Madaxweynaha Soomaaliya oo UN-ka ka digay saameynta xiisadda Hormuz

NEW YORK, Mareykanka — Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa Khamiistii Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ka sheegay in Soomaaliya si adag u taageersan tahay shacabka Falastiin iyo xaqooda aayo-ka-tashiga iyo dowladnimada.

Xasan Sheekh, oo khudbad ka jeediyay kalfadhiga 81-aad ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobay, ayaa sheegay in xal waara oo ku saabsan arrinta Falastiin uu muhiim u yahay nabadda iyo xasilloonida Bariga Dhexe iyo guud ahaan caalamka.

“Soomaaliya waxay si adag u garab taagan tahay shacabka Falastiin iyo xaqooda sharciga ah ee aayo-ka-tashiga iyo dowladnimada,” ayuu yiri Xasan Sheekh. Waxa uu sidoo kale ku celiyay taageerada Soomaaliya ee xal laba dowladood ah, iyadoo la dhisayo dowlad Falastiini ah oo madax-bannaan oo ku saleysan xuduudihii ka hor 1967.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale ka hadlay xaaladda ka taagan Gacanka iyo saameynta ay xirnaanshaha ama carqaladeynta marinka Hormuz ku yeelan karto Soomaaliya. Wuxuu sheegay in Soomaaliya ay si weyn ugu tiirsan tahay badeecadaha laga keeno Bariga Dhexe, gaar ahaan cuntada, shidaalka iyo ganacsiga, taasina ay keentay in khalkhal kasta oo ka dhaca marinka uu saameyn dhaqaale iyo mid bani’aadamnimo ku yeesho dalka.

“Hubinta isu-socodka xorta ah ee maraakiibta ee marinka ayaa muhiim u ah ilaalinta dhaqaalaha nugul sida Soomaaliya,” ayuu yiri, isagoo xusay in khalkhalka uu sababi karo kororka qiimaha badeecadaha iyo sicir-bararka.

Xasan Sheekh ayaa sidoo kale ku baaqay in dib-u-habeyn lagu sameeyo Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, isaga oo sheegay in Afrika ay weli ka maqan tahay xubinnimada joogtada ah ee golaha. Soomaaliya, oo hadda ah xubin aan joogto ahayn oo Golaha Ammaanka ah, ayuu sheegay inay taageersan tahay mowqifka mideysan ee Afrika ee ku aaddan in qaaraddu hesho matalaad macno leh labada qaybood ee Golaha Ammaanka.

Dhanka amniga, madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya ay sii waddo dagaalka ay kula jirto kooxaha hubeysan, iyadoo xoojinaysa hay’adaha amniga, tababarka ciidamada, awoodda sirdoonka iyo iskaashiga amni ee dalalka deriska iyo beesha caalamka.

Wuxuu ku baaqay taageero joogto ah oo loo fidiyo dadaallada Soomaaliya ee la wareegidda mas’uuliyadda amniga, oo ay ku jirto maalgelin ku filan oo loo helo howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay in la ixtiraamo madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, isagoo sheegay in dalkiisu si adag uga soo horjeedo tallaabooyin hal dhinac ah oo wax u dhimaya arrimahaas.

Xasan Sheekh ayaa Qaramada Midoobay ka dalbaday in gargaarka iyo mashaariicda horumarineed ee Soomaaliya si wanaagsan loo isku dubbarido, iyadoo dowladda Soomaaliya ay door hoggaamineed ku yeelato qorsheynta iyo fulinta mashaariicda. Wuxuu sheegay in nidaamyada is barbar socda iyo mashaariicda aan si toos ah uga dhex muuqan miisaaniyadda dowladda ay caqabad ku yihiin qorsheynta iyo dhismaha hay’adaha dalka.

Dhanka siyaasadda, Xasan Sheekh wuxuu sheegay in Soomaaliya ay ku howlan tahay dib-u-habeyn dastuuri ah oo uu ku tilmaamay aasaaska doorashooyin qof iyo cod ah, hay’ado lala xisaabtami karo iyo nidaam xisbiyo badan.

“Dadkeennu waxay ku riyoonayeen inay hoggaamiyayaashooda ku doortaan codkooda. Doorashadii dimuqraadiyadeed ee ugu dambeysay ee Soomaaliya waxay dhacday 1969,” ayuu yiri, isagoo sheegay in dowladda ay doonayso inay taariikhdaas wax ka beddesho.