Itoobiya ayaa 220 askari Soomaali ah u wareejisay Addis Ababa iyadoo xiisaddu korodhay

Askarta ayaa la xiray iyadoo la sheegay inay fasax ku joogeen Gobolka Soomaalida ee Itoobiya, taasoo su'aalo cusub ka dhalinaysa aamusanida Muqdisho iyo xiriirka sii xumaanaya ee labada deris.

JIGJIGA (WDN) — Itoobiya ayaa ku wareejisay qiyaastii 220 askari oo ka tirsan Ciidanka Qaranka Soomaaliyeed magaalada Addis Ababa ka dib markii la xiray iyagoo la sheegay inay fasax ku joogeen Gobolka Soomaalida ee Itoobiya, taasoo kordhinaysa xiisadaha u dhexeeya labada dal ee deriska ah.

Askarta ayaa lagu hayay xerada milatariga Garab Case ee Jijiga ka hor inta aysan shaqaalaha milatariga Itoobiya ku qaadin bas ilaa caasimadda Isniinta. Labada dowlad midna si dadweyne uma bixin faahfaahin cad oo ku saabsan xidhitaanka ama wareejinta, sida laga soo xigtay warbixinada la heli karo.

Ciidamada ayaa la sheegay inay ka tirsan yihiin xoog ay tababarka ku soo booqday Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud ee Xananbuure, gobolka Galgaduud ee dowlad goboleedka Galmudug, bisha Agoosto. Xidhitaankooda ayaa su'aalo ka keenaya sababta askarta milatariga Soomaaliyeed ee shaqeynaya ay ugu sugan yihiin dhulka Itoobiya, xaaladaha xidhitaankooda iyo ujeedada wareejintooda Addis Ababa.

Shaki Itoobiyaan ah oo ku saabsan xiriirka Masar

Mas'uuliyiinta amniga ee lagu xusay warbixinada ku saabsan dhacdadan ayaa sheegay in Itoobiya ay shaki ka qabto in Masar ay tababartay askarta iyo in ay u socdeen aagag ay maamulaan Jubaland, oo ah dowlad xubinta ka ah federaalka Koonfurta Soomaaliya. Eedeymahan lama xaqiijin, waxaana mas'uuliyiinta Itoobiya aysan si dadweyne u soo bandhigin caddeyn taageeraysa.

Sheegashada ayaa si gaar ah u xasaasi ah iyadoo la tixgelinayo tartanka u dhexeeya Masar iyo Itoobiya, kaas oo ka baxsan khilaafka muddo dheer socday ee ku saabsan Biyaha Waqooyi ee Itoobiya iyo danaha amniga ee tartanka ku jira Geeska Afrika.

Masar ayaa xoojisay xiriirkeeda la leh Soomaaliya, oo ay ku jirto iskaashiga amniga, halka Itoobiya ay muujisay walaac ku saabsan horumarka kordhin kara saameynta milatari ee Masar agagaarka xuduudadeeda. Iyada oo ay taasi jirto, warbixinada sheegaya in ciidamo Soomaaliyeed oo tababaran Masar ay u socdeen Jubaland ayaa kordhin kara shaki Itoobiya.

Si kastaba ha ahaatee, weli ma cadda in eedeymahaasi ay sharxayaan xayiraadda ciidamadan. Macluumaadka la heli karo ma caddeyn sida ay u galeen Itoobiya, haddii safarkooda si rasmi ah loo oggolaaday ama haddii maamulka Itoobiya ay aaminsan yihiin inay jebiyeen wax sharci ah.

Awada Muqdisho ayaa walaac dhalinaysa

Dowladda federaalka Soomaaliya weli ma aysan si rasmi ah u sharxin dhacdada ama u caddeyn tallaabooyinka ay qaadayso si ay u xaqiijiso sii deynta ama soo celinta ciidamadan. Awoodda ay ka aamusan tahay waxay ka tagaysaa su'aalo aan la jawaabin oo ku saabsan xiriirka diblomaasiyadeed ee Addis Ababa iyo xaaladda sharciga ee shaqaalaha la xayiray.

Xayiraadda ku saabsan qiyaastii 220 askari oo adeegaya oo ay xayiraan waddan deris ah ayaa ah arrin muhiim ah oo ku saabsan hogaaminta milatari ee Soomaaliya. Muqdisho waxay wajahaysaa cadaadis si ay u caddeyso xaqiiqooyinka, u xaqiijiso daryeelka ciidamadan iyo in la hubiyo in daaweyntooda lagu xalliyo habab diblomaasiyadeed iyo sharci ah oo habboon.

Waxa sidoo kale aan caddayn in askariga si rasmi ah loo soo oogay, in ay ku jiraan xabsiga Addis Ababa ama in wareejinta ay qayb ka tahay baaritaan amni oo ballaaran. Labada dowlad midna ma caddayn arrimahan si dadweyne ah warbixinnada la heli karo.

Xiriirka oo horey u xumaaday

Dhacdadu waxay timid xilli xiriirka u dhexeeya Muqdisho iyo Addis Ababa uu sii xumaanayo iyadoo la xiriirta amniga gobolka iyo danaha istiraatiijiyadeed ee tartamaya. Itoobiya ayaa la sheegay in ay ku eedeysay Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud in uu Itoobiya khiyanay isagoo la safanaya Masar iyo Ereteriya, taasoo muujinaysa kalsooni darro sii kordheysa oo u dhexeysa dowladaha.

Khilaafka ballaaran wuxuu ku lug leeyahay su'aalo xasaasi ah oo ku saabsan madax-bannaanida, iskaashiga milatari iyo saameynta guud ee Geeska Afrika. Soomaaliya waxay raadinaysaa in ay xoojiso iskaashiga amniga, halka Itoobiya ay weli ka walwalsan tahay horumarrada ka dhacaya dhulalka deriska ah ee ay u aragto inay khuseeyaan amniga qarankeeda.

Xabsiga askariga wuxuu halis gelinayaa in xiriirka horey u jilicsan uu sii adkaado. Iyadoo aan la helin sharaxaad cad iyo wada-hadal toos ah oo diblomaasiyadeed, dhacdadani waxay sii xumeyn kartaa kalsooni darro waxayna dhaawici kartaa iskaashiga ku saabsan caqabadaha amniga ee wadaagga ah.

Mudnaanta degdegga ah waa in la ogaado sababta askariga loo xidhay, in la caddeeyo xaaladdooda sharciga ah iyo in xal laga gaaro kanaallo diblomaasiyadeed . Ilaa Itoobiya iyo Soomaaliya ay bixiyaan warbixinno dhammaystiran, eedeymaha la xiriira tababarka Masar iyo meesha ay askariga u socdeen waa in ay ahaanayaan sheegashooyin la xiriira halkii ay ka ahaan lahaayeen xaqiiqooyin la xaqiijiyay.

Qaybtaani waxay tijaabo kale u tahay labada dowladood: haddii ay awoodaan inay xakameeyaan dhacdo milatari oo xasaasi ah iyada oo loo marayo isgaarsiinta iyo diblomaasiyadda ama ay u oggolaadaan inay noqoto ilo kale oo xiisad goboleed ah.

WardheerNews