada qaranka loo adeegsanayo xalinta khilaaf siyaasadeed oo halkii laga xallin lahaa wada hadal.

Warbixinta maxalliga ah ayaa sheegaysa in ciidamada Gorgor ay dejiyeen meelo ku yaal Marka ka dib markii mas'uuliyadaha amniga ee horey loola xiriirin jiray 14ka Oktoobar la wareegay. Dejintaasi waxay horey u abuurtay mucaarad ka dhex jira qaar ka mid ah bulshooyinka maxalliga ah iyo ciyaartoyda siyaasadeed.

Taageerayaasha Dowlad Goboleedka Waqooyi-Koonfureed, imaanshaha Gorgor waxaa loo arkaa ma ahan dejin caadi ah oo ka dhan ah argagixisada laakiin isku day ah in la joojiyo mashruucooda siyaasadeed inuu qaab dhismeed yeesho. Fikirkaas wuxuu weli yahay eedeyn, ma ahan xaqiiqo la xaqiijiyay. Laakiin aragtida lafteedu waxay noqoneysaa arrin amni.

Sababta 14ka Oktoobar ay muhiim u tahay Marka

14ka Oktoobar waxay leedahay taariikh ka duwan Shabeellaha Hoose. Cutubka waxaa la aasaasay intii uu xilka hayay madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Maxamed Farmaajo waxaana uu ku lug lahaa howlgalada milatari ee ka dhanka ah Al-Shabaab ee gobolka.

Dad badan oo ka tirsan Marka iyo bulshooyinka ku xeeran, joogitaanka ciidanka ayaa sidaas darteed loo xiriiriyay dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab halkii laga xiriirin lahaa khilaafka siyaasadeed ee gudaha.

Warbixinta dowladda ayaa horey u sheegtay in 14 October Brigade ay ka hawlgashay Gorgor iyo NISA oo ka dhan ah Al-Shabaab aagga Marka. Bishii Janaayo 2026, ciidamada dowladda Soomaaliya ayaa sheegay in howlgalkooda wadajirka ah uu Al-Shabaab ka saaray dagaalyahannadooda aagga Jilib Marka, iyadoo dadka deegaanka ay soo dhoweeyeen ciidamada qaranka.

Taariikhdaas ayaa ka caawineysa in la fahmo sababta looga saaray 14 October Brigade ay tahay mid xasaasi ah siyaasadeed.

Dadweynaha aaminsan in unuggaasi uu la dagaallamay Al-Shabaab, beddelkiisa unug kale oo federaal ah ayaa keenaya su'aal kale: maxaa isbedel ku yimid hawsha?

Gobolka Waqooyi-Koonfureed ayaa Isbedelka Ku Sameeya Xisaabta

Dejinta ayaa timid iyadoo qaybo ka mid ah dadka deegaanka ee gobollada Shabelle ay bilaabeen inay u ololeeyaan maamul siyaasadeed cusub oo ay ugu yeeraan Gobolka Waqooyi-Koonfureed. Dhaqdhaqaaqa ayaa Marka ka dhigay mid ka baxsan amniga oo noqday meel siyaasadeed oo khilaaf ah.

Taageerayaashu waxay sheegayaan inay raadinayaan heshiis siyaasadeed cusub iyo awood maxalli ah oo weyn. Dhanka kale, authorities-ka federaalka ah ma aqoonsan maamulka soo baxaya sidii hay'ad federaal ah oo la aasaasay.

Khaladkan caadi ahaan waa in lagu xalliyo wada hadal siyaasadeed. Halkii, joogitaanka ciidamada qaranka ee si culus hubeysan ayaa abuuray cabsi ka dhex jirta taageerayaasha maamulka cusub in cadaadis milatari loo isticmaali karo si loo joojiyo mashruuca siyaasadeed inuu horumar sameeyo.

Khatar ayaa ah in khilaafka siyaasadeed uu noqon karo isqabqabsi amni ka hor inta aan la gorgortamin arrimaha siyaasadeed.

Waxa ugu Khatar Badan

Khatar weyn ma aha kaliya in ay dhacdo isqabqabsi kale oo ka dhaca Marka. Waxa ay tahay waxa dhici kara ka dib. Haddii xoogagga Gorgor ay bulshada deegaanka u arkaan inay ceebeynayaan, weerarayaan ama dilayaan dadka la xiriira dhaqdhaqaaqa Dowlad Goboleedka Waqooyi-Koonfureed, miisaanka siyaasadeed ayaa si weyn isu beddeli kara.

Bulshooyinka hadda u arka Dowladda Federaalka inay tahay cadaw siyaasadeed ayaa laga yaabaa inay bilaabaan inay u arkaan inay tahay khatar amni oo toos ah.

Tani waxay abuuri kartaa dhiirigelin u ah ciyaartoyda deegaanka inay raadiyaan isbahaysiyo kale, oo ay ku jiraan heshiisyo la leh kooxaha hubeysan ee dowladda la dagaallameysa. Soomaaliya ayaa horey u aragtay sida si degdeg ah ay u burburin karto kalsooni la'aanta siyaasadeed ololayaasha ka dhanka ah argagixisada.

Hiiraan waxay bixisaa digniin muhiim ah. Maleeshiyada qabiilka deegaanka ayaa markii hore door weyn ka ciyaaray in Al-Shabaab laga saaro qaybo ka mid ah gobolka. Laakiin warbixinta EUAA ayaa diiwaangelisay sida khilaafaadka siyaasadeed, xiisadaha qabiilka iyo taageero la'aanta xoogagga deegaanka ay u gacan siiyeen daciifinta ka hortagga iyo u oggolaanshaha Al-Shabaab inay dib u hesho dhul.

Dhawaan, warbixinno ayaa soo baxay oo ku saabsan faham u dhexeeya qaybo ka mid ah bulshada Hawadle iyo Al-Shabaab ka dib khilaaf dheer, in kasta oo baaxadda iyo muhiimadda fahamkaas ay weli khilaafsan yihiin oo aan loo fasirin inay matalayaan dhammaan bulshada Hawadle.

Casharka ma aha in khilaaf kasta oo siyaasadeed uu keeno isbahaysi la leh Al-Shabaab.

Casharka waa mid aasaasi ah: Marka bulshooyinka ay lumiyaan kalsoonida nidaamka siyaasadeed iyo amniga, Al-Shabaab waxay heli kartaa fursado aan horey u jirin.

Ciidamadu Maaha Inay Noqdaan Goobta Siyaasadeed

Tani waa sababta ay u baahan tahay in si dhow loo eego hawlgalka Marka. Mas'uuliyadda ugu weyn ee Ciidamada Qaranka Soomaaliyeed waa inay ilaaliyaan muwaadiniinta iyo inay la dagaallamaan kooxaha hubeysan ee khatar ku ah dowladnimada. Isticmaalka ciidamada qaranka khilaaf siyaasadeed wuxuu khatar gelinayaa hawshaas.

Haddii dowladda federaalka ay aaminsan tahay in hawlgalka Gorgor uu lagama maarmaan u yahay in Marka laga ilaaliyo Al-Shabaab, waa inay si cad u sharaxdaa khatarta amniga iyo waajibaadka milatariga. Haddii ujeedada ugu weyn ay tahay in la joojiyo Dowlad-goboleedka Waqooyi-Koonfureed inuu si siyaasadeed u abaabulo, markaas dowladda waxay wajahaysaa dhibaato siyaasadeed oo aasaasi ah oo aan lagu xallin karin hawlgal milatari.

Hawlgallada siyaasadeed si joogto ah looma guuleysto iyadoo la adeegsanayo askar. Waxay ku xalliyaan wadahadal, wakiilnimo iyo heshiisyo siyaasadeed oo sharci ah.

Ogaysiis Ka Socda Hiiraan

Horudhacyada ka socda Hiiraan ayaa ka dhigaya xilligan mid xasaasi ah. Odayaasha Hawadle iyo hoggaamiyayaasha siyaasadeed ayaa dhawaan dalbaday in geeddi-socodka siyaasadeed ee Hirshabelle ee Hiiraan la hakiyo ilaa heshiis laga gaaro wakiilnimo iyo qaybsiga awoodda. Waxay si cad u codsadeen wadahadal iyo talo soo jeedin bulsho.

Xaalku wuxuu muujinayaa sida cabashooyinka siyaasadeed ay ula midoobi karaan su'aalaha amniga. Khataraha ka imaan kara Gobolka Shabeellaha Hoose ayaa ah in qaabkan isku mid ah halkaas ka dhici karo: bulsho waxay ku bilaabataa dalabyo siyaasadeed, dowladda waxay ka jawaabtaa tallaabooyin amni, khilaafku wuu sii xoogaysanayaa, iyo ciyaartoyda maxalliga ah waxay bilaabaan inay raadiyaan siyaabo kale oo ay ku ilaashadaan danahooda. Taasi waa wareegga ay Soomaaliya ka fogaato.

Xulashada Horteeda Muqdisho

Dowladdu weli waxay haysataa fursad ay ku xakameyso khilaafka Marka inuu noqdo dhibaato amni oo baahsan. Waxay ka dhigi kartaa hawsha ciidamada Gorgor mid hufan, waxayna dammaanad qaadi kartaa ilaalinta rayidka iyo dadka siyaasadda, waxayna furi kartaa wada hadal toos ah oo lala yeesho bulshooyinka taageeraya hindida Gobolka Waqooyi-Koonfureed.

Ugu muhiimsan, waxay ka fogaataa in ciidanka qaranka loo rogo habka lagu xalliyo khilaafka siyaasadeed. Maxaa yeelay, cawaaqibka waxay ka sii fogaan karaan Marka.

Haddii bulshooyinka deegaanka ay rumaystaan in Dowladda Federaalka ay adeegsanayso ciidamo qaran si ay u cabbiraan riyooyinkooda siyaasadeed, dowladda ma noqon karto mid kaliya lumisa taageerada siyaasadeed. Waxay dhaawici kartaa iskaashiga deegaanka ee muhiimka u ah ka hortagga Al-Shabaab ee Gobolka Shabeellaha Hoose.

Khibradda Hiiraan waxay muujinaysaa khatarta ka dhalan karta oggolaanshaha cabashooyinka siyaasadeed iyo hawlgallada amniga inay is xoojiyaan. Marka, digniinta ayaa sidaas darteed cad: Ha u rogin khilaafka siyaasadeed dagaal milatari.

Dhaxalka 14-ka Oktoobar ee Gobolka Shabeellaha Hoose wuxuu la xidhiidhaa dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab. Imaanshaha Gorgor waa inaysan abuurin goob dagaal cusub oo u dhaxaysa dowlad Soomaaliyeed iyo bulshooyinka ay tahay inay ilaaliso.

Maxaa yeelay haddii cadaadiska siyaasadeed uu u rogo ceeb, rabshad iyo dhiig, miiska siyaasadeed ayaa la rogi karaa—iyo meesha ay ka dhalato iskahorimaadkaas waxaa ka faa'iidaysan kara Al-Shabaab.

WardheerNews