Socdaalka Garowe: Ogaanshaha Nolosha Magaalada

Waxaa qoray Ali Mohamed

Safarkayga Garowe wuxuu bilaabmay 19 Sebtember 2026, markii aan u safrey caasimadda Puntland State of Somalia si aan uga qayb galo Shirka Sannadlaha ah ee Nabadda ee Xarunta Horumarinta iyo Cilmi-baarista Puntland (PDRC) 2026. Waxaan la casuumay in aan soo bandhigo warqaddayda cilmi-baarista oo cinwaankeedu yahay: “Isbeddelka Amniga, Daciifnimada Hay'adaha iyo Jidka Nabadda Soomaaliyeed: Ka dhex socodka AUSSOM Ka-dhaafista iyo Maalgelinta Isbeddelka.” shirkaas oo isugu yimid cilmi-baarayaal, akadeemiyiin, xirfadlayaal, siyaasiyiin iyo dadka ka shaqeeya dhismaha nabadda ee Soomaaliya iyo meelaha kale.

Waxaan imid anigoo leh ujeeddo cad oo ah in aan soo bandhigo cilmi-baaristayda iyo in aan ka qayb galo doodaha ku saabsan nabadda, maamulka iyo amniga. Si kastaba ha ahaatee, maadaama maalmaha ay socdeen, waxaan ogaaday in qaybta ugu xusuusta badan ee booqashadaydu ay ka baxsan doonto barnaamijka shirka.

Khibradayda Garowe waxay noqotay fursad aan kaliya ku qayb galo kulan akadeemiyadeed oo muhiim ah, laakiin sidoo kale aan ku arko, ku socdo iyo ku waayo-aragnimo nolol maalmeedka bulshada ee magaalada aan markii ugu horreysay booqanayay.

Kulankeygii ugu horreeyay ee Garowe wuxuu ka bilowday Garoonka Diyaaradaha Gen. Abshir, halkaas oo aan ka helnay soo dhaweyn diiran oo naxariis leh oo ka timid kooxda PDRC.

Martiqaad noocan oo kale ah ayaa abuuraya dareen degdeg ah oo ku saabsan in la belongs iyo raaxo. Laga soo bilaabo garoonka, waxaan u safarnay guri aan ku degganahay aniga oo la socda Mukhtar Hersi, oo ka tirsan PDRC, kaas oo ila wadaagay sheekooyin iyo aragtiyo ku saabsan Garowe, horumarkeeda, dadkeeda iyo qaar ka mid ah meelaha aan marayno.

Markii aan magaalada dhex soconay, wuxuu sharaxay calaamadaha iyo astaamaha kala duwan ee Garowe, oo ay ku jiraan buundada aan marayno jidka hoteelka. Sharxitaankiisu waxay i siisay faham bilow ah oo ku saabsan magaalada, laakiin sidoo kale waxay igu dhiirrigelisay inaan sii xiiseynayo.

Si degdeg ah ayaan u garwaaqsaday in aanan dooneynin in aan Garowe ku arko kaliya daaqadda gaadiidka. Waxaan rabay in aan arko heerka waddada, in aan ku socdo meelaha dadweynaha, in aan la socdo nolosha bulshada iyo in aan fahmo magaalada ka baxsan barnaamijka rasmiga ah ee i keenay halkaas.

Xiisahaas ayaa noqday bilowga qayb aan la filayn oo safarkeyga ah. Habeenkii ugu horreeyay, waxaan la hadlay saaxiibkay Abdirahman Guure waxaanan u sheegay in aan rabay in aan ku socdo magaalada.

Waxaan rabay in aan arko sida dadka u qaataan habeenkooda, sida ganacsiyada u shaqeeyaan, halka dadka ay isugu yimaadaan iyo sida magaalada ay u beddesho ka dib qorrax dhaca. Waxaan baabuurka dhigannay oo waxaan bilaawnay socod aan lahayn qorshe adag.

Waxa xigay dhowr saacadood oo wada hadal, qosol, kormeer iyo sahamin. Laga bilaabo qiyaastii 6:30 fiidnimo ilaa 11:00 habeenimo, waxaan u dhaqaaqnay qaybo kala duwan oo Garowe ah, annagoo wadaagaya sheekooyin iyo ku raaxaysanaya jawiga magaalada.

Mid ka mid ah jidadkeena ayaa ahaa Xalwo Kismayo, halkaas oo aan fursad u helay in aan dhadhami Xalwo Kismayo. Waxay ahayd waayo-aragnimo fudud, laakiin mid ka mid ah xusuusta habeenkeygii ugu horreeyay ee Garowe.

Waxaan sii wadnay socodkeena anagoo u soconayna Barxada Garowe, meel dadweyne oo dadka isugu yimaadaan si ay sawirro u qaadaan, asxaabtooda u kulmaan, bulshada u dhexgalaan iyo fiidnimada u raaxaystaan. Halkaas oo aan taagnaa anigoo daawanaya dhaqdhaqaaqa dadka ayaa ii muujisay aragti aanan ka heli karin bandhigga shirarka.

Waxaan arkayay magaalada ma ahan sidii meel lagu sharaxay dukumiintiyada siyaasadda ama warbixinada cilmi-baarista, laakiin sidii deegaan bulsheed oo nool oo ay sameeyeen isdhexgalka caadiga ah. Dhallinyarada ayaa waqtigooda wada qaadanayay, qoysaska iyo asxaabta ayaa ka dhex soconayay aagga, ganacsiyada ayaa macaamiisha u adeegaya, iyo meelaha dadweynaha ayaa u shaqeynayay sidii meelaha xiriirka bulsheed.

Waxay ii xasuusisay in fahamka bulsho uu u baahan yahay in la fiiro gaar ah loo yeesho ma ahan oo kaliya hay'adaha iyo siyaasadaha, laakiin sidoo kale meelaha maalinlaha ah ee dadka ay ku sameeyaan xiriirro iyo ay ku khibrad helaan bulshadooda. Kadib dhowr saacadood oo socod ah, waxaan daalanaynay ku filan si aan u qaadano bajaj oo aan ugu laabano meesha aan u soconaynay, anagoo dhameystirnay sahankeenii ugu horreeyay ee Garowe.

Fiidnimadii xigtay, 20 Sebtembar, PDRC waxay martigelisay munaasabad soo dhaweyn ah ka hor shirka, iyadoo la furayo Machadka Shuke ee Dhex-dhexaadinta iyo Tababarka. Munaasabadda waxay isu keentay marti iyo ka qaybgalayaal ka kala yimid meelo kala duwan oo Soomaaliya iyo meelaha ka baxsan, taasoo abuuraysa fursad lagu isbaro, lagu wadaago fikrado xirfadeed iyo is-dhaafsiga ku saabsan dhismaha nabadda iyo dhex-dhexaadinta.

Ka mid noqoshada kulankan noocan ah waxay ahayd mid si gaar ah muhiim u ah maadaama ay isu keentay dad ka shaqeeya meelo kala duwan oo ku saabsan nabadda iyo maamulka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, markii barnaamijka soo dhaweynta rasmiga ah uu dhammaaday qiyaastii 9:30 p.m., xiisahayga ku saabsan Garowe ayaa sii socday.

Mar kale, waxaan la xiriiray saaxiibkay oo soo jeediyay in aan baxno oo aan sahaminno magaalada. Fiidnimadii labaad ee socodka waxay noqotay waayo-aragnimo kale oo xusuus leh.

Waxaan ka gudubnay Wadada Wasaaradaha, waxaan ka gudubnay aagagga ku xeeran xarunta dowladdu waxayna sii wadeen in aan la soconno waddooyinka iyo xaafadaha.

Marxaladani, waxaan si ka badan uga warqabay faahfaahinta agtayda. Waxaan fiiro gaar ah u yeeshay sida ganacsiyada ay u shaqeeyaan fiidnimada, sida dadka ay u dhaqaaqaan magaalada, sida meelaha dadweynaha loo isticmaalo iyo sida qaybo kala duwan oo Garowe ay isugu xirmaan.

Waxaan sii wadnay socodka ilaa qiyaastii habeenkii. Waxa markii hore u muuqday socod fiidnimo oo sahlan ayaa si tartiib tartiib ah u noqday jimicsi aan rasmi ahayn oo ku saabsan kormeerka.

Aniga oo ah cilmi-baare, had iyo jeer waxaan xiiseynayay in aan fahmo bulshooyinka iyo hay'adaha, laakiin khibradeyda magaalada si toos ah ayaa ii xasuusisay in qaabab qaar oo aqoon ah ay ka soo baxaan kormeerka, wada hadalka iyo ka qaybgalka nolosha maalinlaha ah.

Shirka si rasmi ah ayaa u bilaabmay subaxdii xigtay, isagoo dib u soo celinaya diiradda cilmi-baarista, siyaasadda iyo dhismaha nabadda. Barnaamijku wuxuu ka koobnaa golayaal, soo bandhigyo iyo dooddo baaraya su'aalo muhiim ah oo ku saabsan nabadda, maamulidda iyo amniga Soomaaliya.

Iyadoo ku dhawaad 300 ka qaybgalayaal ah ay joogeen, shirka wuxuu bixiyay madal qiimo leh oo loogu talagalay cilmi-baarayaasha, xirfadlayaasha iyo daneeyayaasha kale si ay fikrado isweydaarsadaan oo ay uga fikiraan caqabadaha casriga ah ee Soomaaliya. Waxaan helay fursad aan ku soo bandhigo cilmi-baaristayda iyo inaan la falgalo ka qaybgalayaal kale oo khibradahooda iyo meelaha ay ku takhasuseen ay bixiyeen aragtiyo kala duwan oo ku saabsan arrimaha laga hadlayo.

Aniga, isbarbardhigga u dhexeeya qolka shirka iyo waddooyinka Garowe ayaa noqday mid si gaar ah muhiim ah. Gudaha shirka, waxaan ka wada hadalnay hay'adaha, maamulidda, amniga, dhismaha nabadda iyo siyaasadda.

Dibadda, fikradahaas isku midka ah ayaa ka jiray qaabab aad u wax ku ool ah oo muuqda. Maamulidda waxaa lagu arki karaa meelaha dadweynaha iyo kaabayaasha, hawlaha dhaqaale waxaa lagu arki karaa ganacsiyada iyo suuqyada, isdhexgalka bulshada waxaa lagu arki karaa sida dadka isu yimaadaan oo ay is dhexgalaan; iyo khibradda maalinlaha ah ee muwaadiniinta ayaa bixisay cabbir bini'aadam ah oo ku saabsan su'aalaha waaweyn ee ay ka wada hadleen cilmi-baarayaasha iyo xirfadlayaasha.

Khibraddu waxay ii xoojisay in doodaha akadeemiga ah iyo siyaasadeed ay noqdaan kuwo macno leh marka ay sii wadaan xiriirka ay la leeyihiin bulshooyinka iyo deegaanada bulsheed ee ay doonayaan inay fahmaan.

Fiidnimadii 22 Sebtembar, ka dib maalin buuxda oo hawlo shir ah, mar kale ayaan saaxiibkay u soo jeediyay in aan socod u tagno. Markaas, sahaminta Garowe lug ahaan waxay ku dhowdahay in ay noqoto qayb ka mid ah caadooyinkayaga.

Waxaan ka safarnay meesha aan u soconay ilaa Barxada waxaana sii wadnay Wadada Soddonka iyo Wadada Shacabka. Inta aan soconay, waxaan sii wadnay in aan daawano magaalada iyo in aan ka hadalno waxa aan la kulanay intii lagu jiray shirka iyo muddadii aan joogney.

Ugu dambeyntii, waxaan fadhiisanay makhaayad waxaana waqti ku qaadanay si fudud u raaxaysano jawiga, hadal, qosol iyo daawashada nolosha bulshada ee agagaarka. Ka dib dhowr maalmood oo dood rasmi ah, waxay ahayd mid farxad leh in aan ka fogaado deegaanka akadeemiga ah oo aan waqti ku qaato goob bulsho oo caadi ah.

Markii aan dib u milicsaday, waxaan garwaaqsaday in booqashadayda Garowe ay ka koobnayd laba waayo-aragnimo oo is-dhexgal ah.

Tan koowaad waxay ahayd mid xirfadeed iyo akadeemiyadeed, ka qaybgalka Shirweynaha Nabadda Sannadlaha ah ee PDRC 2026, soo bandhigida cilmi-baaris, dhagaysiga guddiyada, ka qaybgalka doodaha iyo la kulanka aqoonyahanno iyo xirfadlayaal. Tan labaad waxay ahayd mid shaqsiyadeed iyo mid daawasho, socodka magaalada, dhadhaminaya cuntooyinka maxalliga ah, safarka baabuurta bajaj, booqashada meelaha dadweynaha, daawashada ganacsiyada iyo ka hadalka saaxiibkay ku saabsan dadka, meelaha iyo xaqiiqooyinka maalinlaha ah ee Garowe.

Labadan waayo-aragnimo waxay is taageereen. Shirka ayaa iga caawiyay in aan ka fikiro Soomaaliya iyada oo loo marayo cilmi-baaris iyo siyaasadda, halka magaalada lafteeda ay ii oggolaatay in aan la kulmo qaar ka mid ah xaqiiqooyinka bulsheed ee ka dambeeya doodahaas ballaaran.

Marka la eego cilmi-baaris, waxaan u arkay tan mid aad u qiimo badan. Cilmi-baaristu badanaa waxay u baahan tahay in aan ka gudubno fikradaha aan la taaban karin oo aan baarno sida hay'adaha, siyaasadaha iyo hababka bulsheed loo arko nolosha maalinlaha ah.

Magaaladu waxay ka badan tahay qaab-dhismeedkeeda maamulka, waddooyinka iyo dhismayaasha. Sidoo kale waa dadka ku sugan meelaha dadweynaha, ganacsiyada taageera dhaqaalaha, saaxiibtinimada qaabeysa nolosha bulshada iyo is-dhexgalka aan rasmi ahayn ee abuura dareenka bulsho.

Socdaalkayga Garowe wuxuu i siiyay fursad yar laakiin macno leh oo aan si toos ah u arko dhinacyadan. Sidaas darteed, booqashadaydii ugu horreysay ee Garowe waxay noqotay wax ka badan safar shir.

Waxaan imid si aan u soo bandhigo warqad, laakiin sidoo kale waxaan ka bartay magaalada lafteeda. Waxaan imid anigoo leh su'aalo ku saabsan nabadda, maamul wanaagga iyo amniga, waxaana ka tagay xusuus ku saleysan wada sheekaysi, martigelin, socod dheer iyo kulamo maalinle ah.

Diirimaadka kooxda PDRC, hanuuninta Mukhtar Hersi, Maryama Hamid, iyo Amina Abdulkadir, saaxiibtinimada igu hogaamisay sahaminta habeenkii iyo fursadda aan ku arko Garowe ka baxsan barnaamijka shirku waxay dhammaan ka qayb qaateen waayo-aragnimo aan xusuusan doono.

Malaha, casharka ugu muhiimsan ee safarka ayaa ah in fahamka meel uu u baahan yahay wax ka badan ka qaybgalka dhacdooyinkeeda rasmiga ah. Mararka qaarkood, fahamka wuxuu bilaabmaa markaad ka baxdo hoolka shirarka, aad ka dhigto jadwalka dhinac, oo aad ku socoto waddooyinka.

Khibradayda Garowe waxay ii xasuusisay in gadaal kasta oo dood siyaasadeed ay jiraan bulshooyin, waddooyin, ganacsiyo, qoysas, saaxiibo iyo khibrado bini'aadam oo maalinle ah. Shirku wuxuu ii siiyay madal aqooneed, laakiin Garowe waxay ii siisay nooc kale oo fasal ah, magaalada lafteeda.

Waxaan u safaray Garowe anigoo ah cilmi-baadhe lagu casuumay inuu soo bandhigo warqad ka mid ah shirarka muhiimka ah ee nabadda iyo siyaasadda Soomaaliya. Waxaan ku soo laabtay wax ka ballaaran, qaddarin qoto dheer oo ku saabsan qiimaha khibradda bulshooyinka si toos ah iyo dhageysiga sheekooyinka ka jira ka baxsan barnaamijyada rasmiga ah.

Sidaas darteed, booqashadaydii ugu horreysay ee Garowe ma ahayn kaliya in la soo bandhigo cilmi-baaris. Waxay ahayd in la ogaado magaalo, la kulmo nolosheeda bulsheed iyo in safarku naftiisa uu noqdo qayb ka mid ah sheekada cilmi-baadhe.

Ali Mohamed

Email: [email protected]