Gobol maanta afti u qaadaya inuu ka go’o Canada iyo in kale

Calgary (Caasimada Online) — Dadweynaha ku dhaqan gobolka shidaalka qaniga ku ah ee Alberta oo ku yaalla galbeedka dalka Canada, ayaa Isniinta maanta ah u dareeray codbixin afti ah oo aan sharciyan qasab ahayn (nonbinding referendum), taasoo ku saabsan in gobolku ka go’o dalka intiisa kale iyo in kale.

Inkasta oo dhammaan saadaalintu muujinayso in guuldarro baaxad leh ay wajihi doonto kooxda u ololeysa gooni-u-goosadka, haddana dadka falanqeeya siyaasadda dalkaas waxay rumeysan yihiin in natiijadu aysan soo afjari doonin xiisadda iyo doodda siyaasadeed ee muddada dheer taagneyd.

Sahanada ra’yiga dadweynaha ayaa si joogto ah u muujiyay in aqlabiyadda shacabka Alberta — oo ay ku nool yihiin ku dhowaad 5 milyan oo qof — ay diiddan yihiin kala go’a Canada.

Hase yeeshee, tabashooyinka dhanka dhaqaalaha ah ayaa dabka ku sii shiday ololaha madax-bannaanida ee gobolkan oo bed ahaan wax yar ka yar gobolka Texas ee dalka Mareykanka.

Dhaq-dhaqaaqan ayaa culays horleh ku kordhinaya Ra’iisul Wasaaraha Canada, Mark Carney, kaas oo difaaca madax-bannaanida dalka ka dhigtay qodobka ugu muhiimsan ajandihiisa, xilli uu wajahayo canshuuro uu dhowaan Mareykanku ku soo rogay dalkiisa iyo hadallo ka soo yeeray Madaxweyne Donald Trump oo ku baaqayay in Canada ay noqoto gobolka 51-aad ee Mareykanka.

Cabasho dhaqaale oo salka ku haysa shidaalka

Dadka u ololeeya gooni-u-goosadka Alberta ayaa rumeysan in dowladda federaalka ee fadhigeedu yahay Ottawa, oo uu hoggaamiyo Xisbiga Libaraalka, ay curyaamisay wershadaha shidaalka ee gobolka iyada oo adeegsanaysa xeerar adag oo deegaanka ah.

Waxay ku doodayaan in Alberta, oo ah xudunta tamarta dalka, ay dhaqaalaha Canada ku darsato wax aad uga badan inta ay dib uga hesho dowladda dhexe.

“Canada waxay leedahay nidaam aan caddaalad ku dhisnayn oo naas-nuujiya dowladda dhexe iyo dadka ku nool bartamaha, iyadoo laga faa’iideysanayo gobollada wax-soo-saarka leh sida Alberta,” ayuu yiri Cory Morgan, oo ah aasaasaha hay’ad u ololeysa madax-bannaanida gobolka oo lagu magacaabo Pathway to Independence.

Aftidan ayaa ah tii ugu horreysay ee ku saabsan ka go’itaanka Canada oo lagu qabto gobol ka baxsan Quebec oo ah gobolka looga hadlo Faransiiska. Si ka duwan Quebec oo doonisteedu salka ku haysay arrimo luqadeed iyo aqoonsi dhaqan, khilaafka Alberta ayaa si buuxda ugu qotoma dhaqaale iyo canshuuro.

Fariin loo dirayo dowladda iyo doodda Carney

Ra’iisul Wasaare Carney, oo ku soo barbaaray Alberta, ayaa maalmihii la soo dhaafay olole ballaaran ka dhex waday gobolka si dadku ugu codeeyaan “inay Canada ka mid ahaadaan”, isagoo cod-bixiyayaasha ugu baaqay waddaniyad iyo garab-is-taag qaran.

“Canada ma aha macaamil ganacsi oo u dhexeeya gobollo; ma aha arrin ku saabsan wax la dhiibay iyo wax la helay,” ayuu yiri Carney xilli uu khudbad ka jeedinayay magaalada Red Deer.

Si uu u dejiyo carada reer Alberta, Carney ayaa meesha ka saaray xeerar dhowr ah oo deegaanka la xiriiray, isaga oo sidoo kale taageeray dhuumo shidaal oo gobolka u saamaxaya inuu shidaalka u dhoofiyo dalalka Aasiya.

Sahan cusub oo uu shaaciyay Machadka Angus Reid ayaa lagu ogaaday in 66% dadka Alberta ay qorsheynayaan inay u codeeyaan in dalka lagu sii jiro, inkasta oo 60% ay rumeysan yihiin in dhaq-dhaqaaqa gooni-u-goosadka uusan waligiis dhammaan doonin.

Xogta ayaa sidoo kale muujisay in dadka taageersan kala go’a, 60% ka mid ah ujeedkoodu yahay oo kaliya inay “fariin digniin ah u diraan” dowladda federaalka, halka 37% oo keliya ay dhab ka tahay in la helo dal madax-bannaan.

Inkasta oo kooxaha gooni-u-goosadku ay soo bandhigeen qorshe ku-meel-gaar ah, haddana su’aalo muhiim ah oo ku saabsan ciidanka difaaca, lacagta la isticmaalayo iyo maamulka xuduudaha ayaan wali xal loo helin.

Madaxa xukuumadda gobolka Alberta, Danielle Smith — oo iyadu ku baaqday in Canada lagu sii jiro balse aftidan u qabatay culeys kaga yimid garabka mayalka adag ee xisbigeeda Conservative-ka — ayaa sheegtay in haddii aqlabiyaddu u codeyso madax-bannaanida ay u gudbi doonto afti rasmi ah oo sharciyan qasab noqon doonta.

Duane Bratt, oo ah professor cilmiga siyaasadda ka dhiga Jaamacadda Mount Royal ee Calgary, ayaa sheegay in su’aasha ugu weyn ay tahay halka dhaq-dhaqaaqani u jihaysan doono wixii ka dambeeya natiijada aftidan.

“Arrintani hadda ma dhammaanayso, sababtoo ah kooxaha goosashada doonaya hadda way abaabulan yihiin, shabakado ayay leeyihiin, waana isku xiran yihiin. Su’aashu waxay tahay miyey xoogga saari doonaan afti kale mustaqbalka, mise waxay abuuri doonaan xisbi siyaasadeed oo u gaar ah?”