Crisis-ka doorashada Soomaaliya: Qaramada Midoobay ayaa digniin bixisay iyadoo wada hadallada dowladda iyo mucaaradka ay fashilmeen

MOGADISHU (Somaliguardian) – Iyadoo ay jirto xaalada siyaasadeed oo sii xumaaneysa taasoo khatar ku ah in la burburiyo qaab-dhismeedka federaalka Soomaaliya, Qaramada Midoobay ayaa soo saartay taageero taxadar leh oo loogu talagalay wada hadallada cusub ee u dhexeeya dowladda dhexe ee dalka iyo mucaaradka xooggan.

Farhan Haq, afhayeenka ku xigeenka ee Xoghayaha Guud António Guterres, ayaa ka hadlay madasha warbixinta Isniinta, isagoo isku dayaya inuu ku daro rajo diblomaasiyadeed muuqaalka ay ku jiraan burburka hay’adaha.

“Xoghayaha Guud wuxuu si dhow ula socdaa horumarka siyaasadeed ee Soomaaliya,” ayuu yiri Mr. Haq, isagoo si gaar ah u xusay kulan dhawaan dhacay oo khatar weyn lahaa oo u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo isbahaysiga mucaaradka cusub, Golaha Mustaqbalka Soomaaliya.

Isagoo tilmaamaya in wada hadalka aan la aqoonsanayn inuu yahay guul, balse uu yahay horudhac lagama maarmaan u ah xasiloonida, Mr. Haq ayaa intaas ku daray in Xoghayaha Guud “uu soo dhoweeyay diyaaradda labada dhinac inay ka qayb qaataan oo uu ku dhiirrigeliyay inay sii wadaan wada hadalka si loo gaaro heshiis ku saabsan sida loo marayo doorashooyinka iyo arrimaha la xiriira.”

Erayada taxaddar leh ee Qaramada Midoobay ayaa muujinaya xasaradda waqtiga. Bilaha la soo dhaafay, Muqdisho waxay la daalaa-dhacaysay dhibaato dastuur oo si tartiib ah u kacsan. Meelaha khilaafka ayaa badan oo gubanaya: wax ka beddelka muranka leh ee uu hogaaminayo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo kordhiyay muddada fulinta iyo sharci dejinta shan sano, iyo dadaal xooggan oo ay dowladdu ku dooneyso in la burburiyo habka doorashada dhaqanka ku saleysan ee qabiilka si loogu beddelo qaab doorasho oo guud.

In kasta oo maamulka uu u arko inay tahay horumar dimuqraadi ah oo loo marayo nidaam siyaasadeed oo xasilloon, isbeddelada ayaa si xun loogu dhaleeceeyay dadka awoodda leh ee gobollada inay yihiin kuwo xadgudub ah - ama waxa dhaleeceeyayaasha si aan xishood lahayn ugu yeereen “kacdoon dastuur.”

Khilaafka ka dhashay ayaa ku dhammaaday dhamaadkii sanadkii hore markii la aas aasay Golaha Mustaqbalka Soomaaliya. Waxaa hogaaminaya madaxda dowladaha semi-autonomous ee Puntland iyo Jubaland, goluhu wuxuu si wax ku ool ah u abuuray xarun tartan ah, taasoo khatar ku ah in la bilaabo hab siyaasadeed oo kale oo ka dhigi doona awoodda dowladda dhexe mid aan macno lahayn.

Qabashada siyaasadeed ayaa ka dhacaysa iyadoo ay jirto xaalad bini’aadantinimo oo aad u daran. Xitaa iyadoo siyaasiyiintu ay ku muransan yihiin qaab-dhismeedka sharciga iyo jadwalka doorashada, hay’adaha Qaramada Midoobay ayaa ka digaya in isku dhafka dhibaatooyinka cimilada daran, qiimaha cuntada oo kor u kaca, iyo caawimaadda caalamiga ah ee sii dhumaysa ay ku riixday in ka badan lix milyan oo Soomaali ah inay ku jiraan halis weyn oo ah amni darro cunto, iyadoo macluulku ay khatar weyn ku hayso waddanka koonfur-galbeed.

Marka ay Qaramada Midoobay muujineyso taageerada wada hadallada, waxay isku dayeysaa inay ka leexiso kooxaha tartamaya khilaafka aan dhammaadka lahayn. Su’aasha aasaasiga ah ee ka taagan Muqdisho, si kastaba ha ahaatee, waa in wada hadalkan cusub uu matalo isbeddel dhab ah oo ku wajahan is-afgarad, ama kaliya yahay mid muuqda ka hor burburka aan ka fogaansho lahayn.

La xiriir: info@somaliguardian.com