Xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa kor u qaadaysa cabsi ku saabsan burburka qaran

Mogadishu (WDN) — Soomaaliya waxay ku dhowdahay isgoys siyaasadeed iyadoo aan la helin heshiis si weyn loo aqoonsan yahay oo ku saabsan xeerarka doorashada xigta iyo khilaafaadyo sii ballaaran oo ku saabsan cidda leh awoodda go'aaminta. Waxa bilowday khilaaf ku saabsan habraacyada doorashada hadda waxay khatar ugu jirtaa inay noqoto tartan ballaaran oo ku saabsan sharciyadda siyaasadeed, awoodda federaalka iyo jihada mustaqbalka ee dowladdu.

Madaxweynihii hore Sheekh Sharif Sheekh Axmed ayaa ku baaqay wadahadal, is-afgarad qaran iyo u hoggaansamid xeerarka dastuuriga ah. Bayaan si xooggan loo qorey, wuxuu ka digay go'aannada hal dhinac ah iyo waxa uu ku tilmaamay isticmaalka awoodda dowladdu si loo cabsi geliyo mucaaradka siyaasadeed.

Faragelintiisa waxay timid ka dib markii dadaallo soo noqnoqday oo lagu doonayay in lagu xalliyo khilaafaadka u dhexeeya dowladda federaalka iyo xoogagga mucaaradka ay ku guuldareysteen inay keenaan xal.

Sharif, arrintu ma ahan kaliya goorta Soomaalida ay codsan doonaan. Wuxuu ku doodayaa in dalka uu u baahan yahay qaab doorasho oo ay aqbaleen ciyaartoyda siyaasadeed ee waaweyn ka hor inta aan doorashadu bixin hab lagu kalsoonaan karo oo ka baxsan khilaafka.

Khilaafka Doorashada

Sharif wuxuu sheegay in qorshe kasta oo doorasho uu yahay in uu cad, sharci ah, gaar ah oo la aqbali karo ay tahay in ay aqbalaan daneeyayaasha siyaasadeed, dowladaha xubnaha ka ah federaalka iyo shacabka Soomaaliyeed. Wuxuu ku baaqay in dowladda ay dejiso shuruudo loogu talagalay doorashooyin xor ah oo lagu kalsoonaan karo, oo ay ku jiraan jadwal la isku raacay iyo qaab sharci ah.

Dowladda federaalka waxay ku adkeysaneysaa in ay ka go'an tahay doorasho hal qof, hal cod ah waxayna sheegtay in ay leedahay awood dastuuriga ah oo ay ku sii socoto. Khilaafku sidaas darteed wuxuu ka hadlayaa wax ka badan farsamada codbixinta. Waxay si aasaasi ah uga hadlaysaa cidda dejinaysa xeerarka iyo in xeerarkaas la aqbali doono kuwa guuleysta iyo kuwa guuldareysta labadaba.

Haddii aan la aqbalin, doorashadu waxay xallin kartaa madaxtinimada iyadoo aan la xallin khilaafka siyaasadeed ee hooseeya.

Hay'adda Federaalka

Khilaafku wuxuu sidoo kale muujinayaa xiisad qoto dheer oo ka dhex jirta nidaamka federaalka Soomaaliya. Xeerarka doorashada, wax ka beddelka dastuurka iyo qaybinta awoodda siyaasadeed ayaa si dhow isugu xiran. Iyadoo dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad goboleedyada federaalka ay haystaan ​​meelo kala duwan, khilaafka doorashada ayaa si wax ku ool ah u noqday tijaabo ku saabsan dheelitirka awoodda ee federaalka.

Haddii dheelitirkaas la beddelo iyada oo aan la helin ogolaansho ballaaran oo siyaasadeed, khilaafku wuxuu ka gudbi karaa doorashada lafteeda wuxuuna daciifin karaa iskaashiga u dhexeeya hay'adaha federaalka iyo dowlad goboleedyada.

Sharif ayaa si xoog leh uga soo horjeeda waxa uu ku tilmaamay isticmaalka ciidamada ammaanka dowladda ee ka dhanka ah mucaaradka siyaasadeed. Wuxuu ku doodayaa in dadka mucaaradka ah aan loo qaadanin inay yihiin cadowga dowladdu, iyo in tartanka siyaasadeed uusan noqonin iska horimaad amni.

Wuxuu sidoo kale horey u sheegay in ciidamada dowladda ay bartilmaameedsadeen guriigiisa, wuxuuna ka digay in hubka loogu talagalay dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab loo isticmaali karo mucaaradka siyaasadeed. Eedeymahaas waxay ahaanayaan eedeymo mana ahan dhammaan kuwo si madax-bannaan loo xaqiijiyay.

Khataraha amni ee ballaaran ayaa si kastaba ha ahaatee cad: Soomaaliya waxay horey u aragtay khilaafaadka siyaasadeed oo helay cabbir hubeysan, taasoo muujinaysa sida si degdeg ah khilaafaadka hay'adaha ay u noqon karaan rabshado.

Meel Yareynaysa oo loogu talagalay Isku-dhafka

Sharif ayaa ku boorinaya dowladda inay diiradda saarto faqriga, shaqo la'aanta, musuqmaasuqa, kororka kharashyada nolosha iyo caqabadaha amni ee dalka sii socda.

Waxa uu ku baaqay hogaamiyayaasha siyaasadeed, daneeyayaasha qaranka iyo bulshada rayidka ah inay dib ugu laabtaan wada hadalka wuxuuna sheegay inuu diyaar u yahay inuu ka qayb qaato heshiis qaran oo ballaaran.

Caabudku waa in waqtigu naftiisa uu noqday arrin siyaasadeed. Marka dalka uu u dhowaado doorasho iyada oo aan heshiis laga gaarin qaab-dhismeedka, cadaadiska ku saaran qof kasta ayaa sii kordhaya si uu u xaqiijiyo booskiisa halkii uu ka raaci lahaa heshiis.

Tani waxay Soomaaliya u horseedaysaa doorasho adag: inay gaarto heshiis siyaasadeed oo si ballaaran loo aqbalo, ama inay halis gasho in khilaaf doorasho uu u rogo dagaal qoto dheer oo ku saabsan awoodda siyaasadeed.

Dal weli xoojinaya hay'adihiisa federaalka, cawaaqibka ayaa gaari kara meel ka baxsan sanduuqa codbixinta. Imtixaanka ugu dambeeya waa in Soomaaliya ay xallin karto khilaafaadkeeda siyaasadeed iyada oo loo marayo wadahadal—ama ay u oggolaato inay adkaato oo ay u kala qaybsanto khilaafaadyo khatar gelinaya midnimada dowladnimada lafteeda.

WardheerNews