Laftagareen oo Turkiga ka dalbaday inuu joojiyo duqeymaha cirka ee Koonfur Galbeed

Baydhabo — Madaxweynihii hore ee Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen, ayaa dowladda Turkiga ugu baaqay inay si degdeg ah u joojiso dhammaan hawlgallada cirka ee uu ku eedeeyay inay ka dhan yihiin dadka rayidka ah ee ku sugan deegaannada Koonfur Galbeed, isla markaana ay ixtiraamto madax-bannaanida Soomaaliya.

War-saxaafadeed uu soo saaray Laftagareen ayaa lagu sheegay in duqeymo ay fuliyeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Turkish Bayraktar TB2 iyo diyaaradaha dagaalka ee F-16 ay waxyeello ka geysteen deegaannada Bay iyo Bakool, gaar ahaan magaalooyinka Wajid iyo Baydhabo.

War-saxaafadeedka ayaa lagu sheegay in duqeymahaasi ay sababeen dhimasho iyo dhaawac soo gaaray dad rayid ah, isla markaana ay burburiyeen guryo, xoolo iyo dhul-beereed. Waxa uu intaas ku daray in odayaasha dhaqanka iyo maamulka gobolladu ay xaqiijiyeen khasaaraha soo gaaray shacabka.

Laftagareen ayaa ku dooday in hawlgalladaasi aysan ku koobnayn dagaalka lagula jiro Al-Shabaab, balse uu ku tilmaamay olole lagu beegsanayo dadka rayidka ah iyo deegaannada ay ku nool yihiin, kaas oo uu ku xiray khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo mucaaradka. Waxa uu sidoo kale soo hadal qaaday weerarkii la sheegay in la isku dayay in lagu khaarijiyo Jeneraal Shub ee ka dhacay Doolow, isagoo ku tilmaamay dhacdadaas mid qayb ka ah xaaladda amni iyo siyaasadeed ee dalka.

War-saxaafadeedka ayaa sidoo kale lagu dhaliilay xiriirka dowladda federaalka iyo Turkiga, iyadoo lagu eedeeyay in heshiisyada labada dhinac ay la xiriiraan kheyraadka kalluumeysiga, shidaalka iyo gaaska Soomaaliya. Laftagareen ayaa dowladda Turkiga ku eedeeyay inay dano gaar ah ka leedahay kheyraadka dalka, wuxuuna shacabka Soomaaliyeed ugu baaqay inay ka horyimaadaan waxa uu ku tilmaamay faragelin shisheeye iyo boobka kheyraadka qaranka.

Laftagareen ayaa si gaar ah u eedeeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, Wasiirka Gaashaandhigga Cabdulqaadir Maxamed Nuur iyo dowladda Turkiga, isagoo ku andacooday inay mas’uul ka yihiin weerarrada lagu eedeeyay inay waxyeelleeyeen dadka rayidka ah ee Koonfur Galbeed.

Waxa uu sheegay in beegsiga dadka rayidka ahi, haddii la xaqiijiyo, uu ka hor imanayo sharciga caalamiga ah ee bani’aadantinimada, oo ay ku jiraan ilaalinta uu dhigayo Heshiisyada Geneva, isla markaana uu noqon karo fal dembi dagaal ah sida ku xusan Qodobka 8-aad ee Axdiga Rome ee Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah.

Wuxuu dalbaday in la sameeyo baaritaan madax-bannaan oo lagu xaqiijinayo eedeymaha la xiriira duqeymaha, lana xaqiijiyo cidda mas’uulka ka ah khasaaraha la sheegay. Sidoo kale, Laftagareen ayaa su’aal geliyay sharciyadda siyaasadeed ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, isagoo ku dooday in muddada xilkiisu ay dhammaatay 15-kii Maajo 2026, isla markaana uu ka hor yimid in awood shisheeye loo adeegsado gudaha Soomaaliya.

Laftagareen ayaa ugu baaqay Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Midowga Yurub, Mareykanka iyo saaxiibbada caalamiga ah ee Soomaaliya inay adeegsadaan saameyntooda diblomaasiyadeed si loo joojiyo hawlgallada uu ka digay, loona xaqiijiyo ilaalinta dadka rayidka ah. Waxa uu sidoo kale ugu baaqay hoggaamiyeyaasha dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah Dowladda Federaalka iyo kooxaha mucaaradka ah inay ka hadlaan waxa uu ku tilmaamay faragelinta Turkiga ee arrimaha gudaha Soomaaliya.

Dhanka kale, wuxuu ururrada xuquuqda aadanaha iyo warbaahinta maxalliga ah iyo kuwa caalamiga ah ugu baaqay inay diiwaangeliyaan dhacdooyinka la sheegay iyo khasaaraha ka dhashay, si loo helo xog madax-bannaan oo lagu qiimeeyo eedeymaha la soo bandhigay.

Laftagareen ayaa war-saxaafadeedkiisa ku soo gabagabeeyay in aan awood ciidan oo shisheeye lagu xallin karin khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya, isagoo carrabka ku adkeeyay in dadka Koonfur Galbeed aysan aqbali doonin caburin iyo aamusin lagu sameeyo awood ciidan. Eedeymaha ku saabsan duqeymaha, khasaaraha rayidka, doorka Turkiga iyo mas’uuliyadda madaxda la magacaabay waxaa lagu soo bandhigayaa mowqifka Laftagareen. Xog madax-bannaan oo xaqiijisa eedeymahaas kuma jirto qoraalka la bixiyay.