Lix Garsoore oo u Amba-baxay Arusha: Kiiska Maxkamadda Bariga Afrika, Kursi Jebiyey, iyo Khatar aan La Soo Laaban
Waxa dhacay
Hal il · Wardheer News
18-kii Nofembar, seddex garsoorayaal oo ka tirsan Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa dacwad ka dhan ah Dowladda Federaalka ka gudbiyay Maxkamadda Caalamiga ah ee Bariga Afrika ee ku taalla Arusha, iyagoo ku dooday in dowladda ay weerartay madaxbannaanida garsoorka.
Qodobo kale oo warbixintu sheegtay
- Soo-jeedinXafladaha 25-aad ee sannadguurada Maxkamadda ee bishii Nofembar 2026, Madaxweynaha Maxkamadda mar kale wuxuu ku baaqay in la helo habab xooggan oo lagu raadiyo laguna dhaqan geliyo u hoggaansanaanta.
- Go’aan la gaarayJawaabta dowladda ayaa ahayd in Golaha Garsoorka Sare aan weli si buuxda loo aasaasin, sidaas darteed habka aan rasmi ahayn ee lagu magacaabay hore ayaa la raacay.
- Waxa xigaJawaab ayaa la filayaa dhamaadka December ama bilowga Janaayo.
- 18ka Nofeembar Maxkamadda Cadaaladda Bariga Afrika ee Arusha ayaa soo saartay ogeysiis rasmi ah .
- Sababta ay muhiim u tahay
- Dacwaddan waxay muujinaysaa caqabadda weyn ee dowladda Federaalka, waxayna saameyn ku yeelan kartaa madaxbannaanida garsoorka Soomaaliya.
- Waxa weli aan caddayn
- Maxay yihiin falalka gaarka ah ee dowladda lagu eedeeyay inay weerar ku yihiin madaxbannaanida garsoorka?
Waxaad akhrinaysaa turjumaadda Soomaaliga.

Qodobbada warbixinta
Warbixin asal ah oo turjumaad kaydsan leh · English
English · Mashiin turjumay · Lama diiwaangelin
Turjumaadda akhriska: Soomaali
Waxaa qoray Farah Mire
18ka Nofeembar Maxkamadda Cadaaladda Bariga Afrika ee Arusha ayaa soo saartay ogeysiis rasmi ah . Lix garsoore oo ka tirsan Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa dacwad ka dhan ah Dowladda Federaalka gudbiyay. Xeer-ilaaliyaha Guud wuxuu haystaa 45 maalmood si uu uga jawaabo. Haddii uusan jawaabin, maxkamaddu waxay dhegeysan kartaa kiiska iyada oo aan isaga joogin.
Lixda codsade waxaa ka mid ah Guddoomiyaha Maxkamadda, Dr Bashe Yusuf Ahmed, iyo shan ka mid ah asxaabtiisa. Waxay sheegayaan in dowladda ay weerartay madaxbannaanida garsoorka. Tani ma ahan sheegasho yar. Tani waa markii ugu horreysay ee garsoorayaasha Maxkamadda Sare ay dacwad ka dhan ah dowladda ay ka qaadaan maxkamadda gobolka.
Waqtigu waa mid xasaasi ah. Maxkamadda Sare ayaa 5ta Nofeembar go'aamisay in muddada Madaxweynaha ay dhammaatay bisha May iyo in dowladda ay kaliya qaban karto shaqooyinka maalinlaha ah. Mucaaradka ayaa diiday wada hadallada uu Madaxweynaha soo jeediyay. Maxkamaddu sidoo kale waxay amartay heshiis doorasho oo lagu sameeyo 30 maalmood gudahood iyo doorashooyin 90 maalmood gudahood. Hadda garsoorayaasha laftooda ayaa u socdaalay Arusha. Wax walba waa isku xiran yihiin.
Maxay Tahay Kiiska Bariga Afrika
Maxkamadda Cadaaladda Bariga Afrika waxay jirtaa si loo hubiyo in Dowladaha Wada-shaqeeya ay raacaan Heshiiska. Qodobbada 6aad iyo 7aad ee Heshiiska waxay ka hadlayaan dimuqraadiyadda, xukunka sharciga, iyo maamul wanaagga. Shakhsiyadaha gaarka ah iyo shaqaalaha dadweynaha waxay keeni karaan kiiska haddii ay aaminsan yihiin in Dowlad Wada-shaqeeye ay jebisay xeerarkan.
Liiska lixda garsoore ayaa isticmaalaya albaabkan. Waxay ku doodayaan in isku dayga lagu ridayo Guddoomiyaha Maxkamadda, cadaadiska lagu saaray maxkamadda, iyo diidmada lagu aqbalo xukunka 5 November ay dhammaantood ku xadgudbayaan Heshiiska. Dowladda ayaa dhihi doonta arrintani waa arrin gudaha ah oo maxkamadda gobolku aysan waxba ka qaban karin dastuurka Soomaaliya. Doodeeda ayaa hore loo tijaabiyey. Maxkamadda Bariga Afrika ayaa marar badan sheegtay in xukunka sharciga uusan ahayn mid si buuxda gudaha ah marka Dawlad Wadaag ay saxiixday Heshiiska.
Saacadda 45-maalmood ayaa bilaabatay 18 November. Jawaab ayaa la filayaa dhamaadka December ama bilowga Janaayo. Kadib, maxkamaddu waxay dejin kartaa dhageysi. Habka ma aha mid degdeg ah, laakiin waa mid dhab ah. Marka kiiska la diiwaangeliyo, tallaabo kasta oo xigta oo ay dowladda qaaddo waxay noqoneysaa qayb ka mid ah caddeynta. Taasi waa awoodda dhabta ah ee diiwaangelinta Arusha.
Sidee Kiisaska La Midka Ah Ugu Faa'iideysteen Maxkamadda Bariga Afrika
Garsoorayaasha Soomaaliyeed ma galayaan qol madhan. Maxkamadda Bariga Afrika horey bay u leedahay sharci cad oo ku saabsan noocan khilaafka ah.
Kiiska Garsoorayaasha Koonfur Sudan
Asal ahaan, tusaalaha ugu xooggan uguna tooska ah waa Tixraac No. 9 ee 2017, Mudane Garsoore Malek Mathiang Malek oo ka dhan ah Wasiirka Cadaaladda ee Jamhuuriyadda Koonfur Sudan.
Sanadkii 2017, Madaxweynaha Koonfur Sudan wuxuu soo saaray amar uu ku riday 14 garsoore, oo ay ku jiraan Garsoore Malek oo ka tirsan Maxkamadda Racfaanka. Garsoorayaashu waxay ku lug lahaayeen shaqo joojin. Madaxweynaha ayaa falkaas ku dhaqaaqay iyada oo aan la tashan Golaha Adeegga Garsoorka iyo iyada oo aan raacin habka anshaxa ee ku xusan dastuurka Koonfur Sudan iyo Xeerka Garsoorka.
Garsoore Malek ayaa kiiska u qaaday Arusha. Bishii Luulyo 2020, Maxkamadda Cadaaladda Bariga Afrika ayaa go'aan ka gaartay isaga. Waxay sheegtay in Madaxweynaha uusan awood u lahayn inuu si noocan ah u eryo garsoorayaasha. Ereygaasi wuxuu ahaa xadgudub awood ah iyo faragelin toos ah oo ku saabsan madaxbannaanida garsoorka. Waxay ku xadgudubtay Dastuurka Kumeelgaarka ee Koonfurta Suudaan iyo Qodobbada 6(d) iyo 7(2) ee Heshiiska EAC. Maxkamaddu waxay amartay Madaxweynaha inuu si otomaatig ah dib ugu soo celiyo dhammaan garsoorayaasha la eryay iyo inuu bixiyo kharashyada codsadaha.
Go'aankan wuxuu dejinayaa mabda' cad oo goboleed: fulinta Dowlad Partner ma awooddo inay si kaligeed u eryo garsoorayaasha sare iyada oo aan raacin habraacyada dastuuriga ah. Tani waxay jabinaysaa mabda'a heshiiska ee xukunka sharciga iyo madaxbannaanida garsoorka.
Maxaa Ka Dhacay Kadib Go'aanka
Halkan sawirku wuxuu noqdaa mid adag, oo khuseeya Soomaaliya. Dowladda Koonfurta Suudaan ma aysan si buuxda oo degdeg ah u soo celin garsoorayaasha.
U hoggaansanaanta amarrada Maxkamadda Cadaaladda Bariga Afrika ayaa si aan sinnayn uga jirta Bulshada. Maxkamaddu nafteeda waxay marar badan sheegtay in awooddeeda aysan ku xirnayn oo kaliya tayada go'aannadeeda laakiin sidoo kale ku xirnaan doonto in Dowladaha Partner ay hirgeliyaan.
Xafladaha 25-aad ee sannadguurada Maxkamadda ee bishii Nofembar 2026, Madaxweynaha Maxkamadda mar kale wuxuu ku baaqay in la helo habab xooggan oo lagu raadiyo laguna dhaqan geliyo u hoggaansanaanta.
Taariikhda isku dhafan waxay muhiim tahay. Mabda' sharci oo xooggan ayaa jira. Dhaqan gelintu weli waxay ku xirnaan doontaa rabitaanka siyaasadeed, cadaadiska goboleed, iyo diyaar u ahaanshaha Dowladaha Partner iyo hay'adaha Bulshada inay u arkaan u hoggaansan la'aanta arrin culus.
Sharciyo Kale oo Khuseeya
Maxkamaddu sidoo kale waxay ka hadashay caqabadaha ballaaran ee ku saabsan habraacyada dastuuriga ah iyo maamulidda Dowladaha Wada-shaqeeya. Kiisaska ka yimid Kenya, Uganda, Burundi iyo Tanzania ayaa xaqiijiyay in tallaabooyinka hoos u dhigaya sharciga, maamul wanaagga ama madax-bannaanida hay'adaha ay ku dhici karaan Heshiiska. Maxkamaddu waxay diyaar u ahayd inay baarto haddii habraacyada gudaha ay la jaanqaadi karaan heerarka ay Dowladaha Wada-shaqeeya naftooda aqbaleen markii ay saxiixeen Heshiiska.
Soomaaliya waa dhul ay maxkamaddu horey u taqaanay. Tixraacyadii hore waxay taabanayeen habraacyada doorashada iyo wax-ka-beddelka dastuuriga ah. Maxkamaddu waxay muujisay inay diyaar u tahay inay maqasho kiisaska maamul xasaasi ah oo ka yimid Soomaaliya. Asalkaas ayaa ka dhigaya codsiga hadda ee ay soo gudbiyeen lixda garsoore mid aan la yaab lahayn oo sharci ahaan saldhig leh.
Si kooban, aasaaska sharciga ee kiisaska garsoorayaasha Soomaaliyeed waa mid adag. Tusaalaha Malek wuxuu ku dhow yahay dhammaan xaqiiqooyinka ku saabsan ka-qaadista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare. Waxa furan ma ahan mabda'a, laakiin haddii maxkamaddu ay ku dabaqi doonto xooggaas isku mid ah, iyo haddii amar kasta oo mustaqbalka ah la raaci doono.
Go'aanka 5 November iyo Loogga Wareegga ah
Si aan u fahamno xoogga kiiska Arusha, waa inaan mar kale eegnaa go'aanka Maxkamadda Sare ee 5 November.
Madaxweynihii hore Sharif Sheikh Ahmed wuxuu ka hor yimid laba arrimood: sida wax looga beddelay 2026 isbeddelada dastuuriga ah, iyo saameynta isbeddeladaas ku yeelanayaan shuruudaha Madaxweynaha iyo Baarlamaanka. Maxkamaddu waxay kala qaybisay sheegashada. Ku saabsan habka isbeddelka laftiisa, waxay tiri Sharif ma haysto taagnaansho hoos yimaada Qodobka 86 ee Dastuurka Kumeelgaarka ah ee 2012. Qaybtaas waa la diiday.
Marka laga hadlayo sheegashada labaad, Maxkamaddu waxay aqbashay in ay taagan tahay oo waxay u gudubtay arrimaha muhiimka ah. Waxay xukuntay in marka isbeddel uu beddelo muddada xilalka, muddada cusub ay khusaysaa kaliya dadka xilka haya haddii qoraalku si cad u sheegayso.
Isbeddelada 2026 waxay ahaayeen kuwo aamusan. Sidaas darteed, muddadii afarta sano ahayd ayaa sii socotay.
Muddada Baarlamaanka waxay dhammaatay 14 Abriil 2026. Muddada Madaxweynaha waxay dhammaatay 15 Maajo 2026.
Dhammaan falalka la sameeyay ka dib taariikhahaas iyada oo la adeegsanayo awoodda dastuuriga ah ee buuxda waxay ahaayeen kuwo aan ansax ahayn. Dowladda waxaa lagu xaddiday hawlaha maalinlaha ah ee daryeelka.
Qaybaha waxaa lagu amray inay isku raacaan qaab dhismeed doorasho oo dhameystiran 30 maalmood gudahood ah iyo inay qabtaan doorashooyin 90 maalmood gudahood ah.
Arrinta dhismeed ee xukunkaas waxay weli muhiim tahay. Maxkamaddu waxay diidday caqabadaha ku saabsan habka isbeddelka sababo la xiriira maqnaansho taagan. Kadibna waxay isticmaashay Dastuurka 2026 — qoraalkaas oo ay soo saareen isbeddeladaas — sida isha awooddeeda si ay u go'aamiso cawaaqibta. Fikirkaasi waa wareeg. Maqnaanshaha caqabadda awood leh waxaa loo tixgeliyay caddeyn togan oo muujinaysa in qoraalka 2026 uu shaqeynayo.
Wareeggan wuxuu yahay daciifnimo iyo xoogba lixda garsoore ee hadda ku sugan Arusha. Waa daciifnimo sababtoo ah maxkamad gudaha ah oo dambe waxay isku dayi kartaa inay dib u furto ansaxnimada isbeddelada. Waa xoog sababtoo ah natiijada dhabta ah — muddada dhamaatay, xaddidaadaha daryeelka, iyo waqtiyada adag — weli waxay taagan tahay amar maxkamadeed oo rasmi ah. Dowlad kasta oo ka indho-tirta amarkan waxay xoojineysaa sheegashada ah in ay ka shaqeyneyso ka baxsan xeerka sharciga.
Ma Dowladda ayaa Jabtay Dastuurkeeda ku saabsan Garsoorayaasha?
Haa. Sida diiwaanka la heli karo, dowladda ma raacin habka dastuuriga ah ee lagu ridi karo ama lagu magacaabi karo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare.
Hoos yimaada qoraalka dastuuriga ah ee 2026 ee dowladda lafteedu dhiirrigeliso, rida Guddoomiyaha Maxkamadda Sare waxay u baahan tahay soo jeedin ka timaadda Golaha Garsoorka Sare (ama Golaha Garsoorka Sare) oo ay raacdo ansixinta Baarlamaanka. Magacaabista Guddoomiyaha cusub waxay raacdaa isla saddexda marxaladood: soo jeedin ka timid Golaha, ansixinta labada aqal ee Baarlamaanka iyadoo la raacayo aqlabiyadda guud, kaliya markaasna waxaa la daabacaa farriin madaxweyne oo ku qoran Joornaalka Rasmiga ah.
Midna ka mid ah tallaabooyinkaas ma dhicin si dadweyne ah. 4-da Nofembar Madaxweynaha ayaa soo saaray farriin ridaya Guddoomiyaha Maxkamadda Sare Bashe Yusuf Axmed. Saddex maalmood ka dib Ibrahim Idle Suleiman ayaa dhaar lagu qaaday. Maxkamadda Sare lafteedu waxay go'aamisay in ridaasi ay tahay mid aan jirin maalinta xigtay. Wakiilada gaarka ah ee Qaramada Midoobay ayaa markii dambe tilmaamay habkaas inuu yahay “faragelin cad oo ku saabsan madaxbannaanida garsoorka” waxayna xuseen maqnaanshaha soo jeedin ka timid Guddiga Adeegyada Garsoorka ama ansixinta Baarlamaanka.
Jawaabta dowladda ayaa ahayd in Golaha Garsoorka Sare aan weli si buuxda loo aasaasin, sidaas darteed habka aan rasmi ahayn ee lagu magacaabay hore ayaa la raacay. Jawaabtaas ma xallinayso dhibaatada. Haddii Golaha uusan jirin, habka saxda ah waa in la aasaaso, ma ahan in la sameeyo awood madaxweyne oo dastuurku uusan siin. Dowladda daryeelka ah oo awooddeeda la dhaleeceynayo waxay ku jirtaa xaalad xun oo ay ku sheegato awoodaha degdegga ah ee garsoorka.
Haddii la isku dayo in la magacaabo garsoorayaal dheeraad ah si loo buuxiyo kursiyada bannaan, waxay la kulmi doonaan dhibaato isku mid ah. Mashiinka dastuuriga ah ee magacaabista garsoorayaasha ama waa mid aan dhameystirneyn ama waa la dhaafay. Magacaabista cusub waxay ka imaan doonaan su'aal sharci ah laga bilaabo maalinta koowaad. Magacaabistaas waxaa lagu soo bandhigi doonaa Maxkamadda Bariga Afrika sida caddeyn dheeraad ah oo ku saabsan jebinta Heshiiska.
Qolka Jebiyey
Maxkamadda Sare ee Soomaaliya waxay leedahay sagaal garsoore. Lix ayaa u baxay Arusha. Taasi waxay ka tagaysaa seddex. Qolka buuxa badanaa wuxuu u baahan yahay shan garsoore. Seddex ma aha ku filan maxkamadda inay fadhido sida maxkamad dastuur ah oo sax ah.
Dowladdu waxay isku dayi kartaa inay magacaabaan garsoorayaal cusub. Magacaabista noocaas ah waxay noqon doonaan qayb ka mid ah kiiska Bariga Afrika. Lixda garsoore waxay dhihi doonaan dowladda waxay buuxinaysaa maxkamadda si ay u rogaal celiso go'aankii 5 November. Dowladda waxay dhihi doontaa waxay soo celinaysaa garsoor sharci ah. Labada sheegasho waxay ku jiri doonaan miiska Arusha.
Si kooban, Maxkamadda Sare hadda waa kala qaybsan tahay oo aan dhameystirneyn. Ma awoodi karto inay si sahlan u rogaal celiso go'aankeeda hore, mana awoodi karto inay si sahlan dib u dhisto iyada oo aan la abuurin dhibaatooyin sharci cusub.
Khataraha Dowladda ee Ku Guuldareysata Arusha
Madaxweynaha iyo la-taliyayaashiisa waxay arki karaan khatarta. Guuldarro ka timaadda Maxkamadda Bariga Afrika ma noqon doonto arrin gaar ah. Waxay noqon doontaa natiijo dadweyne oo ka timid maxkamad goboleed oo muujinaysa in Soomaaliya ay jebisay xeerka sharciga iyo madaxbannaanida garsoorka hoos yimaada Heshiiska. Natiijadaas waxay burburin doontaa waxa haray ee sheegashada dowladda ee awoodda dastuuriga ah. Isla mar ahaantaana waxay soo celin doontaa oo xoojin doontaa sharciyadda lixda garsoore ee kiiska soo gudbiyay.
Hordhaca Malek wuxuu khatarahaas ka dhigayaa kuwo muuqda. Haddii Maxkamaddu isticmaasho isla fikradda ay ku adeegsatay Koonfur Suudaan, xal macquul ah ayaa ah amar lagu soo celinayo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare iyo in la tixgeliyo ka-qaadista hal dhinac inay tahay mid aan jirin. Tani waxay sii xoojin doontaa natiijooyinka Maxkamadda Sare ee 5 November.
Maxay tahay taxaddarrada ay dowladda qaadi karto?
Marka hore, waxay soo gudbin kartaa jawaab taxaddar leh oo si wanaagsan loo dooday oo ku dhex jirta 45 maalmood. Aamusnaanta ama jawaab diidmo ah waxay u muuqan doontaa mid xushmad darro ah waxayna dhaawici doontaa booskeeda.
Marka labaad, waxay ka fogaataa falal kale oo hal dhinac ah oo ka dhan ah garsoorka inta kiisku socdo. Cadaadis kasta oo cusub ama magacaabid aan caadi ahayn waxay noqonaysaa caddeyn cusub.
Marka saddexaad, waxay isku dayi kartaa inay furto wada hadal siyaasadeed oo dhab ah oo aqoonsanaya xukunka 5 November sidii barta bilowga. Heshiis siyaasadeed oo la gaaro ka hor dhageysiga Arusha wuxuu yareyn doonaa muhiimadda dhabta ah ee amar maxkamadeed.
Marka afraad, waxay raadin kartaa taageero ka timid Dowladaha Kale ee Wada-hawlgalayaasha iyo hay'adaha Bulshada Bariga Afrika. Difaaca siyaasadeed ee gobolku wuxuu dib u dhigi karaa ama jilcin karaa fulinta, xitaa haddii uusan tirtirin xukunka. Diiwaanka is-dhexgalka ee kiiskii Koonfur Suudaan wuxuu muujinayaa in fulintu aysan ahayn mid toos ah.
Midna ma jiraan talaabooyinkan oo dammaanad qaadaya guul. Nadiifnimada diiwaanka sharciga ee dowladda, ayaa fursaddeeda ka wanaagsan. Inta ay sii wado inay u dhaqanto sidii amarada 5 November aysan jirin, ayaa kiisaska codsadaha xoog badan noqonaya.
Haddii Dowladda Khasaaro: Sharciyad iyo Dhibaatada Aan La Soo Laaban Karin
Khasaaraha Arusha wuxuu sameyn doonaa laba shay hal mar. Waxay sii dhaawici doontaa sheegashada dowladda ee ah inay ku dhaqanto awood dastuuriga ah. Waxayna si rasmi ah u soo celin doontaa heerka lixda garsoore sidii codka sharciyadda ee Maxkamadda Sare ee arrimaha ay go'aamiyeen.
Hagaajintaasi waxay muhiim tahay. Waxay ka dhigeysaa mid adag in maxkamad cusub oo gudaha ah oo ay dowladda dhisto ay dib u celiso waqtiga kama dambaysta ah ee 5ka Nofembar. Sidoo kale waxay siinaysaa mucaaradka iyo dowladaha xubnaha federaalka ah madal sharci oo xooggan si ay u adkeeyaan in wadahadaladu ka bilaabmaan natiijooyinka maxkamadda.
Laakiin dhibaatada qoto dheer ayaa ah waxa dhaca haddii nidaamka siyaasadeed uusan ku noqon karin caadi. Caadi waxay ka dhigan tahay Maxkamad Sare oo shaqeyneysa oo leh aqlabiyad cad, dowlad leh awood la aqbalo, iyo waddo la isku raacay oo doorashooyinka ah. Midkoodna saddexdaas arrimood ma jiraan maanta.
Haddii dowladda ay sii waddo maamulka sidii daryeelaha iyadoo diidday xadidaadaha daryeelaha, haddii maxkamaddu ay sii ahaaneyso mid kala qaybsan, iyo haddii mucaaradku diido wadahadalada iyada oo aan si buuxda loo aqbalin amarka maxkamadda, markaas dalka wuxuu ku jiri doonaa xaalad muran ah oo awoodda ah. Hay'adaha waxay ku shaqeeyaan warqad, laakiin go'aamadoodu waxay leeyihiin su'aalo joogto ah.
Shuraakada caalamiga ah waxay noqdaan kuwo ka taxaddar badan. Qaybaha gudaha waxay bilaabaan inay u arkaan magacaabista kasta, khadka miisaaniyadda kasta, iyo go'aanka amniga kasta inay yihiin kuwo ku meel gaar ah.
Taasi waa khatarta dhabta ah ee “dib u noqoshada la'aan.” Ma aha burbur hal mar ah oo weyn. Waa caadiyeyn tartan ah oo awoodda ah. Marka taasi noqoto xaaladda maalinlaha ah, soo celinta xariiq dastuur oo nadiif ah waxay noqoneysaa mid adag bil kasta oo soo socota. Khibradda dowladaha kale ee Wada-hawlgalayaasha leh ee dib u dhac ama u hoggaansan qayb ahaan waxay muujineysaa sida degdeg ah amarka maxkamadda cad uu u lumin karo awoodda wax ku oolka ah haddii siyaasadda aysan raacin.
Jadwalka Adag
Sadex saacad ayaa isla waqtigaas socota.
Ugu horreyn, amarka Maxkamadda Sare: heshiis siyaasadeed oo ku saabsan qaab-dhismeedka doorashada 30 maalmood gudahood laga bilaabo 5 November, iyo doorashooyin 90 maalmood gudahood. Taasi waxay dhigeysaa waqtiga heshiiska bilowga bisha Diseembar iyo waqtiga doorashada bilowga bisha Febraayo.
Labada, ogeysiiska Maxkamadda Bariga Afrika: 45 maalmood oo dowladda ay ku soo gudbiso jawaab. Waqtigani wuxuu dhacayaa bilowga bisha Janaayo.
Saddexaad, xaqiiqda siyaasadeed: mucaaradka ayaa diiday wicitaanka Madaxweynaha ee wada hadalka wuxuuna doonayaa dhex-dhexaadin caalami ah. Wadahadallada aan ku jirin kooxaha mucaaradka ugu waaweyn ma dabooli doonaan baahida Maxkamadda Sare ee ah in la helo habraac ka mid ah.
Sadexdan saac ma is waafaqaan. Dowladda ku meel gaarka ah ma awoodi karto inay si sahlan u abaabusho doorashooyin ama dib u naqshadeyso nidaamka doorashada. Maxkamad aan lahayn fadhiga buuxa ma siinin karto tilmaamo dheeraad ah si sahlan. Shuraakada caalamiga ah waxay rabaan wada hadallo, laakiin labada dhinac ma isku raacsana waqtiga bilowga. Waqtigu waxaa loo isticmaalayaa sida hub dhammaan dhinacyada.
Waxa uu Madaxweynaha Sameyn Karo
Fursadda Madaxweynaha ee dhaq-dhaqaaq ayaa ka yar sida ay u muuqato. Wuxuu sii wadi karaa inuu diido xukunka Maxkamadda Sare oo uu u arko mid siyaasadeed. Taasi waxay ku haynaysaa maamulkiisa maalinlaha ah ee ciidamada amniga iyo maamulka. Laakiin maalin kasta oo soo socota waxay xoojineysaa doodda ah inuu ka shaqeynayo sharci darro. Kiiska Arusha ayaa diiwaangelin doona taas.
Wuxuu isku dayi karaa inuu magacaabo garsoorayaal cusub oo uu abuuro aqlabiyad cusub oo ku saabsan Maxkamadda Sare. Taasi waxay siin kartaa dabool sharci gudaha ah. Sidoo kale waxay siin doontaa lixda garsoore ee Arusha sheeko cad oo ku saabsan buuxinta maxkamadda. Wuxuu furi karaa wada hadallo dhab ah oo lala yeesho mucaaradka iyo dowladaha xubnaha ka ah federaalka, isagoo aqoonsan in go'aanka 5 November uu yahay barta bilowga. Taasi waxay noqon doontaa waddada ugu nadiifsan ee looga baxo khilaafka, laakiin waxay u baahan tahay inuu ka tanaasulo sheegashada ah in muddadiisa ay sii socoto.
Wuxuu ka codsan karaa iskaashatooyinka goboleed iyo caalami ah taageero. Si kastaba ha ahaatee, ma doonayaan inay muuqdaan inay taageerayaan dowlad iska indhatirta maxkamaddeeda ugu sarreysa oo wajahaysa go'aan goboleed oo xun. Khibradda Koonfurta Suudaan waxay muujinaysaa in xitaa amar cad oo dib u soo celin ah aan si otomaatig ah u soo celin xaaladdii hore haddii fulinta ay diiddo. Midkoodna ikhtiyaaradaas ma aha mid aan kharash lahayn. Midka ugu yar ee waxyeellada leh ayaa ah midka ugu adag: wada hadallo dhab ah oo ku saleysan amar maxkamadeed.
Waxyaabaha Mucaaradka Ay Sameyn Karaan
Mucaaradku waxay haystaan kaar sharci oo xooggan. Maxkamadda Sare ayaa sheegtay in waajibaadka la dhammeeyey. Lixda garsoore ayaa dagaalka u qaaday Arusha. Tusaalaha Malek wuxuu siinayaa dood goboleed oo diyaar ah. Mucaaradku waxay ku adkeysan karaan in wada hadallada ay ka bilaabmaan xaqiiqooyinkaas.
Waxay sidoo kale ka badin karaan fursadahooda. Haddii ay diidaan nooc kasta oo wada hadal ah oo ay sugaan in dowladdu burburto, waxay khatar ugu jiraan inay u muuqdaan dhinaca xannibay xal. Iskaashatooyinka caalamiga ah waxay rabaan heshiis, ma ahan banaan.
Waddada ugu caqliga badan ayaa ah in la dejiyo shuruudo cad, xadidan oo loogu talagalay wada hadallada: aqoonsiga go'aanka maxkamadda sida aasaaska sharciga, goob dhexdhexaad ah, iyo door cad oo loogu talagalay fududeynta caalamiga ah. Taasi waxay ilaalinaysaa meel sare oo akhlaaq leh iyada oo aan gebi ahaanba la xirin albaabka.
Maxay Bulshada Rayidka Ah Sameyn Karaan
Ururada bulshada rayidka ah, ururada xirfadlayaasha, iyo hogaamiyeyaasha diinta weli waxay haystaan fursad. Waxay diiradda saari karaan amarada maxkamadda iyo baahida loo qabo habraaca doorashada oo ka mid ah. Waxay diiwaan gelin karaan cadaadiska saaran garsoorayaasha iyo warbaahinta. Waxay diidi karaan in ay dhibaatada u arkaan dagaal fudud oo u dhexeeya laba dhinac oo siyaasadeed.
Saameyntooda waa xadidan tahay. Ma awoodaan in ay midkoodna miiska keenaan. Laakiin waxay kordhin karaan kharashka siyaasadeed ee ka indho tirka maxkamadaha, waxayna ilaalin karaan wadahadalka dadweynaha inuu noqdo mid daacad ah.
Ma Ku Soo Laabannay Wareeg?
Somaliya horey ayay halkan uga soo martay. Maxkamad ayaa hadlaysaa. Xukuumadda ayaa iska indho tiraysa. Mucaaradka ayaa adkaanaya. Waqtiga ayaa dhamaanaya. Qof walba wuxuu sheeganayaa in dhinaca kale uu ciyaarayo siyaasadda. Dadweynuhu waxay daalan yihiin.
Marxaladdan waxaa jira laba arrimood oo cusub. Marka hore, garsoorayaasha laftooda ayaa kiiska ka qaaday dalka. Taasi waxay ka dhigeysaa in dhibcaha gudaha lagu helo ay adkaato. Marka labaad, waajibaadka Heshiiska ee Bulshada Bariga Afrika waxay siiyaan la-hawlgalayaasha dibadda saldhig sharci oo cad si ay u hadlaan. Kiiska Malek wuxuu muujinayaa in Maxkamaddu diyaar u tahay inay ilaaliso garsoorayaasha ka dhanka ah tallaabooyinka xukuumadda ee hal dhinac ah.
Si kastaba ha ahaatee, khatarta ah in la helo dagaal wareeg ah ayaa sarreysa. Xukuumaddu waxay isku dayi kartaa inay waqtiga kordhiso ilaa kiiska Arusha la go'aamiyo. Mucaaradka waxay isku dayi karaan inay waqtiga kordhiyaan ilaa mowqifka xukuumadda uu noqdo mid aan la aqbali karin. Labada istaraatijiyadba waxay u arkaan saacadda doorashada wax la maareyn karo halkii ay ka ahaan lahayd mid la ixtiraamo. Diiwaanka iswaafajinta ee amarada EACJ ee hore ayaa muujinaya in guusha maxkamaddu aysan si otomaatig ah u keenin isbeddel siyaasadeed.
Go'aanka 5 November ayaa isku dayay inuu jaro wareeggaas isagoo dejinaya waqtiyo adag. Dacwadda Arusha waxay isku dayeysaa inay ilaaliso garsoorayaasha soo saaray. Haddii midkoodna talaabooyinkaas ay shaqeeyaan waxay ku xirnaan doontaa haddii ay jiraan siyaasiyiin ku filan oo go'aansada in kharashka ka indho-tirka maxkamadaha uu ka sarreeyo kharashka aqbalaadda.
Waxyaabaha La Fiiriyo
Shan arrimood ayaa muujin doona jihada dhabta ah ee todobaadyada soo socda.
Ma dowladda ayaa soo gudbin doontaa jawaab dhab ah oo ku saabsan Arusha, mise waxay kiiska u qaadan doontaa mid aan sharci ahayn?
Ma la magacaabi doonaa garsoorayaal cusub, sideese? Ma la raaci doonaa habka dastuuriga ah ee magacaabista mise mar kale waa la dhaafi doonaa?
Ma dib ayaa loo bilaabi doonaa wada hadallada, iyo shuruudaha maxay noqon doonaan?
Ma la tixgelin doonaa waqtiyada 30-maalmood iyo 90-maalmood sidii xannibaado dhab ah ama sidii talooyin?
Iyo, waxa ugu muhiimsan: ma aqbali doontaa fasalka siyaasadeed in soo laabashada awoodda dastuuriga ah ay u baahan tahay aqbalaadda natiijooyinka maxkamadda, mise waxay doorbidi doontaa xaalad muran ah oo awoodda ah?
Shanta garsoore ayaa khilaafka u gudbiyay masraxa goboleed halkaas oo horey u jiray tusaale cad. Taasi ma dammaanad qaadayo xal. Waxay ka dhigeysaa talaabooyinka xiga kuwo muuqda oo qaali ah. Xaalad dhibaato ah oo dhinac walba lagu eedeeyay in ay dhibco ururinayaan, muuqaalka ma aha wax yar. Khatar weyn ma aha khasaare maxkamadeed oo kaliya. Waa aqbalaadda gaabiska ah in nidaamka dastuuriga ah ee caadiga ah aan la heli karin.
Farah Mire
Email: [email protected]
————
Farah Mire waa falanqeeye siyaasadeed oo ka qora Soomaaliya iyo dhibaatooyinka dastuuriga ah.
Faahfaahin iyo waxa aan weli caddayn
Akhris kooban
Macnaha qormada
Maxaa dhacay
- 18-kii Nofembar, seddex garsoorayaal oo ka tirsan Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa dacwad ka dhan ah Dowladda Federaalka ka gudbiyay Maxkamadda Caalamiga ah ee Bariga Afrika ee ku taalla Arusha, iyagoo ku dooday in dowladda ay weerartay madaxbannaanida garsoorka. Xeer-ilaaliyaha Guud wuxuu haystaa 45 maalmood si uu uga jawaabo dacwadda.
Qodobada muhiimka ah
- Seddex garsoorayaal oo ka tirsan Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa dacwad ka dhan ah Dowladda Federaalka gudbiyay.
- Xeer-ilaaliyaha Guud wuxuu haystaa 45 maalmood si uu uga jawaabo dacwadda.
- Garsoorayaasha ayaa ku dooday in dowladda ay weerartay madaxbannaanida garsoorka.
- Maxkamadda Sare ayaa go'aamisay 5-dii Nofembar in muddada Madaxweynaha ay dhamaatay bisha May.
Xaddidaadda isha
- Maqaalku ma bixinayo jawaab ka timid Dowladda Federaalka oo ku saabsan eedeymaha ay garsoorayaashu soo jeediyeen.
- Eedeymaha ku saabsan madaxbannaanida garsoorka iyo falalka dowladda ayaa la weriyay laakiin aan si madax-bannaan loo xaqiijin.
- Maqaalku ma soo bandhigayso wax war ah oo ka yimid Xeer-ilaaliyaha Guud.
Gunaanadka akhristaha
Gudbinta dacwaddan waxay calaamad u tahay dhacdo taariikhi ah maadaama ay tahay markii ugu horreysay ee garsoorayaal fadhi ku leh Maxkamadda Sare ay dacwad ka dhan ah dowladda ay ka gudbiyaan maxkamad goboleed.
Waxa weli aan caddayn
- Maxay yihiin falalka gaarka ah ee dowladda lagu eedeeyay inay weerar ku yihiin madaxbannaanida garsoorka?
- Sidee ayey dowladda uga jawaabi doontaa dacwadda ay garsoorayaashu gudbiyeen?
- Maxay noqon doontaa saameynta dacwaddan mustaqbalka garsoorka Soomaaliya?
Sababta ay muhiim u tahay
Dacwaddan waxay muujinaysaa caqabadda weyn ee dowladda Federaalka, waxayna saameyn ku yeelan kartaa madaxbannaanida garsoorka Soomaaliya.
Warka Warkasta kala soco WhatsApp
Raac kanaalkayaga si aad ula socoto wararka cusub.
Raac kanaalka →Sababta sheekadan loo muujiyey
Tani waa warbixin hal il ka timid oo ku jirta shabakadda Warka la socdo. Xiriirka isha asalka ah wuu muuqdaa si aad u akhrido macnaha buuxa ee daabacaha.
- Tirada ilaha
- 1
- Ilaha la adeegsaday
- Wardheer News
- Isku dhafka luqadaha
- English
- Xaaladda turjumaadda
- Turjumaad kaydsan ayaa luqaddan u diyaar ah
- Soo koobid AI
- AI looma isticmaalin qaybta kalsoonida ee sheekadan
Calaamadaha la adeegsaday: somalia · politics · politics · court · arusha
Sii akhri
- Somaliya: Jiilka Cusub ee Xisbiga Xukumaya iyo Krisaadka Maxkamadda - Sida jiilka ka dambeeya 1991 uu u arki karo ka saarista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare
Wardheer News
- Garsoorihii Sare ee Soomaaliya ee la eryay iyo Shan Garsoore oo ka tirsan Maxkamadda Sare ayaa dacwad ka dhan ah Madaxweynaha ka gudbiyay Maxkamadda Cadaaladda Bariga Afrika
Wardheer News
- Somaliya oo ka qayb gashay Shirka Wasiirrada Arrimaha Dibadda ee Nordic-African ee Oslo
Shabelle Media