Fal-celin aan caadi ahayn oo ka dhalatay go’aanka golaha wasiirrada ee Dastuurka

Muqdisho (Caasimada Online) – Falcelin aan caadi ahayn ayaa ka dhalatay tallaabadii ay xalay qaadeen golaha wasiirrada Soomaaliya, kadib markii ay ansixiyeen qaraar cusub oo lagu dardargelinayo dhaqan-gelinta Dastuurka dalka, kaas oo dhigaya in hay’adaha dowladda ay waafajiyaan shaqadooda qodobbada dastuuriga ah, isla markaana la diyaariyo xeer qeexaya tirada wasaaradaha iyo waajibaadkooda.

Go’aankan ayaa lagu gaaray shir aan caadi ahayn oo uu guddoomiyey Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre, iyadoo goluhu uu magacaabay guddi heer wasiir ah iyo guddi farsamo oo isku dubbarida howlaha la xiriira hirgelinta Dastuurka.

Qaraarka oo ka kooban shan qodob, laguna faahfaahiyey dokumenti laba bog ah oo kasoo baxay Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha, ayaa faraya hay’adaha dowladda inay qaadaan tallaabooyinka lagama maarmaanka u ah hirgelinta qodobbada Dastuurka ee aan u baahnayn in marka hore loo sameeyo xeerar kale.

Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre oo kulanka ka hadlay ayaa sheegay in Dastuurka cusub uu dhaqan galay, isla markaana fulintiisa loo marayo marxalado kala duwan oo lagu waafajinayo nidaamka maamulka iyo hay’adaha dowladda.

Waxa uu sidoo kale sheegay in xukuumaddu ay ka shaqaynayso sidii sannadka soo socda dalka looga qaban lahaa doorashooyin heer federaal ah oo ku dhisan nidaamka qof iyo cod.

Go’aankan ayaa kusoo beegmaya iyadoo 14-ka Oktoobar ay ku egtahay muddadii lixda bilood ahayd ee loo qabtay dhaqan-gelinta qodobbada Dastuurka ee kala saaraya xilalka wasiirnimada iyo xildhibaannimada.

Haddaba sidee looga fal-celiyay go’aanka golaha wasiirrada ee dhaqan-gelinta Dastuurka?

Avv Cali Cabdullahi: “Qodabka 4aad ayaa ugu muhiimsan, waana in la sameeyo xeerka nidaaminaaya xukuumadda (Law on the Council of Ministers), sidookale waa in lasameeyo Administrative Law (Sharciga Maamulka)”.

Dr. Mahad Deerow: “Dastuurkii aad qorateen qeybta muddo xileedka miyaad ka qaadateen wasiir ahna xildhibaan goormee kala qaadeysaan”.

Axmed Arad: ““Falaadhi gilgilasho kaagama hadho” baa la dhahaa arintaan”.

Kamaal Xuseen: “Caruur maa u sheekeenaysan dastuur Waa kii 12kii dalkaan dastuur kale maleh”.

Maxamed Cali Khaliiji: “Waxaas wax soconaayo ma’aha waa in xilibaannada iyo wasiirradaas hal meel haku toosaan arintaan baarlamaanka u talaa”.

Si kastaba, ha’ahaatee, Dastuurka cusub ayaa Baarlamaanka Federaalka ansixiyey 4-tii Maarso 2026, waxaana afar maalmood kaddib saxiixay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, isagoo soo afjaray geeddi-socod dib-u-eegis dastuuri ah oo socday muddo ka badan toban sano.

Hase yeeshee, wax ka beddelka Dastuurka ayaa weli xuddun u ah khilaaf siyaasadeed oo u dhexeeya dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah dhinacyada mucaaradka, oo ay ku jiraan Puntland iyo Jubbaland, kuwaas oo diiddan hannaanka loo maray iyo isbeddellada lagu sameeyey muddo-xileedyada hay’adaha federaalka.