Erayada Qabiilka ee Safiirka Soomaaliya ayaa Dhaliil ka Helay iyadoo Xaaladda Dowlad Goboleedka Koonfur-galbeed ay Dhinac Muuqato

Safiirka Soomaaliya ee Tanzania, Ilyaas Ali Hassan, ayaa dhaleeceyn kala kulmay hadallo uu ku barbar dhigay falcelinta siyaasiyiinta ee doorashooyinka Gobolka Koonfur-galbeed iyo Galmudug. Dhaleeceeyayaasha ayaa ku eedeeyay inuu isticmaalo hadallo qabiil ku saleysan inkastoo uu hayo xilka diblomaasiga—waxayna su'aal ka keenayaan doorkiisa gaarka ah ee dhacdooyinka ka caawiyay in ay dhacdo xiisadda Gobolka Koonfur-galbeed.

MOGADISHU, Soomaaliya (WDN) — Safiirka Soomaaliya ee Tanzania, Ilyaas Ali Hassan, ayaa abuuray muran ka dib markii uu sameeyay hadallo ku saabsan aqoonsiyada qabiilka iyo falcelinta isbedelka ee siyaasiyiinta mucaaradka ah ee doorashooyinka labo ka mid ah dowlad goboleedyada federaalka dalka.

Safiirka ayaa reportedly ku dooday in markii Sheekh Aadan Maxamed Nuur, oo si weyn loogu yaqaan Aadan Madoobe, la doortay inuu hogaamiyo Gobolka Koonfur-galbeed, siyaasiyiin badan—gaar ahaan kuwa ka soo jeeda qabiilada Hawiye iyo Darod oo isku aqoonsaday inay yihiin xubno mucaarad federaal ah—ay ka soo horjeesteen habka doorashada. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu soo jeediyay in qaar ka mid ah siyaasiyiintaas ay hadda ku degdegeen inay hambalyeeyaan madaxweynaha cusub ee Galmudug.

Hadalladiisa ayaa dhaleeceyn ka helay, ma ahan oo kaliya farriintiisa siyaasadeed laakiin sidoo kale luqadda iyo qaabeynta qabiilka ee uu isticmaalay diblomaasi shaqeynaya. Dhaleeceeyayaasha ayaa ku dooday in safiir matalaya Soomaaliya dibadda uu kor u qaado midnimada qaranka iyo wada hadalka siyaasadeed, halkii uu ka isticmaali lahaa aqoonsiyada qabiilka si uu dhibco uga helo mucaaradka siyaasadeed.

Diblomaasi Lagu Eedeeyay Inuu Kiciyo Qabyaaladda

Muran ayaa dib u soo nooleeyay su'aalaha ku saabsan heerarka lagu dabaqayo magacaabista siyaasadeed ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud. Dhaleeceeyayaasha ayaa ku dooday in magacaabista shaqsiyaadka siyaasadda la xiriira ee xilalka diblomaasiga ay khatar gelinayso xirfadda iyo dhexdhexaadnimada laga filayo wakiilada Soomaaliya ee dibadda.

Doorka safiirka ma aha kaliya in la soo celiyo doodaha siyaasadeed ee dowladda ee u magacaawday. Diblomaasiyadu waxay ka filanayaan inay xakameeyaan, wakiil ka noqdaan dalka oo dhan iyo inay ka fogaadaan luqadda keeni karta in khilaafaadka gudaha ay sii xumaadaan.

Marka uu Ilyaas khilaafaadka siyaasadeed ku qeexo aqoonsiyada qabiilka, wuxuu halis gelinayaa inuu xoojiyo khilaafaadka ay tahay in hay'adaha siyaasadeed ee Soomaaliya ay ka shaqeeyaan sidii loo xalin lahaa. Dhaleeceeyayaashiisu waxay tilmaamayaan hadalladiisa inay yihiin hadallo siyaasadeed oo jaban, oo aan ku habboonayn qof haysta xafiis diblomaasiyadeed.

Dhaleeceyntu waxay si gaar ah u taabanaysaa sababtoo ah khilaafku wuxuu khuseeyaa doorashooyin sharciyadooda ay muran ka taagan yihiin kooxo siyaasadeed oo is khilaafsan. Halkii ay ka caawin lahaayeen in la isku xiro khilaafaadkaas, hadallada safiirka ayaa dhaleeceeyayaashu u arkaan inay yihiin isku day lagu dhaleeceynayo mucaaradka iyada oo loo marayo tixraacyo qabiil.

Su'aalo Ku Saabsan Doorkiisa Khilaafka Gobolka Koonfur Galbeed

Dhaleeceyntu waxay ka baxsan tahay luqadda dadweynaha ee safiirka. Mucaaradka sidoo kale waxay tilmaamayaan ku lug lahaanshihiisa la sheegay ee dhacdooyinka ka horreeyay khilaafka hadda ka jira Gobolka Koonfur Galbeed.

Marka la eego eedeymaha, Ilyaas wuxuu ka mid ahaa kuwa ka caawiyay fududeynta imaatinka ciidamada dowladda federaalka ee Buurhakaba intii lagu jiray khilaafka ku xeeran maamulka Gobolka Koonfur Galbeed. Dhaleeceeyayaashu waxay ku doodayaan in faragelinta milatari ay ka qayb qaadatay kororka khilaafka siyaasadeed ee ay tahay in lagu xaliyo wadahadal.

Kuwani waa eedeymo culus oo aan u baahnayn xaqiijin. Si kastaba ha ahaatee, waxay keenayaan su'aal muhiim ah oo ku saabsan mas'uuliyadaha dadka siyaasadeed ee markii dambe si dadweyne uga hadla sharciyadda doorashooyinka iyo dhaqanka mucaaradka ay la leeyihiin.

Diblomaasi aqoon u leh khilaafka ayaa si macquul ah loogu filan karaa inuu taageero hoos u dhigista, dhiirrigeliyo wada hadalka iyo inuu cadaadiyo hoggaamiyayaasha siyaasadda si ay uga fogaadaan dhiig daadin dheeri ah iyo qax. Dhaleeceeyayaasha ayaa ku dooday in kuwa ka caawiyay horumarinta jawaabta milatari ee dhibaatada ay leeyihiin awood akhlaaqeed oo yar si ay dadka kale ugu tilmaamaan joogteynta siyaasadeed iyaga oo aan tixgelinaynin ficiladooda.

Arrinta aasaasiga ah ayaa ah in khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya lagu xallin karo wada hadal ka mid ah iyo habraacyo dastuur ah oo la isku raacay ama iyadoo la adeegsanayo awoodda federaalka si loo go'aamiyo natiijooyinka dhulka.

Doorashada Galmudug iyo Su'aasha Joogteynta

Hadallada safiirka sidoo kale waxay taabanayaan khilaaf siyaasadeed oo dhab ah oo ka dhex jira qaybo ka mid ah mucaaradka.

Qaar ka mid ah siyaasiyiinta oo horey u su'aalay sharciyadda doorashada Adan Madoobe ee Gobolka Koonfur-galbeed ayaa hambalyo u diray Liibaan Axmed Xasan ka dib doorashadiisa madaxweynaha Galmudug. Dhaleeceeyayaasha siyaasiyiintan ayaa ku dooday in isbeddelka muuqda ee mowqifku uu hoos u dhigayo sheegashadooda ah inay difaacayaan mabaa'diida joogtada ah ee sharciyadda siyaasadeed.

Laakiin isbarbardhigga ma xallinayo khilaafka hoose. Doorashadu waa in lagu qiimeeyaa xaaladdeeda gaarka ah, oo ay ku jiraan habka la raacay, heerka heshiiska siyaasadeed iyo inta ay la tartamayaashu aqbaleen natiijada.

Hambalyada hoggaamiye cusub oo la doortay ma macnaheedu maaha in si otomaatig ah loo taageerayo dhammaan dhinacyada habka keenay natiijada. Sidoo kale, siyaasiyiinta ka soo horjeeda doorasho hal ah iyagoo soo dhawaynaya mid kale waa inay diyaar u yihiin inay sharxaan farqiga.

Waxa adagtahay in la caddeeyo in khilaafaadka siyaasadeed loo rogo tartan ku saleysan aqoonsiga qabiilka. Luqaddan waxay khatar ku tahay in la qariyo su'aalaha muhiimka ah ee ku saabsan maamul, sharciyadda dastuuriga ah iyo heshiiska siyaasadeed ee ay tahay in lagu dhex jiro doodda.

Daacadnimada Siyaasadeed Maaha Badalka Diblomaasiyadda

Qaybta dhacdadu waxay muujisay walaac ballaaran oo ku saabsan siyaasadda hay'adaha dadweynaha. Markii magacaabista diblomaasiyadeed loo arko abaalmarinno daacadnimo siyaasadeed, khubarada diblomaasiyadeed waxay halis ugu jiraan in loo arko inay yihiin ciyaartoy siyaasadeed halkii ay ka ahaan lahaayeen wakiillo ka socda dowladda Soomaaliya.

Qaybaha gudaha Soomaaliya horey ayay u xun yihiin. Khilaafka ku saabsan Gobolka Koonfur-galbeed ayaa kor u qaaday xiisadaha u dhexeeya hay'adaha federaalka iyo mucaaradka, halka khilaafaadka ku saabsan doorashooyinka iyo qaybinta awoodda siyaasadeed ay sii wadaan inay cadaadis ku saaraan xiriirka u dhexeeya Muqdisho iyo qaybaha kale ee siyaasadeed ee tartamaya.

Xaaladahaas, shaqaalaha dadweynaha waa inay si gaar ah uga taxadaraan luqaddooda. Erayada diblomaasiga waxay leeyihiin miisaan hay'adeed, xitaa marka uu ka hadlayo siyaasadda gudaha. Hadalka ku saleysan qabiilka wuxuu kordhin karaa kalsooni darro wuxuuna ka dhigi karaa dib-u-heshiisiinta mid adag.

Dhaleeceeyayaasha Ilyaas waxay ku doodayaan in erayadiisu ay ka hooseeyeen heerka laga filayo diblomaasi sare. Haddii diblomaasigu uu u jeediyay inuu kiciyo ama kaliya inuu dhaleeceeyo mucaaradka, muranku wuxuu beddelay diiradda laga saaray waxyaabaha khilaafka doorashada iyo luqadda kala qaybsan ee loo isticmaalay in lagu falanqeeyo.

Su'aasha dhexe ma ahan in siyaasiyiinta mucaaradka ay joogteeyeen falcelintooda doorashooyinka. Waxay tahay in hoggaamiyayaasha siyaasadeed ee Soomaaliya iyo wakiiladoodu ay ka doodi karaan kala duwanaanshahaan iyaga oo aan u adeegsan weeraro qabiil ama xafiisyada dowladda sidii madal loogu tartamo.

Waqti ay Dowlad Goboleedka Koonfur-galbeed si degdeg ah u baahan tahay hoos u dhigista siyaasadda, wadahadal iyo xal la aamini karo, diblomaasiyiinta Soomaaliya waa in ay ka caawiyaan hoos u dhigista xiisadaha—ma ahan in ay kordhiyaan.

WardheerNews