Yaa ka hor istaagaya Dowlad Soomaaliyeed oo xooggan?
Waxa dhacay
Hal il · Caasimada Online
Maqaalku wuxuu ka hadlayaa caqabadaha hortaagan Soomaaliya si ay u noqoto dowlad xooggan, oo ay ku jiraan dhacdooyinka taariikheed iyo saameynta shisheeye ee carqaladeynaya horumarkeeda.
Qodobo kale oo warbixintu sheegtay
- Cidda ay saamaysayWaxay bixisay deeqo waxbarasho oo loogu talagalay ardayda Soomaaliyeed, waxaana kumanaan dhalinyaro Soomaali ah oo waxbarashadooda ku qaatay Türkiye hadda ka shaqeeya Soomaaliya.
- Waxaan hubaa in su'aalahan ay culays ku hayaan maskaxda dad badan oo Soomaali ah.
- Tan iyo markii aan helnay madaxbannaanida 1-da Luulyo, 1960, Soomaaliya waxay ka mid ahayd dalalka yar ee hogaaminayay difaaca xuquuqda dadka Falastiiniyiinta.
- Madaxweynihii hore Maxamed Siyaad Barre, naxariista Allah ha siiyo, wuxuu ka mid ahaa hogaamiyeyaasha caalamka ee si cad u cambaareeyay xadgudubyada Israa'iil ee ka dhanka ah dadka Falastiiniyiinta.
- Waxa weli aan caddayn
- Maxay yihiin cadaymaha gaarka ah ee taageeraya sheegashooyinka ku saabsan ka qaybgalka shisheeye ee khilaafaadka Soomaaliya?
Waxaad akhrinaysaa turjumaadda Soomaaliga.

Qodobbada warbixinta
Warbixin asal ah oo turjumaad kaydsan leh · English
English · Mashiin turjumay · Lama diiwaangelin
Turjumaadda akhriska: Soomaali
Maxaa qaldamay Soomaaliya? Ma ognahay waxa nagu hortaagan, iyo yaa doonaya in Soomaaliya aysan noqon dawlad xoog leh oo horumarisa kheyraadkeeda dabiiciga ah, dhista ciidamadeeda, oo ka mid noqota dalalka Afrika ee u halgamaya horumarka?
Waxaan hubaa in su'aalahan ay culays ku hayaan maskaxda dad badan oo Soomaali ah. Si kastaba ha ahaatee, dad badan weli ma oga sababta dalka uu u gaaray heerkan. Si aan u fahamno sida aan halkan u nimid, waa in aan dib u eegno taariikhdourkeena iyo dhacdooyinka na keenay halkan.
Tan iyo markii aan helnay madaxbannaanida 1-da Luulyo, 1960, Soomaaliya waxay ka mid ahayd dalalka yar ee hogaaminayay difaaca xuquuqda dadka Falastiiniyiinta. Waxaan la taagnaa walaalaheen Falastiiniyiinta iyada oo loo marayo siyaasaddeena, iimaankeenna, iyo suugaanteena.
Madaxweynihii hore Maxamed Siyaad Barre, naxariista Allah ha siiyo, wuxuu ka mid ahaa hogaamiyeyaasha caalamka ee si cad u cambaareeyay xadgudubyada Israa'iil ee ka dhanka ah dadka Falastiiniyiinta. Qaybtaas sheekada ayaa dad badan u caan ah.
Maxaa xigay? Waxaan ku doodayaa in Soomaaliya ay ahayd dalka ugu horreeya ee Galbeedka iyo Israa'iil ay ku raadinayeen waxa hadda loo yaqaan isbeddelka nidaamka. Xisaabtayda, isku daygii ugu horreeyay wuxuu dhacay 1979, markii sirdoonka Israa'iil uu abaabulay afgambi fashilmay.
Waxaan ku doodayaa in sirdoonka Israa'iil uu markaas bilaabay tababarka iyo hubeynta dhaqdhaqaaqyada qabiilka ku saleysan. Saraakiisha ka socota Dhaqdhaqaaqa Qaranka Soomaaliyeed iyo Horey u Socodka Dimuqraadiga Soomaaliyeed ayaa ahaa kuwa ugu horreeyay ee loo qaaday Israa'iil si loogu tababaro. Adeegyada sirdoonka Galbeedka, gaar ahaan kuwa Maraykanka iyo Talyaaniga, ayaa maalgeliyay Golaha Soomaaliyeed ee Midaysan.
Ka dib markii Siad Barre uu ku lug lahaa shil baabuur sanadkii 1986, awoodda waxay gashay gacanta qoyskiisa. Dhaqdhaqaaqyada qabiilka ku saleysan ayaa ka faa'iideystay fursadan waxayna kordhiyeen hawlahooda. Dowladdii Barre ayaa qaaday weerarkeedii ugu horreeyay ee ka dhanka ah cadowga gobollada waqooyi sanadkii 1988. Ka dib markii muwaadiniintu ka carareen gobolladaas, dowladda ayaa bilaabatay inay lumiso xakunteeda dalka.
Aragtidayda, Israa'iil ayaa ka caawisay in la dedejiyo horumarka isyididdada maadaama dhaqdhaqaaqyadu ay qabsadeen qaybo ka mid ah dalka. Dagaalku wuxuu gaaray Muqdisho 31-kii Diseembar, 1990, taasoo calaamad u ahayd bilowga burburka dowladda dhexe.
Maxaa ka dambeeyay burburka?
Somaliya ma aysan diyaar u ahayn in Siad Barre la rido. Dhaqdhaqaaqyadii la dagaallamay dowladda ayaa isu rogay, dagaalkuna wuxuu raacay xariiqyada qabiilka. Qaar ka mid ah odayaasha ayaa si adag u shaqeeyay si ay u ilaashadaan waxa haray ee dowladnimo. Markii dadaalkooda la ogaaday, qaar ka mid ah ayaa lagu laayay guri ay ku kulmeen.
Maxaa ka dambeeyay? Dagaal qabiil ayaa dhacay oo, aragtidayda, Galbeedka iyo Israa'iil ayaa maalgelin u sameeyay si ay Somaliya u haystaan xaalad khilaaf joogto ah oo ay ka hortagaan dowlad xoog leh oo soo baxda.
Markii dagaalka qabiilka uu yaraaday iyo dalka uu kala jabay, maalgelinta shisheeye ayaa u wareegtay hogaamiyeyaasha ku lugta leh sameynta dowladda la doortay ee Kenya sanadkii 2004. Waxaan u arkaa Itoobiya inay ka shaqeysay magaca Galbeedka iyo Israa'iil habkaas. 10-kii Oktoobar, 2004, Abdullahi Yusuf, oo ahaa sarkaal hore oo ka tirsan SSDF, ayaa la doortay madaxweyne.
Isla waqtigaas, madaxda dagaalka ee Muqdisho ayaa helay maalgelin waxayna sii wadeen inay fidiyaan disorder ilaa 2006.
Sanadkii, waxaan ku doodayaa, maalgelinta shisheeye waxay gaartay Maxkamadaha Islaamiga ah, kuwaas oo qabsaday Muqdisho iyo labada gobol ee Shabeelle. Ujeedada ugu weyn waxay ahayd in la furo waddo Itoobiya ay ku dirto xoog milatari oo weyn gudaha Soomaaliya. Xisaabtayda, dalalka Galbeedka waxay taageereen labadaba Itoobiya iyo Maxkamadaha Islaamiga ah iyagoo siinaya dabool Israa'iil.
Maxkamadaha Islaamiga ah waxay heleen taageero ka badan intii ay taageerayaashoodu filayeen. Soomaalida ayaa muujisay inay doorbidayaan maamul ku saleysan Islaamka halkii ay ka raaci lahaayeen qabiil. Waxaan ku doodayaa in Maraykanku markaas kala qaybiyay Maxkamadaha laba ka dib markii ay heshiis la gaareen hoggaamiyayaashooda sare. Hal koox ayaa ku gashay dowladda doorashada Djibouti iyadoo leh 250 xubnood oo baarlamaan ah. Kooxda kalena waxay noqotay kooxda argagixisada Al-Shabaab.
Waxaan ku kalsoonahay in siyaasadda Galbeed ay ahayd in Soomaaliya lagu haysto xaalad dagaal oo joogto ah iyadoo la taageerayo labadaba dowladda Soomaaliyeed iyo Al-Shabaab.
Doorka Türkiye ee soo kabashada Soomaaliya
Sanadkii 2011, Recep Tayyip Erdoğan, markaas ra'iisul wasaaraha Türkiye iyo hadda madaxweynaha, ayaa qaaday talaabada ah in Soomaaliya dib loogu soo celiyo feejignaanta caalamka. Caawinaad bini'aadantinimo oo joogto ah ayaa raacday. Türkiye waxay ka caawisay dhismaha waddooyinka iyo isbitaallada iyo horumarinta dekedda iyo garoonka diyaaradaha. Waxay bixisay deeqo waxbarasho oo loogu talagalay ardayda Soomaaliyeed, waxaana kumanaan dhalinyaro Soomaali ah oo waxbarashadooda ku qaatay Türkiye hadda ka shaqeeya Soomaaliya.
Iskaashiga ayaa sidoo kale ku fiday tababarka iyo qalabaynta ciidamo Soomaaliyeed oo awood leh iyo caawinta Soomaaliya si ay u horumariso saliiddeeda iyo khayraadka kale ee dabiiciga ah.
Markii Soomaaliya ay bilaawday inay soo kabato, waxaan ku doodayaa in Israa'iil, markan oo kale iyada oo loo marayo Imaaraadka Carabta, ay bilawday ololaha ka dhanka ah Turkiga iyo inay si toos ah u taageerto mucaaradka Soomaaliyeed. Waxaan kaloo aaminsanahay in la sameeyay dadaallo lagu soo nooleynayo dagaalka qabiilka, oo ka bilaabmaya Hiiraan iyo Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed.
Aragtidayda, UAE iyo Israa'iil waxay ku soo jiiteen qaar ka mid ah dalalka ka qayb qaatay ciidamo u diray Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya, oo loo yaqaan AUSSOM. Waxaan ku doodayaa in qaar ka mid ah ciidamadii, gaar ahaan xoogagga Itoobiya, ay la dagaallameen Al-Shabaab. Waxaan u arkaa tan inay tahay cadeynta ugu horreysa ee maalgelinta Israa'iil labada dhinac.
Waxaan ku doodayaa in Israa'iil, iyadoo taageero ka helaysa Maraykanka, ay keentay isbeddel xukuumadeed oo ka dhacay Ciraaq, Suuriya, Iiraan, iyo Liibiya laakiin ku guuldareysatay Iiraan, Soomaaliya, iyo Suudaan. Tartanka diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Israa'iil iyo Turkiga, waxaan aaminsanahay in Turkiga uu ku guuleystay Liibiya, Suudaan, iyo Suuriya. Waxaan ku kalsoonahay in uu sidoo kale ku guuleysan doono Soomaaliya.
Welwelkayga wuxuu sidoo kale ku fidaa xukuumadda hadda jirta ee Soomaaliya. Waxaan aaminsanahay in Israa'iil ay leedahay dad ku dhex jira xukuumadda, gaar ahaan hay'adaha amniga iyo maaliyadda. Waxaan kaloo aaminsanahay inay leedahay xiriir ganacsi oo ku yaal Muqdisho kuwaas oo leh hoteelo iyo shirkado ka shaqeeya gudaha xarunta Halane.
Xukuumadda Soomaaliyeed maxay ka qaban doontaa arrimahan? Waxaan u daayaa xukuumadda inay baarto oo ay ka jawaabto.
Prof. Isse Sheikh Ali, macallin ka tirsan Jaamacadda Qaranka Soomaaliyeed.
Disclaimer: Aragtida iyo fikradaha lagu muujiyay maqaalkaan waxay si gaar ah u yihiin tan qoraaga(yaasha) mana matalaan mowqifka rasmiga ah ee Caasimada Online ama xubnaheeda.
Faahfaahin iyo waxa aan weli caddayn
Akhris kooban
Macnaha qormada
Maxaa dhacay
- Maqaalku wuxuu ka hadlayaa caqabadaha hortaagan Soomaaliya si ay u noqoto dowlad xooggan, oo ay ku jiraan dhacdooyinka taariikheed iyo saameynta shisheeye ee carqaladeynaya horumarkeeda. Waxay ka tarjumaysaa taariikhda Soomaaliya, gaar ahaan madaxbannaanideeda iyo khilaafaadka xigay, iyadoo soo jeedinaysa in xoogag dibadda ay door ka ciyaareen dhibaatooyinkeeda.
Xaddidaadda isha
- Maqaalku wuxuu soo bandhigayaa falanqeyn shakhsi ah oo aan lahayn xaqiijin madax-bannaan oo ku saabsan sheegashooyinka la sameeyay.
- Ma jiraan hadallo toos ah oo ka yimid mas'uuliyiin ama khubaro si loo taageero sheegashooyinkaas.
- Ma jiraan aragtiyo ka soo horjeeda ama jawaabo ka yimid dhinacyada khuseeya.
Gunaanadka akhristaha
Maqaalku wuxuu iftiiminayaa arrimaha taariikheed iyo kuwa dibadda ee adag ee saameeyay caqabadaha hadda jira ee Soomaaliya.
Waxa weli aan caddayn
- Maxay yihiin cadaymaha gaarka ah ee taageeraya sheegashooyinka ku saabsan ka qaybgalka shisheeye ee khilaafaadka Soomaaliya?
- Sidee ayey hogaamiyeyaasha Soomaaliya ee hadda u arkaan sheekada taariikheed ee lagu soo bandhigay maqaalka?
- Maxay yihiin saamaynta sheegashooyinkan ee ku saabsan maamulka iyo xasiloonida mustaqbalka Soomaaliya?
Sababta ay muhiim u tahay
Maqaalku ma bixinayo faahfaahin madax-bannaan oo ku filan si loo qiimeeyo muhiimadda gaarka ah ee dhacdadan, marka laga reebo waxa uu weriyay.
Warka Warkasta kala soco WhatsApp
Raac kanaalkayaga si aad ula socoto wararka cusub.
Raac kanaalka →Sababta sheekadan loo muujiyey
Tani waa warbixin hal il ka timid oo ku jirta shabakadda Warka la socdo. Xiriirka isha asalka ah wuu muuqdaa si aad u akhrido macnaha buuxa ee daabacaha.
- Tirada ilaha
- 1
- Ilaha la adeegsaday
- Caasimada Online
- Isku dhafka luqadaha
- English
- Xaaladda turjumaadda
- Turjumaad kaydsan ayaa luqaddan u diyaar ah
- Soo koobid AI
- AI looma isticmaalin qaybta kalsoonida ee sheekadan
Calaamadaha la adeegsaday: somalia · general · who · strong · state
Sii akhri
- Wasaaradda Petroleum-ka Soomaaliya oo Dib-u-eegis Ku Sameyneysa Waxqabadka 2026, Diyaarinta Qorshaha Shaqo ee 2027
Shabelle Media
- Mareykanka oo Soomaaliya Dib ugu Soo Celinaya Taageeradii Millateri ee uu Joojiyay
Hiiraanweyn
- Soomaaliya, Turkiga oo heshiis ku saabsan xoojinta ilaalinta qoyska iyo adeegyada bulshada saxiixay
Hiiraan Online