CALI WAJIIS oo ku baaqay in loo gurmado Soomaalida Mooyaale ee dagaalka ku jirta

Muqdisho (Caasimada Online) – Sheekh Cali Wajiis, oo ka mid ah la-taliyeyaasha madaxweynaha Soomaaliya, ayaa ugu baaqay madaxda dowladda federaalka, dowlad-goboleedyada iyo Dowlad Deegaanka Soomaalida ee Itoobiya inay u gurmadaan Soomaalida ku nool Mooyaale, isaga oo dowladda Itoobiya ku eedeeyey waxa uu ku tilmaamay “isir-sifeyn”.

Waxa uu sheegay in xaaladda Mooyaale ay u baahan tahay jawaab wadajir ah, isagoo ka digay in aamusnaanta madaxda Soomaalidu ay dhiirrigelin karto in xoog lagu qabsado deegaanno kale oo Soomaalidu degto.

“Waa in loo gurmadaa walaalaha Soomaaliyeed ee degmada Mooyaale,” ayuu yiri Cali Wajiis.

Sheekha ayaa eedeyntiisa u jeediyey dowladda Itoobiya iyo qowmiyadda Oromada, isaga oo soo hadal qaaday magaalooyinka Diridhaba iyo Baabili, oo uu ku andacooday in hore xoog loogu qabsaday. Wuxuu ka digay in haddii aan laga jawaabin xaaladda Mooyaale ay arrintu gaari karto “Jigjiga ilaa badda Soomaaliya”.

Khilaafka ka taagan Mooyaale

Mooyaale waxay ku taallaa xadka Itoobiya iyo Kenya, iyadoo dhinaca Itoobiya ee magaalada ay qaybo kala duwan maamulaan Dowlad Deegaanka Soomaalida iyo deegaanka Oromiya. Khilaafka halkaas ka jira wuxuu salka ku hayaa muran soo jireen ah oo ku saabsan xuduudaha maamul iyo dhul ay isku hayaan bulshooyinka Boorana ee Oromada iyo Garre ee Soomaalida.

Hay’adda la socota colaadaha ee ACLED ayaa sheegtay in xiisadda ugu dambeysay ay billaabatay 18-kii Oktoobar, kaddib markii xafiis cusub oo uu leeyahay maamulka Dowlad Deegaanka Soomaalida laga furay meel magaalada ka tirsan oo lagu muransan yahay, calanka maamulkana laga taagay.

Iska horimaadkaas waxaa ku dhimatay gabar 13 jir ah oo Oromo ah, iyadoo ay jiraan warar is khilaafsan oo ku saabsan sida ay ku dhimatay. ACLED waxay sheegtay in dagaalladu dib u xoogaysteen 22-kii Oktoobar, ayna ku lug yeesheen ciidamo ka tirsan labada dowlad-deegaan iyo maleeshiyaad, ka hor inta aysan ku fidin deegaanno kale oo ku dhow Mooyaale.

Colaadda ayaa dhalisay barakac ballaaran. Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan qaxootiga ee UNHCR ayaa 28-kii Oktoobar sheegtay in mas’uuliyiinta maxalliga ahi qiyaaseen in ilaa 50,000 oo qof ay u gudbeen Kenya, iyadoo diiwaangelinta iyo hubinta tiradu ay weli socdeen.

Dad badan oo qaxay waa haween iyo carruur. Qaar waxay la degeen ehel iyo bulshooyinka martigeliyey, halka kuwo kalena ay hoy ka dhigteen iskuullo iyo kaniisado. UNHCR waxay cuntada ku tilmaantay baahida ugu degdegga badan, waxaana sidoo kale loo baahan yahay biyo nadiif ah, hoy, adeegyo nadaafadeed iyo daryeel caafimaad.