Bangiga Adduunka oo Ka Fiirsanaya Joojinta Taageerada Miisaaniyadda Maadaama Xaaladda Dastuuriga ah ee Soomaaliya ay Qoto Dheerayso
Waxa dhacay
Hal il · Wardheer News
Bangiga Adduunka ayaa la sheegay inuu tixgelinayo in uu joojiyo taageerada miisaaniyadda Soomaaliya iyadoo ay jirto khilaaf dastuuriga ah, kadib markii Maxkamadda Sare ay go'aamisay in awoodda Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud ay dhamaatay.
Qodobo kale oo warbixintu sheegtay
- Go’aan la gaaray5ta November, Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa go'aamisay in wax ka beddelka dastuurka ee kordhinaya muddada madaxweynaha iyo baarlamaanka afar ilaa shan sano aan lagu dabaqi karin si dib u dhac ah hay'adaha horey u jiray marka wax ka beddelka la ansixiyay.
- Waxa xigaQaddarkan, dakhligu gudaha ayaa la filayaa inuu ka qayb qaato qiyaastii $479 milyan, halka deeqaha dibadda ay ka yihiin qiyaastii $879 milyan.
- MOGADISHU (WDN) – Dhibaatooyinka dastuuriga ah iyo siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa bilaabay inay khatar gelinayaan khayraadka dhaqaale ee dalka oo horey u ahaa mid jilicsan, iyadoo Warshadaha Adduunka ay reportedly ka fiirsanayaan joojinta ku-meel-gaarka ah ee taageerada miisaaniyadda tooska ah ee Dowladda Federaalka ka dib markii go'aan taariikhi ah oo ka soo baxay Maxkamadda Sare uu sheegay in xilka Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud uu dhammaaday.
- Aragtida noocaas ah waxay muujinaysaa cawaaqibka caalamiga ah ee sii kordhaya ee hurdada siyaasadeed ee Soomaaliya.
- Sababta ay muhiim u tahay
- Maqaalku wuxuu iftiiminayaa saameynta suurtagalka ah ee khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya ku yeelan karto taageerada maaliyadeed ee caalamiga ah, taasoo muhiim u ah xasiloonida dalka.
- Waxa weli aan caddayn
- Maxay noqon doonaan tallaabooyinka gaarka ah ee Bangiga Adduunka uu qaadi doono ee ku aaddan taageerada miisaaniyadda?
Waxaad akhrinaysaa turjumaadda Soomaaliga.

Qodobbada warbixinta
Warbixin asal ah oo turjumaad kaydsan leh · English
English · Mashiin turjumay · Lama diiwaangelin
Turjumaadda akhriska: Soomaali
Hurdada siyaasadeed, iska horimaad u dhexeeya madaxtooyada iyo garsoorka, iyo amni darro sii kordheysa ayaa khatar gelinaya kalsoonida caalamiga ah ee Muqdisho
MOGADISHU (WDN) – Dhibaatooyinka dastuuriga ah iyo siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa bilaabay inay khatar gelinayaan khayraadka dhaqaale ee dalka oo horey u ahaa mid jilicsan, iyadoo Warshadaha Adduunka ay reportedly ka fiirsanayaan joojinta ku-meel-gaarka ah ee taageerada miisaaniyadda tooska ah ee Dowladda Federaalka ka dib markii go'aan taariikhi ah oo ka soo baxay Maxkamadda Sare uu sheegay in xilka Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud uu dhammaaday.
Sida lagu sheegay warbixin la daabacay 16ka November ee A frica Intelligence , Bangiga Adduunka ayaa ka fiirsanaya suurtagalnimada joojinta caawimada dhaqaale ee Muqdisho iyadoo ay sii kordhayaan walaacyada ku saabsan sharciyadda hay'adaha federaalka iyo awooddooda inay ilaashadaan waajibaadka dhaqaale ee caalamiga ah.
Aragtida noocaas ah waxay muujinaysaa cawaaqibka caalamiga ah ee sii kordhaya ee hurdada siyaasadeed ee Soomaaliya. Waxa bilaabmay khilaaf gudaha ah oo ku saabsan wax ka beddelka dastuurka iyo muddada madaxweynaha ayaa isu rogtay iska horimaad hay'adeed oo ballaaran, taasoo kor u qaadaysa su'aalo aasaasi ah oo ku saabsan sharciyadda dowladda, madaxbannaanida garsoorka iyo awoodda dalka ee ilaalinta xasiloonida siyaasadeed.
Go'aanka Maxkamadda Sare ayaa caqabadda ku ah madaxtooyada
5ta November, Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa go'aamisay in wax ka beddelka dastuurka ee kordhinaya muddada madaxweynaha iyo baarlamaanka afar ilaa shan sano aan lagu dabaqi karin si dib u dhac ah hay'adaha horey u jiray marka wax ka beddelka la ansixiyay.
Waxay ku amartay daneeyayaasha siyaasadda inay ku heshiiyan qaab dhismeed doorasho oo dhameystiran 30 maalmood gudahood iyo inay doorashooyinka dhacaan 90 maalmood gudahood. Iyada oo sugaysa xal siyaasadeed, dowladda waxaa lagu xaddiday waajibaadka maamul ee caadiga ah.
Go'aanka ayaa ahaa dib u dhac weyn oo ku yimid maamulka Madaxweyne Xasan Sheekh, kaas oo ku adkeysanayay in wax ka beddelka dastuuriga ah iyo isbeddelka ku wajahan nidaamka doorashada hal qof, hal cod ay bixiyaan aasaaska kordhinta awooddiisa iyo dib-u-habaynta nidaamka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Isku dhaca maxkamadda ayaa qasaaraha sii xoojiyay
Khilaafka dastuuriga ah ayaa ka sii dartay ka saarista muranka leh ee Guddoomiyihii Maxkamadda Sare Baashe Yuusuf Axmed 4-ta November, hal maalin ka hor intaan maxkamaddu go'aankeeda soo saarin.
Ka saarista ayaa dhalisay walaac weyn oo ku saabsan madaxbannaanida garsoorka, gaar ahaan iyadoo la tixgelinayo waqtiga wareegtada madaxweynaha iyo habraacyada dastuuriga ah ee ka hor maxkamadda.
12-ka November, khubaro ka tirsan Qaramada Midoobay ee xuquuqda aadanaha ayaa cambaareeyay ka saarista , iyagoo ku tilmaamay inay tahay faragelin sharci darro ah oo ku saabsan madaxbannaanida garsoorka. Waxay dalbadeen in Baashe dib loo soo celiyo waxayna muujisay walaac ku saabsan cabsi gelinta la sheegay ee garsoorayaasha Maxkamadda Sare iyo dejinta shaqaalaha amniga agagaarka maxkamadda.
Dowladdu, si kastaba ha ahaatee, way diidday dhaleeceynta, waxaana ay 14-kii Nofembar ku sheegtay bayaan ka soo baxay Wasaaradda Cadaaladda iyo Arrimaha Dastuurka, iyadoo ku andacoonaysa inaysan aqoonsanayn hadallada Maxkamadda Sare, iyada oo ku dooday inaysan lahayn ansax sharci maadaama guddoomiyihii hore ee maxkamadda la xayuubiyay.
Diidmada dowladdu waxay sii xoojisay khilaafka dastuuriga ah, iyadoo Soomaaliya haysata fasiraado is khilaafsan oo ku saabsan sharciyadda hay'adaha heerarka ugu sarreeya ee dowladnimada.
Taageerada maaliyadeed ee caalamiga ah ayaa si weyn u iftiimaysa
Joojinta ku meel gaarka ah ee taageerada miisaaniyadda Bangiga Adduunka waxay noqon doontaa caqabadda maaliyadeed ee culus oo hortaagan dowlad ku tiirsan caawimaad dibadda si ay u maalgeliso hawlaheeda.
Miisaaniyadda Federaalka Soomaaliya ee 2026 waxay qiyaastay in ay soo saari doonto qiyaastii $1.36 bilyan oo dakhli iyo deeqo ah. Qaddarkan, dakhligu gudaha ayaa la filayaa inuu ka qayb qaato qiyaastii $479 milyan, halka deeqaha dibadda ay ka yihiin qiyaastii $879 milyan.
Si ka sii muhiimsan, taageerada miisaaniyadda tooska ah ee ka timaadda la-hawlgalayaasha caalamiga ah ayaa lagu qiyaasay $174.4 milyan, iyadoo $704.4 milyan oo dheeraad ah loo qoondeeyay mashaariicda ay maalgelinayaan deeq-bixiyeyaasha.
Tiradani waxay muujinaysaa inta ay le'eg tahay awoodda dowladda federaalka ee maalgelinta kharashka dadweynaha oo ku tiirsan la-hawlgalayaasha caalamiga ah.
Joojinta taageerada miisaaniyadda tooska ah waxay saari kartaa cadaadis dheeri ah hawlaha dowladda, oo ay ku jiraan mushaharka shaqaalaha qaybta dadweynaha, adeegyada maamulka muhiimka ah iyo heshiisyada maaliyadeed ee taageeraya hay'adaha federaalka.
Bangiga Adduunka ayaa horey u digay in dakhliga gudaha ee Soomaaliya uu weli yahay mid aan ku filnayn in lagu maareeyo hawlaha aasaasiga ah ee dowladda iyo mudnaanta horumarineed, gaar ahaan maadaama caawimada dibadda ay hoos u dhacday.
Kala qaybsanaanta siyaasadeed ayaa hoos u dhigaysa amniga qaranka
Shaki maaliyadeed ayaa imaanaya xilli khatar ah oo gaar ah oo ku saabsan amniga qaranka Soomaaliya.
Dalku wuxuu wajahaya muuqaal siyaasadeed oo si xad dhaaf ah u kala qaybsan, halkaas oo xiriirka Dowladda Federaalka iyo Puntland iyo Jubaland uu si weyn u xumaaday. Labada maamul ayaa joojiyay xiriirka Muqdisho sanadkii 2024, halka khilaafaadka ku saabsan wax ka beddelka dastuurka, heshiisyada doorashada iyo qaybinta awoodaha federaalka ay sii wadaan inay caqabad ku noqdaan heshiiska siyaasadeed ee qaranka.
Krisiiska ayaa sidoo kale ku faafay dowlad goboleedyada kale ee federaalka. Gobolka Koonfur Galbeed ayaa la kulmay iska horimaad culus oo u dhexeeya ciidamada federaalka iyo ciidamada la safan hogaamiyihii hore ee gobolka ka dib faragalinta Muqdisho ee Baydhabo horaantii sanadkan.
Saameynta ayaa ka baxsan khilaafaadka siyaasadeed. Markii hay'adaha qaranka ay noqdaan qalab khilaaf siyaasadeed, ciidamada amniga waxay halis ugu jiraan inay ku lug yeeshaan daacadnimooyin siyaasadeed iyo goboleed oo tartamaya halkii ay diiradda saari lahaayeen mas'uuliyaddooda dastuuriga ah ee ah inay ilaaliyaan dalka.
Tani waxay si gaar ah khatar u tahay dal weli la dagaallamaya Al-Shabaab, kaas oo marar badan ka faa'iidaystay kala qaybsanaanta siyaasadeed, daciifnimada hay'adaha iyo banaanbaxyada amniga si uu u ballaariyo fursadaha hawlgalka.
Qaramada Midoobay ayaa diiwaangelisay iska horimaadyo hubeysan oo ka dhacay Muqdisho oo la xiriira khilaafaadka dastuuriga ah iyo doorashooyinka, iyo sidoo kale rabshadaha ka dhacay Baidoa oo sababay khasaare rayid ah, barakac iyo carqaladeyn adeegyada aasaasiga ah.
Qiimeynta Hay'adda Midowga Yurub ee Magangelyada ee Juun 2026 sidoo kale waxay ku tilmaantay deegaanka siyaasadeed ee Soomaaliya mid si qoto dheer u kala qaybsan oo aan degganayn , iyadoo khilaafaadyo ka taagan isbeddelada dastuuriga ah iyo qaab-dhismeedka doorashada ay khatar gelinayaan xasiloonida dalka.
Ku celcelin khatar ah taariikhda siyaasadeed ee Soomaaliya
Suurtagalnimada cawaaqib xumo dhaqaale oo caalami ah ayaa sidoo kale xusuusinaysa khilaafka dastuuriga ah ee Soomaaliya 2021, markii khilaafka ku saabsan muddada madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Farmaajo uu abuuray xiisado culus oo lala yeeshay la-hawlgalayaasha caalamiga ah iyo carqaladeyn ku timid kalsoonida isbeddelka siyaasadeed ee dalka.
Khilaafka hadda jira ayaa laga yaabaa inuu ka sii adag yahay maadaama uu isku darayo khilaaf aan la xallin oo ku saabsan muddada madaxweynaha iyo iska horimaad toos ah oo u dhexeeya fulinta iyo garsoorka, xiriirro jabtay oo lala leeyahay dowladaha xubnaha ka ah federaalka iyo deegaan amni oo sii kordhaya oo aan la hubin.
Bulshada caalamiga ah ayaa marar badan ku baaqday heshiis siyaasadeed oo ka mid ah. Si kastaba ha ahaatee, wadahadaladu waxay ku guuldareysteen inay buuxiyaan khilaafaadka aasaasiga ah ee ku saabsan wax ka beddelka dastuurka, habraacyada doorashada iyo qaybinta awoodda siyaasadeed mustaqbalka.
Qiimeynta Golaha Ammaanka ee Noofembar 2026 ayaa iftiiminaysa maqnaanshaha sii socda ee is-afgarad iyo xumaanshaha xiriirka u dhexeeya Muqdisho iyo dowlad goboleedyada federaalka.
Khatar weyn ayaa ah in hoggaanka siyaasadeed ee Soomaaliya uu si xad dhaaf ah ugu mashquulo haynta ama tartanka awoodda siyaasadeed halka hay'adaha amniga dalka, soo kabashada dhaqaalaha iyo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab aysan helin fiiro ku filan.
Kharashka xannibaadda siyaasadeed
Somalida caadiga ah, cawaaqibka ka dhasha hakad kale oo maalgelin caalami ah ayaa ka sii fogaan kara jidadka Villa Soomaaliya. Dawlad ku dhibaataysan maalgelinta hawlaheeda aasaasiga ah ayaa yeelan doonta meel yar oo ay ku taageerto adeegyada muhiimka ah, ilaalinta hawlaha hay'adaha iyo ka jawaabista caqabadaha dhaqaale iyo bini'aadantinimo ee sii kordhaya ee dalka.
Si aasaasi ah, dhibaatadu waxay su'aalo ka keenaysaa kalsoonida mashruuca dhismaha dowladnimo ee Soomaaliya. Saaxiibada caalamiga ah ayaa malaayiin doolar ku maalgeliyay dib-u-dhiska hay'adaha qaran, xoojinta ciidamada amniga iyo taageerada isbeddelka dalka ee ku wajahan maamul daimoqraadi ah. Maalgelintaas waxay halis ugu jirtaa in la burburiyo marka hoggaamiyeyaasha siyaasadeed aysan ku heshiin xeerarka dastuuriga ah ee maamula wareejinta iyo isticmaalka awoodda.
Warbixinta Bangiga Adduunka ee ku saabsan tixgelinta joojinta ku-meel-gaarka ah waa in loo fahmaa digniin ku saabsan cawaaqibta maaliyadeed ee suurtagalka ah ee ka dhalan karta hubanti la'aanta siyaasadeed ee muddada dheer, halkii ay ka ahaan lahayd caddeyn in maalgelinta horey loo joojiyay.
Illaa 16ka Nofembar, Bangiga Adduunka ma xaqiijin wax joojin ah ama ma shaacin go'aan kama dambeys ah.
Soohdinta Soomaaliya hadda waxay wajahaysaa door muhiim ah: in la raaco heshiis siyaasadeed oo ka mid ah dhammaan dhinacyada kaas oo soo celinaya sharciyadda dastuuriga ah iyo iskaashiga qaran, ama in la ogolaado in khilaafka uu sii qoto dhoobo ilaa cawaaqibta la dareemo ma ahan oo kaliya maaliyadda dowladda laakiin sidoo kale amniga dalka oo horey u jilicsan iyo hay'adaha dowliga ah.
WardheerNews
Faahfaahin iyo waxa aan weli caddayn
Akhris kooban
Macnaha qormada
Maxaa dhacay
- Bangiga Adduunka ayaa la sheegay inuu tixgelinayo in uu joojiyo taageerada miisaaniyadda Soomaaliya iyadoo ay jirto khilaaf dastuuriga ah, kadib markii Maxkamadda Sare ay go'aamisay in awoodda Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud ay dhamaatay. Xaaladdu waxay keentay walaac ku saabsan sharciyadda dowladda iyo madaxbannaanida garsoorka.
Qodobada muhiimka ah
- Bangiga Adduunka ayaa la sheegay inuu tixgelinayo in uu si ku-meel-gaar ah u joojiyo taageerada miisaaniyadda tooska ah ee Dowladda Federaalka Soomaaliya.
- Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa go'aamisay in awoodda dastuuriga ah ee Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud ay dhamaatay 15-kii May, 2026.
- Maxkamadda Sare ayaa ku amartay dhinacyada siyaasadda inay ku heshiiyaan qaab doorasho oo dhameystiran 30 maalmood gudahood.
- Khubarada xuquuqda aadanaha ee Qaramada Midoobay ayaa cambaareeyay ka qaadista Guddoomiyihii hore ee Maxkamadda Sare Baashe Yusuf Axmed.
Xaddidaadda isha
- Maqaalku wuxuu ku tiirsan yahay warbixinno ka yimid Bangiga Adduunka iyo bayaanno ka soo baxay dhinacyo siyaasadeed.
- Eedeymaha ku saabsan go'aanka Maxkamadda Sare iyo ka qaadista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare waxaa lagu saleynayaa warbixinta maqaalka.
- Ma jiraan xaqiijin madax-bannaan oo la bixiyay oo ku saabsan eedeymaha lagu sheegay maqaalka.
Gunaanadka akhristaha
Khilaafka dastuuriga ah ee socda ee Soomaaliya wuxuu khatar gelin karaa taageerada maaliyadeed ee muhiimka ah ee Bangiga Adduunka.
Waxa weli aan caddayn
- Maxay noqon doonaan tallaabooyinka gaarka ah ee Bangiga Adduunka uu qaadi doono ee ku aaddan taageerada miisaaniyadda?
- Sidee ayay dhinacyada siyaasadda uga falcelin doonaan go'aanka Maxkamadda Sare?
- Maxay yihiin cawaaqibka ka dhasha diidmada dowladda ee go'aannada Maxkamadda Sare?
Sababta ay muhiim u tahay
Maqaalku wuxuu iftiiminayaa saameynta suurtagalka ah ee khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya ku yeelan karto taageerada maaliyadeed ee caalamiga ah, taasoo muhiim u ah xasiloonida dalka. Xaaladdu waxay keentaa su'aalo aasaasi ah oo ku saabsan maamulka iyo sharciga dalka Soomaaliya.
Warka Warkasta kala soco WhatsApp
Raac kanaalkayaga si aad ula socoto wararka cusub.
Raac kanaalka →Sababta sheekadan loo muujiyey
Tani waa warbixin hal il ka timid oo ku jirta shabakadda Warka la socdo. Xiriirka isha asalka ah wuu muuqdaa si aad u akhrido macnaha buuxa ee daabacaha.
- Tirada ilaha
- 1
- Ilaha la adeegsaday
- Wardheer News
- Isku dhafka luqadaha
- English
- Xaaladda turjumaadda
- Turjumaad kaydsan ayaa luqaddan u diyaar ah
- Soo koobid AI
- AI looma isticmaalin qaybta kalsoonida ee sheekadan
Calaamadaha la adeegsaday: somalia · politics · politics · world · bank
Sii akhri
Sheeko si toos ah loo dabagalayo
Fur sheekada