Qabsashada Qansaxdheere waxay muujineysaa sababta ay u baahan tahay in khilaafka siyaasadeed ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed lagu xalliyo wadahadal, ma ahan dagaal dheeri ah

BAIDOA (WDN) — Qabsashada la sheegay in ay ciidamada taageersan madaxweynihii hore ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, Cabdiaziz Xasan Maxamed Laftagareen, ay ka qabteen Qansaxdheere waxay calaamad u tahay kororka khilaafka siyaasadeed iyo midka milatari ee gobolka. Laakiin iyadoo ciidamada tartamaya ay isku dayayaan in ay xukumiyaan dhulka, horumarka ugu dambeeyay wuxuu muujinayaa xaqiiqo aasaasi ah: Dagaalka Koonfur Galbeed ee ku aaddan sharciyadda siyaasadeed ma lagu xallin karo dagaal joogto ah.

Waxay u baahan tahay wadahadal, heshiis siyaasadeed oo ka mid ah dhammaan dhinacyada, iyo dhammaadka wareegga iska hor imaadka hubaysan.

Ciidamada la socda Laftagareen ayaa la sheegay in ay qabsadeen Qansaxdheere, oo ku taalla gobolka Bay, qiyaastii 90 kiiloomitir u jirta Baidoa. Sida laga soo xigtay wararka maxalliga ah, qaar ka mid ah ciidanka dowladda ayaa is dhiibay, halka kuwa kalena ay raadsadeen magangelyo gudaha xero ay maamulaan ciidamada Itoobiya. Faahfaahintaas lama xaqiijin si madax-bannaan.

Hassan Cabdikariin Maxamed, la-taliyaha amniga Laftagareen, ayaa ku dhawaaqay in ciidamada Darawish ee Koonfur Galbeed ay si buuxda u qabsadeen degmada, wuxuuna sheegay in dadka deegaanka ay soo dhoweeyeen. Bayaan ayaa ka tarjumaya xisaabta taageerayaasha Laftagareen ee hawlgalkan; duruufaha ku xeeran qabsashada iyo heerka taageerada maxalliga ah weli ma cadda.

Qabsashadu waxay caqabadda cusub u tahay maamulka la socda afhayeenka baarlamaanka federaalka iyo shaqsiga siyaasadeed ee Koonfur Galbeed, Aadan Maxamed Nur, oo si weyn loogu yaqaan Aadan Madoobe, iyadoo tartanka sii socda ee ku saabsan cidda maamuli doonta gobolka.

Horumar milatari ma xallin karo khilaaf siyaasadeed

Taageerayaasha Laftagareen, dib-u-qabashada Qansaxdheere waxay ka badan tahay guul dagaal. Ugaas Xasan Cabdi Maxamed, oo ahaa afhayeenkii maamulka lumay awoodda, ayaa ku tilmaamay horumarka inuu yahay tallaabo lagu soo celinayo waxa uu u arko dowladda sharciyadda ah ee gobolka.

Wuxuu ku dooday in dib-u-soo-celinta Qansaxdheere hoos yimaada hogaaminta Laftagareen ay mataleyso soo kabashada awoodda siyaasadeed, nidaamka sharciga iyo xakameynta dhulka ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed.

Laakiin sheegashooyinka tartamaya ee sharciyadda ayaa ah waxa ugu muhiimsan ee khilaafka. Hal dhinac ayaa soo bandhigaya ololihiisa milatari sidii dagaal lagu soo celinayo dowladda dastuuriga ah; dhinaca kalena wuxuu raadinayaa inuu dib u xaqiijiyo awooddiisa. Midna sheegashada, kaligeed, ma dhisi karto heshiis siyaasadeed oo waara.

Khatar ayaa jirta in guul kasta oo dhuleed ay dhiirrigeliso dhinaca ka soo horjeeda inuu abaabulo, weerar ku qaado iyo inuu raadsado caawimaad milatari oo dibadda ah. Xaaladahaas, magaalooyinka iyo degmooyinka waxay halis u yihiin inay noqdaan abaalmarinno tartan awood, halka shacabka ay la kulmaan cawaaqibka ka dhalanaya barakaca, amni darro iyo nolol-jab.

Diinsoor waxay noqon kartaa meesha xigta ee khilaafka

Warbixinada ayaa sidoo kale soo jeedinaya in xoogagga la xiriira Laftagareen ay diyaarinayaan inay u dhaqaaqaan Diinsoor, degmo kale oo ku taalla gobolka Bay. Qorshaha la sheegay ma ahan mid si madax-bannaan loo xaqiijiyay, waxaana weli caddeyn ah in weerar la filayo.

Haddii warbixinadu sax noqdaan, rajada dagaal dheeri ah waxay sii xumeyn doontaa cabsi ah in khilaafku faafayo halkii uu u socon lahaa xal siyaasadeed. Dhaqdhaqaaq cusub ayaa kicin kara dib-u-abaabul, cadaadis ku kordhin kara bulshooyinka iyo soo jiidan kara ciyaartoy hubeysan oo dheeraad ah khilaafka.

Suurtagalnimada hawlgallo dheeraad ah ayaa ka dhigaysa wada hadalka degdegga ah mid aad muhiim u ah, ma ahan mid ka yar. Dagaal kasta oo cusub wuxuu khatar ku yahay in la adkeeyo mowqifyada, kordhiyo kalsooni darro iyo in heshiis gaadhista ay siyaasadda ka dhigto mid aad u adag.

Wada hadalladu waxay bixiyaan kaliya waddo waarta oo hore loogu socon karo

Krisiinka Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed ma noqon karo su'aal ku saabsan xooggee ka talinayo Qansaxdheere, Diinsoor ama Baidoa. Khilaafka hoose wuxuu quseeyaa sharciyadda siyaasadeed, isticmaalka awoodda, hababka amniga iyo habka loo doorto hogaaminta gobolka.

Su'aalahan si waara looma xallin karo iyadoo la adeegsanayo xoog. Xitaa haddii hal dhinac helo dhul dheeraad ah, xakameynta milatari ma soo saarto ogolaansho dadweyne, sharciyad hay'adeed ama nabad waarta.

Dowladda Federaalka Soomaaliya, hogaamiyayaasha siyaasadeed ee gobolka, odayaasha dhaqanka iyo dhexdhexaadiyayaal madax-bannaan oo la aamini karo ayaa sidaas darteed ka shaqeynaya wada hadallo wax ka qabta sababaha khilaafka halkii ay ka noqon lahaayeen kaliya horumarka dagaalka ugu dambeeyay. Habkaas wuxuu u baahan yahay in la dhiso qaab siyaasadeed oo la isku raacsan yahay, la ilaaliyo rayidka, la joojiyo ciqaabta iyo in la abuuro waddo la aamini karo oo loo maro maamul matalaya.

Heshiis kasta sidoo kale waa in uu ka hadlaa doorka ciidamada hubaysan iyo ciyaartoyda amniga dibadda. Ciidamada Itoobiya ee la sheegay inay hoy u yihiin ciidamo ka baxay Qansaxdheere ayaa muujinaya sida horumarka milatari ee Koonfur Galbeed uu ula jaanqaadi karo xiriirada amniga ee ballaaran. Ciyaartoyda gobolka waa in ay ka caawiyaan in la joojiyo kororka halkii ay ka noqon lahaayeen qalab ku jira tartanka siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya.

Wadahadaladu ma baahna in dhinac kastaa ka tago sheegashada siyaasadeed ka hor inta aan wadahadalladu bilaaban. Waxay u baahan yihiin in labaduba aqoonsadaan in dagaalka sii socda uu leeyahay kharashyo sii kordhaya oo aan bixin wax dammaanad ah oo lagu kalsoonaan karo ama natiijo waarta.

Qansaxdheere waxaa laga yaabaa in la is dhaafsaday, laakiin khilaafka siyaasadeed ee dhexe weli ma ahan mid la xalliyay. Haddii dhinacyadu ka jawaabaan horumarka milatari ee kasta weerar kale, Gobolka Koonfur Galbeed wuxuu halis ugu jiraa in lagu xayirnaado khilaaf dheer. Ikhtiyaarka kale waa in xaaladda hadda jirta loo rogo fursad wadahadal, is-afgarad iyo heshiis siyaasadeed oo kalsoonida dadweynaha ka helaya.

Su'aashu ma ahan kaliya cidda qaban karta magaalada xigta. Waa in hogaamiyayaasha Gobolka Koonfur Galbeed ay helaan geesinimada siyaasadeed si ay u wada hadlaan ka hor inta dagaal kale uusan qaadin qiimo ka weyn dadka ay sheeganayaan inay matalaan.

WardheerNews