In ka badan 55,000 oo Suudaaniyiin ah oo u qaxay bariga Chad iyadoo dagaalladu sii xoogeysanayaan

KHARTUUM – In ka badan 55,000 oo qaxooti Suudaani ah ayaa tan iyo bilowgii sanadkan u gudbay bariga Chad, iyadoo dagaallada iyo amni-darrada ka sii dareysa Suudaan ay sii kordhinayaan tirada dadka ka cararaya guryahooda. Hay’adda Qaxootiga Qaramada Midoobay ee UNHCR ayaa sheegtay in tirada dadka maalin kasta ka gudbaya xuduudda ay si weyn u korortay toddobaadkii la soo dhaafay.

In ka badan 400 oo qof maalintii ayaa ka gudbay meelaha xuduudda ee Adré iyo Tiné, taas oo ku dhowaad 20 jeer ka badan heerkii maalinlaha ahaa ee bilihii lasoo dhaafay. Mamadou Dian Balde, oo ah isku-duwaha gobolka ee Qaramada Midoobay u qaabilsan xaaladda qaxootiga Suudaan, ayaa sheegay in kororka dadka soo galaya Chad uu ka tarjumayo sida ay xaaladda amni ee Suudaan u sii xumaanayso.

Balde ayaa sheegay in xaaladdu si gaar ah ugu adag tahay gobolka Darfur, halkaas oo dagaallo iyo weerarro ay ka socdaan. Sidoo kale, dagaallada, duqeymaha cirka iyo weerarrada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ka socda gobollada Kordofan iyo Blue Nile ayaa sii qasbaya dad badan inay ka cararaan deegaannadooda.

Tan iyo markii dagaalka Suudaan uu billowday bishii Abriil 2023, ku dhowaad hal milyan oo qof ayaa xadka uga gudbay dalka Chad. Suudaan ayaa weli ah mid ka mid ah meelaha ugu waaweyn ee dunida uu ka jiro barakaca khasabka ah. Qiyaastii 11.3 milyan oo qof ayaa dalka gudihiisa iyo dibaddiisa ugu barakacay colaadda, waxaana ku jira ku dhowaad 6.4 milyan oo qof oo gudaha Suudaan ku barakacay.

UNHCR ayaa sidoo kale sheegtay in in ka badan 3.5 milyan oo Suudaaniyiin ah, oo isugu jira qaxooti iyo magangelyo-doon, ay u qaxeen dalalka kale ee gobolka. Balde ayaa sheegay in xaaladda dadka barakacay ay weli aad u adag tahay, iyadoo hay’adaha gargaarku ay wajahaan dhaqaale yari.

UNHCR ayaa sheegtay in ilaa hadda la helay oo keliya 18 boqolkiiba lacagta loo baahan yahay ee ku jirta qorshaha jawaab-celinta qaxootiga gobolka, kaas oo u baahan $1.6 bilyan. Hay’addu waxay ka digtay in haddii aan la helin taageero bani’aadantinimo iyo mid horumarineed oo dheeraad ah, xaaladda malaayiinta qof ee barakacay ay sii xumaan karto.

Balde ayaa sheegay in dhaqaale la’aantu ay dadka ku qasbi karto inay qaataan go’aanno halis ah, oo ay ka mid yihiin inay si degdeg ah ugu laabtaan Suudaan iyadoo aan weli la helin xaalad amni oo ku filan, ama ay galaan safarro khatar ah oo ay ku raadinayaan meel ammaan ah iyo xasillooni.

Qaxootiga cusub ee gaaraya bariga Chad ayaa kusoo biiraya boqollaal kun oo Suudaaniyiin ah oo horey ugu noolaa xeryaha iyo deegaannada xuduudda, kuwaas oo muddo dheer ku tiirsanaa gargaarka caalamiga ah.