Istaraatiijiyadda Doorashada Hal-qaadashada ee Hassan Sheikh waxay Kicisay Dhibaato Korodhay oo ka jirta Hirshabelle

Isku dhaca ka socda Beledweyne ayaa muujinaya kharashyada siyaasadeed ee Dowladda Federaalka ee ku saabsan hogaaminta Hirshabelle. Doorasho muran badan ka taagan oo ka dhacday Jowhar, mucaarad ka imanaya shaqsiyaad deegaanka ah oo saameyn leh iyo mobilisasho hubeysan oo sii kordheysa ayaa u rogtay khilaaf siyaasadeed goboleed oo noqday caqabadda amni ee culus.

Mogadishu (WDN) — Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa kulan xasaasi ah ka yeeshay Aqalka Madaxtooyada oo uu la qaatay Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabelle Cabdifataax Xasan Afrax iyo tiro badan oo ka mid ah xildhibaanada beesha Hawadle, iyadoo xiisaddu ay sii kordheyso Beledweyne ku saabsan isbedelka siyaasadeed ee muranka ka taagan.

Kulanka ayaa la sheegay in diiradda lagu saaray isku dhaca sii kordhaya ee Beledweyne, halkaas oo siyaasiyiin iyo kooxo hubeysan oo ka soo horjeeda habka siyaasadeed ee Dowladda Federaalka iyo maamulka cusub ee Hirshabelle ee Jowhar ay mobilisheen. Wadahadalladu waxay diiradda saareen sida loo xakameyn karo rabshadaha iyo sidii looga hortagi lahaa in khilaafku u rogo isku dhac hubeysan.

Mid ka mid ah walaacyada degdegga ah ayaa ah booqashada qorsheysan ee Afrax uu ku tagayo Beledweyne. In kasta oo uu doonayo inuu safar ku tago magaalada, waxaa jira cabsi ah in imaatinkiisa uu keeni karo dagaallo iyadoo la tixgelinayo xoogga mucaaradka deegaanka ee ka dhanka ah heshiisyada siyaasadeed ee soo saaray hogaaminta cusub ee goboleedka.

Kulankan ayaa imaanaya xilli xasaasi ah oo ay wajahayo Dowladda Federaalka, taasoo la kulmeysa iska caabin siyaasadeed oo sii kordheysa oo ku saabsan sida ay u maareyneyso doorashooyinka goboleed iyo khilaafaadka dastuuriga ah iyo doorashooyinka.

Krisiis ku saleysan habka siyaasadeed ee muranka ka taagan

Iskaashiga sii kordhaya ee Hirshabelle ma ahan arrin si fudud loo fahmi karo oo ah dhibaato amni ama khilaaf maxalli ah oo u dhexeeya siyaasiyiin is khilaafsan. Qodobka ugu weyn ayaa ah muran qoto dheer oo ku saabsan sharciyadda siyaasadeed, matalaadda iyo habka loo doorto hogaaminta gobollada.

Doorashada Jowhar, taas oo soo saartay maamulka cusub ee Hirshabelle, ayaa wajahday diidmo ka timid shaqsiyaadka siyaasadeed iyo deegaannada Beledweyne kuwaas oo ku dooday in habka aan si ku filan u muujin danaha maxalliga ah iyo heshiiska siyaasadeed. Ka qaybgalka Dowladda Federaalka ee la dareemayo ee qaabaynta natiijada ayaa sii xoojisay shaki ku saabsan in doorashada gobollada ay ka timid xisaab siyaasadeed oo ka socota Muqdisho halkii ay ka imaan lahayd heshiis ka mid ah daneeyayaasha Hirshabelle.

Tani waa daciifnimada siyaasadeed ee ugu weyn ee habka. Markii isbeddelka hogaaminta gobollada la arko in lagu soo rogay halkii laga gorgortami lahaa, maamulka ka dhasha ayaa heli kara aqoonsi rasmi ah iyada oo aan la helin aqbalaad ballaaran oo ka dhex jirta bulshooyinka ay tahay in ay maamulaan.

Dowladda Federaalka waxay u arki kartaa doorashada Jowhar inay tahay hab siyaasadeed oo dhameystiran, laakiin iska caabinta Beledweyne ayaa muujinaysa in khilaafku weli aan la xalin. Doorasho ma keeni karto sharciyad waarta oo kaliya sababtoo ah madaxweyne ama koox siyaasiyiin ah ay taageeraan natiijadeeda. Waxay u baahan tahay hab la isku raacay, ka qaybgal macno leh iyo kalsooni ka dhex jirta daneeyayaasha ugu muhiimsan.

Saameynta go'aanada siyaasadeed ee hal dhinac ah

Habka Madaxweyne Xasan Sheekh ee ku aaddan hababka siyaasadeed ee gobollada ayaa si sii kordhaysa u wajahaya su'aalo ku saabsan in ay xoojinayso hay'adaha federaalka ama ay sii xoojineyso kala qaybsanaanta u dhexeysa Muqdisho iyo deegaannada gobollada.

Krisiinka Hirshabelle wuxuu muujinayaa khatarta ka dhalan karta raacitaanka natiijooyinka siyaasadeed iyada oo aan la helin wada-tashi iyo heshiis ku filan. Halkii la xoojin lahaa awoodda maamulka cusub ee la doortay, habka ayaa abuuray iska caabin, mobilization hubaysan iyo hubanti la'aan ku saabsan in mas'uuliyiinta sare ay si ammaan ah u maamuli karaan awoodda guud ahaan gobolka.

Ka qaybgalka sharci-dejiyayaasha Hawadle ee kulanka madaxweynaha ayaa sidoo kale ah mid siyaasadeed oo muhiim ah. Waxay muujinaysaa in Muqdisho ay aqoonsanayso muhiimadda ay leedahay in la helo taageerada wakiillo saameyn leh oo ka socda bulsho leh xaalad siyaasadeed iyo amni oo muhiim u ah xaaladda Beledweyne. Si kastaba ha ahaatee, ka qaybgalka sharci-dejiyayaasha kaliya ma noqon karto mid ku filan si loo xalliyo krisiin ku lug leh cabashooyin siyaasadeed oo ballaaran iyo ciyaartoy hubaysan.

Waxaa sidoo kale jirta khatar ah in isku dayga lagu maareynayo khilaafka si weyn iyada oo loo marayo isbahaysiyo siyaasadeed iyo heshiisyo amni ay ka tagi doonaan cabashooyinka aasaasiga ah aan la taaban. Iyadoo aan la helin hab lagu kalsoonaan karo oo loogu talagalay wada hadal iyo dib-u-heshiisiin, wax kasta oo ku meel gaar ah oo hoos u dhigaya xiisadaha waxay noqon karaan kuwo jilicsan.

Imtixaanka hogaaminta federaalka

Dowladda Federaalka hadda waxay wajahaysaa doorasho adag: inay sii wado difaaca natiijada doorasho goboleed oo muran badan leh ama ay aqoonsato in habka uu ku guuldareystay in la helo heshiiska siyaasadeed ee lagama maarmaanka u ah maamulka deggan.

Mas'uuliyadda ka hortagga kororka xiisadaha waxay ku jirtaa labada dhinac, Dowladda Federaalka iyo hogaaminta siyaasadeed ee Hirshabelle. Waa inay mudnaanta siiyaan wada hadalka, ka jawaabaan cabashooyinka saxda ah iyo inay ka fogaadaan tallaabooyin keeni kara in khilaafka siyaasadeed uu isu rogo khilaaf hubaysan.

Faahfaahinta madax-bannaan ee wadahadalada qarsoodiga ah ee ka dhacay Aqalka Madaxtooyada lama soo bandhigin. Sidaas darteed, ma cadda in kulanku uu soo saaray heshiis cad ama kaliya uu baaray siyaabaha lagu xakameyn karo xiisadaha degdegga ah.

Si kastaba ha ahaatee, waxa cad in krisiga uu muujiyay xadadka istaraatiijiyadda siyaasadeed ee dhigta natiijooyinka doorashada ka hor heshiis ballaaran.

Casharka ka yimid Hirshabelle waa mid adag in la iska indho-tiro: awoodda siyaasadeed ee lagu soo rogo iyada oo aan la helin heshiis waxay keeni kartaa iska caabin halkii ay ka keeni lahayd xasillooni. Habka kaligii talis ah ee Madaxweyne Xasan Sheekh uu u wajahayo doorashada gobolka ayaa noqday isha ugu weyn ee khilaafka hadda jira.

Haddii Muqdisho aysan diyaar u ahayn inay wax ka qabato khilaafka sharciyadda iyada oo loo marayo wada hadal siyaasadeed oo dhab ah, maamulka cusub ee Jowhar ayaa laga yaabaa inuu si aad ah u adkaado inuu maamulo ka baxsan saldhiggiisa siyaasadeed ee degdegga ah — iyo Beledweyne waxay noqon kartaa meel khilaaf weyn oo federaal ah.

WardheerNews