Itoobiya iyo Suudaan oo diblomaasiyiin iska eryay

Addis Ababa (Caasimada Online) – Itoobiya ayaa amartay in lix diblomaasi oo u dhashay Suudaan ay dalka ka baxaan, halka Suudaan ay ku jawaabtay amar la mid ah oo ay siisay shaqaalaha qunsuliyadda Itoobiya ee magaalada Gadarif.

Sarkaal sare oo Itoobiyaan ah ayaa Arbacadii u sheegay Reuters in lixda qof, oo ka shaqeynayay qunsuliyadda Suudaan ee magaalada Assosa, la siiyay 48 saacadood inay dalka kaga baxaan. Sarkaalka, oo codsaday inaan magaciisa la shaacin maadaama arrintu xasaasi tahay, ma uusan sheegin sababta go’aanka.

Wakaaladda wararka AP ayaa sidoo kale sheegtay in Itoobiya ay amartay xiritaanka qunsuliyaddaas. Sarkaal Suudaani ah oo wakaaladdu soo xigatay ayaa sheegay in shaqaaluhu ay dalka ka baxeen fiidnimadii Talaadada.

Dhanka kale, laba sarkaal oo ka tirsan dowladda Suudaan ayaa AFP u sheegay in Suudaan ay Arbacadii ku jawaabtay cayrinta diblomaasiyiin Itoobiyaan ah. Mid ka mid ah saraakiisha ayaa sheegay in shaqaalaha qunsuliyadda Itoobiya ee magaalada Gadarif la siiyay 48 saacadood oo ay dalka kaga baxaan.

Tallaabooyinkan ayaa ku soo beegmay xilli labada dal ay isku eedeynayaan inay taageeraan kooxaha hubeysan ee ka dagaallamaya dalalka deriska la ah.

Suudaan waxay Itoobiya ku eedeyneysaa taageeridda ciidamada gurmadka degdegga ah ee RSF, halka Itoobiya ay Suudaan ku eedeyneyso inay garab siiso fallaagada gobolka Tigray. Labada dhinacba way beeniyeen eedeymaha loo jeediyay.

Eedeymaha weerarrada diyaaradaha

Dowladda Suudaan ayaa Axaddii sheegtay inay dacwad ka dhan ah Itoobiya u gudbisay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay iyo Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika.

Waxay ku eedeysay Addis Ababa inay RSF u oggolaatay adeegsiga dhulka Itoobiya si ay uga soo diraan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee qaraxyada sida, kuwaas oo lagu weerarayo kaabayaasha adeegyada rayidka ee Suudaan.

Addis Ababa ayaa beenisa inay taageerto RSF. Afhayeenka xafiiska ra’iisul wasaaraha Itoobiya kama uusan jawaabin codsi ay Reuters uga dalbatay inuu ka hadlo eedeymaha ugu dambeeyay.

Itoobiya ayaa dhankeeda ku eedeysay Suudaan, Masar iyo Eritrea inay taageeraan fallaagada Tigray ee bishii Sebtembar weerarka ku qaaday ciidamada dowladda. Saddexda dalba way diideen eedeyntaas.

Cabsi laga qabo dagaal gobolka ku fida

Is-eedeymahan ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo in dagaalka Suudaan iyo colaadda waqooyiga Itoobiya ay isku xirmaan, taas oo horseedi karta dagaal ballaaran oo ku fida Geeska Afrika.

Xiisadda labada dal waxaa sidoo kale qeyb ka ah muranka dhulka xadka ku yaalla ee Al-Fashaga, halkaas oo ciidamadoodu ay hore ugu dagaallameen.

Amjad Fariid, oo ah la-taliyaha arrimaha siyaasadda iyo dibadda ee Golaha KMG ah ee Madaxbannaanida Suudaan, ayaa sheegay in dalkiisu uu doonayo inuu ka fogaado dagaal toos ah oo Itoobiya lala galo.

“Dowladda Suudaan waxay ku adkeysaneysaa xaqa ay u leedahay inay difaacdo dhulkeeda. Hase yeeshee, waxay sameyneysaa dadaal kasta oo suurtagal ah si ay uga fogaato dagaal toos ah oo ay la gasho Itoobiya,” ayuu yiri.

Dagaalka u dhexeeya ciidamada dowladda Suudaan iyo RSF, oo billowday bishii Abriil 2023, ayaa barakiciyay in ka badan 14 milyan oo qof, sida lagu sheegay tirokoobka Qaramada Midoobay ee Reuters soo xigatay. Colaadda ayaa sidoo kale dhalisay mid ka mid ah dhibaatooyinka bani’aadannimo ee ugu daran dunida.