Uganda ayaa joojisay iskaashiga difaaca ee Turkiga iyadoo khilaaf ka taagan yahay howlgalka Soomaaliya

KAMPALA (SD)— Uganda ayaa joojisay dhammaan iskaashiga difaaca iyo militariga ee Turkiga, iyadoo ilo lagu xusay go'aankaasi uu la xiriirayo khilaafaadka sii kordhaya ee ku saabsan joogitaanka militariga Uganda ee Soomaaliya iyo doorka sii ballaaran ee Ankara ee amniga dalka.

Ciidamada Difaaca Dadweynaha Uganda (UPDF) ayaa ku dhawaaqay joojinta Sabtidii, iyagoo sheegay in tallaabadaasi ay sii jiri doonto inta la xallinayo arrimaha difaaca ee u dhexeeya labada dal. Warbaahinta Uganda ayaa markii hore xiriir la sameysay tallaabadan dibadbaxyo ka dhacay safaaradda Turkiga ee Kampala, halkaas oo taageerayaasha Xisbiga Qaranka ee Uganda ay dalbanayeen in Turkiga uu soo celiyo falanqeeye siyaasadeed oo Ugandhe ah, Fred Lumbuye, oo ku nool Turkiga tan iyo 2013.

Si kastaba ha ahaatee, ilo ay soo xigatay Middle East Eye ayaa sheegay in khilaafka soo celinta laga yaabo inuu yahay sabab dadweyne oo ka dambeeya khilaafaadyo qoto dheer oo ku saabsan Soomaaliya.

Uganda hadda waxay leedahay qiyaastii 4,500 oo askari oo ka tirsan Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), iyadoo ay jiraan ciidamo Ugandhe ah oo dheeraad ah oo la geeyay heshiis laba dhinac ah, sida ay sheegayaan ilo lagu xusay warbixinta. Mustaqbalka hawlgalka caalamiga ah ayaa noqday mid sii adkaanaya iyadoo su'aalo laga qabo maalgelintiisa iyo awoodda sii kordhaysa ee ciidamada amniga Soomaaliya.

Ilo ayaa sheegay in Muqdisho ay Uganda ka codsatay inay ciidamadeeda ka soo baxaan, iyadoo tilmaamaysa xoogga sii kordhaya ee ciidamada Soomaaliyeed ee tababaran ee Turkiga. Ankara ayaa noqotay mid ka mid ah lamaanayaasha amniga ugu muhiimsan Soomaaliya, iyadoo tababartay kumanaan askar Soomaaliyeed iyo commando ah tobankii sano ee la soo dhaafay. Doorka sii kordhaya ee Turkiga ayaa la jaanqaaday dadaallada dowladda Soomaaliya ee ah inay si tartiib ah u qaadato mas'uuliyadda amniga qaranka.

Uganda, wax kasta oo hoos u dhac ah ama dhammaad ku yimaada hawlgalkooda militariga ee Soomaaliya waxay keeni kartaa cawaaqib dhaqaale oo weyn. Ilo ay soo xigatay Middle East Eye ayaa qiyaasay in Kampala ay lumin karto u dhexeeya $5 milyan iyo $6 milyan bishii, ama ilaa $60 milyan ilaa $72 milyan sanadkii, haddii hawlgalkooda la joojiyo. Sidaas darteed, Uganda waxay raadin kartaa inay cadaadis saarto Ankara, oo ay u aragto inay tahay ciyaaryahan saameyn leh oo ku saabsan qaab-dhismeedka amniga Soomaaliya ee isbedelaya, si ay u caawiso xallinta khilaafka.

Khilaafku sidoo kale wuxuu yeelan karaa cawaaqib ballaaran oo ku saabsan xiriirka Uganda iyo Turkiga. Warbixinada ayaa muujinaya in Kampala ay tixgelin karto dib-u-eegista mashaariicda waaweyn ee ganacsiga Turkiga, oo ay ku jiraan qandaraas tareen oo lagu sheegay $3 bilyan oo la siiyay shirkadda dhismaha Turkiga ee Yapi Merkezi. Haddii xiriirka uu sii xumaado, waxay ka gudbi kartaa iskaashiga difaaca una gudubtaa kaabayaasha, ganacsiga iyo maalgashiga.

Soomaaliya, khilaafku wuxuu muujinayaa isbeddelka sii adkaanaya ee qaybta amniga. Maadaama ciidamada Soomaaliyeed ee tababaran ee Turkiga ay ballaarinayaan awooddooda, Muqdisho waxay wajahaysaa cadaadis sii kordhaya si ay u yareyso ku tiirsanaanta…