Al-Shabaab oo ka gudubtay canshuuraha: Heshiiska Ceelbuur ayaa muujinaya dadaal cusub oo lagu maalgelinayo mashaariicda rayidka ah

CEELBUUR, GALGADUUD (WDN) — Al-Shabaab ayaa la sheegay inay oggolaatay inay maalgeliso mashaariicda kaabayaasha rayidka ah ee Ceelbuur, bartamaha Soomaaliya, taasoo noqon karta horumar muhiim ah oo ku saabsan dadaallada kooxda ee lagu xoojinayo saameyntooda iyo sidii ay naftooda u soo bandhigi lahaayeen sidii awood maamul oo ka jirta dhulalka ay maamulaan.

Warbixinada ka imaanaya Ceelbuur ayaa muujinaya in wakiillo ka socda Al-Shabaab iyo xubno ka tirsan qabiilka Hawiye ee ka soo jeeda deegaanada Galmudug ay saxiixeen heshiis lagu joojinayo colaadaha hore iyo lagu dhisayo xiriir nabadeed iyo iskaashi.

Heshiiska la sheegay, mashaariicda Ceelbuur—oo ay ku jiraan qodista ceelasha biyaha, dhismaha xarumaha waxbarashada iyo aasaaska xarun caafimaad—ayaa la filayaa in lagu fuliyo ka qaybgalka kooxda.

Haddii la hirgeliyo, heshiiskan wuxuu noqon doonaa horumar muuqda oo ku saabsan habka Al-Shabaab ay ula dhaqanto bulshooyinka deegaanka. Kooxdu waxay muddo dheer la xiriirtay canshuur ururin qasbasho, cabsi gelin iyo rabshado. Ballanqaadkooda la sheegay inay maalgelinayaan kaabayaasha aasaasiga ah ayaa muujinaya dadaal lagu isku darayo nidaamka canshuur ururinta ee ay horey u lahayd iyo bixinta adeegyo muuqda.

Shuruudaha saxda ah ee heshiiska, hababka maalgelinta iyo hirgelinta weli lama xaqiijin madax-bannaan.

Ka Canshuurta ilaa Bixinta Adeegyada

Al-Shabaab ayaa horumarisa nidaam ballaaran oo canshuur ururin ah oo ka jira deegaanada ay saameynta ku leeyihiin, iyagoo canshuuro iyo khidmadaha saaray ganacsiyada, ganacsatada, beeraleyda, hawl-wadeennada gaadiidka iyo bulshooyinka deegaanka. Shabakadaha maaliyadeed ee kooxda ayaa sidoo kale la sheegay inay gaareen xarumaha ganacsi ee ay maamulaan dowladda, oo ay ku jiraan Muqdisho, halkaasoo ganacsiyada iyo dadka kale ee dhaqaale ay la kulmeen dalabyo lacag bixin ah.

Warbixinnadu waxay aqoonsadeen shirkadaha isgaarsiinta, bangiyada gaarka ah iyo ganacsiyo kale oo ka mid ah qaybaha ay saameeyeen shabakadaha canshuuraha iyo madax-furashada ee kooxda. Baaxadda iyo hababka lacagahaas ayaa kala duwan, waxaana loo baahan yahay in si taxadar leh loo xaqiijiyo sheegashooyinka gaarka ah.

Awoodda kooxda ee soo saarista dakhliga ka baxsan dhulka ay si toos ah u maamusho ayaa muddo dheer su'aalo ka keenay sida ay u maalgeliso hawlaheeda iyo sababta shabakadaha maaliyadeed ay u adag tahay in la burburiyo.

Gaadhista dhuleed iyo nidaamka dakhliga ayaa sidoo kale caqabado ku noqday fikradda ah in xukunka Dowladda Federaalka Soomaaliya ee magaalooyinka waaweyn uu si toos ah ugu tarjumayo awood gaar ah oo ku saabsan dhaqaalaha dalka iyo socodka maaliyadeed.

Heshiiska la sheegay ee Ceelbuur wuxuu soo bandhigayaa dhinac kale: in Al-Shabaab hadda ay raadinayso inay qaar ka mid ah dakhliga ay ururiso u beddesho mashaariic muuqda oo rayid ah oo xoojin kara sumcadda ay ka dhex leedahay bulshooyinka deegaanka.

Isku Day In Lagu Xoojiyo Saameynta Deegaanka?

Ceelasha biyaha, dugsiyada iyo xarumaha caafimaadka waxay ka jawaabaan baahiyaha degdegga ah ee bulshooyinka halkaas oo adeegyada dadweynaha laga yaabo inay yaraadaan ama ay adag tahay in la helo. Iyadoo la maalgelinayo mashaariicdaas, Al-Shabaab waxay raadin kartaa inay xoojiso iskaashiga deegaanka, korodhsato aqbalaadda iyo inay nafteeda u soo bandhigto inay awood u leedahay inay bixiso adeegyo halka hay'adaha dowladda ay ku dhibtoonayaan inay sidaas sameeyaan.

Suurtagalnimadaas waa in aan lagu khaldin caddeyn muujinaysa in kooxda ay ka tagtay qasabka ama si aasaasi ah u beddeshay fikradeeda. Sidoo kale, heshiiska la sheegay ma xaqiijinayo in Al-Shabaab ay bilowday barnaamij qaran oo horumarinta kaabayaasha rayidka.

Si kastaba ha ahaatee, horumarku wuxuu mudan yahay in la fiiriyo. Kooxaha hubeysan ee doonaya inay maamulaan dhul waxay raadin karaan inay isku daraan xoog, canshuur, heshiisyada maxalliga ah iyo bixinta adeegyada xulashada si ay u qoto-dheereeyaan saameyntooda. Haddii heshiiska Ceelbuur la hirgeliyo, wuxuu bixin karaa tusaale ku saabsan sida Al-Shabaab ay u doonayso inay xoojiso booskeeda ka baxsan hawlgallada milatari kaliya.

Heshiisku sidoo kale wuxuu keenayaa su'aalo ku saabsan duruufaha keenay in bulshooyinka maxalliga ah ay la gorgortamaan kooxda, dammaanadaha amniga ee ku lug leh iyo in dadka deggan ay awoodi doonaan inay helaan xarumaha la soo jeediyay iyada oo aan la cabsi gelin ama shuruudo siyaasadeed la saarin.

Isbarbardhigga Taliban

Horumarka la soo sheegay ayaa la isbarbardhigay Taliban ee Afgaanistaan, oo dhisay nidaamyada maamulka maxalliga ah iyo canshuuraha ka hor intaanay dib ugu soo laaban awoodda qaran sanadka 2021. Isbarbardhiggu ma aha mid sax ah: Soomaaliya iyo Afgaanistaan waxay leeyihiin deegaan siyaasadeed, bulsho iyo amni oo kala duwan. Laakiin waxay iftiiminaysaa walaac ballaaran oo ku saabsan sida dhaqdhaqaaqyada hubeysan ay u raadin karaan sharciyad iyo inay xoojiyaan xakameynta iyada oo loo marayo isku-darka qasbasho, degenaansho maxalli ah iyo qaab-dhismeedka maamulka.

Ma jiraan caddeymo ku filan oo ka imanaya heshiiska Ceelbuur kaliya si loo soo gabagabeeyo in Al-Shabaab ay raadinayso isla dariiqan ama inay diyaar u tahay inay qaadato awoodda qaran iyada oo loo marayo hab la mid ah.

Waxa cad in hawlgallada kooxda aan lagu fahmi karin kaliya horumarka dagaalka. Awooddeeda inay lacag ururiso, cadaadis saarto dadka dhaqaalaha, la gorgortanto bulshooyinka iyo suurtagalnimada inay maalgeliso shaqooyinka dadweynaha sidoo kale waxay qayb ka tahay caqabadda ballaaran ee ay u hayso dowladda Soomaaliya.

Caqabad u ah Dowladda Federaalka

Dowladda Federaalka Soomaaliya, heshiiska la sheegay ayaa xasuusin u ah in la dagaallanka Al-Shabaab ay ka baahan tahay wax ka badan hawlgallada milatari. Sidoo kale waxay u baahan tahay adeegyo dadweyne oo xooggan, maamul maxalli ah oo lagu kalsoonaan karo, ilaalin ganacsiyada ka dhanka ah madax-furashada iyo tallaabooyin wax ku ool ah oo lagu carqaladeeyo shabakadaha maaliyadeed ee kooxda.

Dowladda iyo saaxiibadeeda caalamiga ah waa inay sidoo kale wax ka qabtaan xaaladaha ka dhigaya bulshooyinka kuwo nugul oo ay la kulmaan kooxo hubeysan oo bixiya—ama sheeganaya inay bixiyaan—amni, xallinta khilaafaadka iyo adeegyada aasaasiga ah.

Haddii Al-Shabaab ay ururin karto dakhli weyn iyadoo bulshooyinka ay weli la kulmaan yaraanta biyaha, waxbarashada iyo daryeelka caafimaadka, dhibaatadu ma ahan oo kaliya sida kooxda lacagta u hesho. Sidoo kale waxay tahay in hay'adaha dadweynaha ee sharciyeysan ay bixiyaan adeegyada iyo amniga ay muwaadiniintu u baahan yihiin.

Heshiiska la sheegay ee Ceelbuur sidaas darteed wuxuu mudan yahay in si taxadar leh loo eego. Muhiimadiisu waxay ku xirnaan doontaa haddii mashaariicda si dhab ah loo fuliyo, sida loo maalgeliyo iyo haddii bulshooyinka maxalliga ah ay ka faa'iidaystaan iyada oo aan la qasbin.

U dhaqaaqida Al-Shabaab ee maaliyadda kaabayaasha rayidka ah ayaa laga yaabaa inay muujinayso dadaal lagu xoojinayo saameyntooda maxalli ah. Soomaaliya, caqabadda ayaa ah in la hubiyo in awoodda kooxda ee lacag ururinta aysan u tarin awood siyaasadeed oo weyn—iyo in hay'adaha dowladda ee sharciyeysan ay noqdaan kuwo ka muuqda, wax ku ool ah oo mas'uul ka ah nolosha dadka ay u adeegaan.

WardheerNews