Midowga Afrika oo u digay Itoobiya, Eritrea iyo Masar xilli xiisaddu meel sare gaartay

Muqdisho (Caasimada Online) – Midowga Afrika ayaa ka digay xiisadda sii xoogeysanaysa ee u dhexeysa Itoobiya, Eritrea iyo Masar, xilli xiriirka saddexda dal uu marayo marxalad xasaasi ah, iyadoo dhinacyadu ay isku weydaarsanayaan eedeymo iyo hadallo kulul.

Ururka Midowga Afrika ayaa dalalkan ugu baaqay inay ka fogaadaan tallaabo kasta oo dhaawici karta nabadda iyo xasilloonida qaaradda, gaar ahaan mid horseedi karta isku dhac ama qalalaase ka dhaca xuduudaha dalalka ay xiisaddu ka dhex taagan tahay.

Xiisadda ayaa sii xoogeysatay kaddib markii Itoobiya ay tallaabooyin diblomaasiyadeed ka qaaday diblomaasiyiin ka howlgala Safaaradda Masar ee Addis Ababa. Warqad loo diray safaaradda Masar ayaa lagu sheegay in diblomaasiyiinta qaarkood ay dalka uga baxaan muddo 48 saacadood ah.

Sida lagu sheegay bayaanka, waqtiga loo qabtay diblomaasiyiinta ayaa ka billaabmay 1-dii October, iyadoo tallaabadan ay kusoo beegantay xilli xiriirka Addis Ababa iyo Qaahira uu muddooyinkii dambe wajahayay khilaafaadyo siyaasadeed iyo diblomaasiyadeed.

Sidoo kale, Itoobiya iyo Eritrea ayaa iyaguna wajahaya xiisad sii kordheysa, iyadoo labada dhinac lagu soo warramayo inay xoojinayaan diyaar-garowgooda militari. Arrintan waxaa barbar socda hadallo kulul oo ay mas’uuliyiin iyo dhinacyo kala duwan is dhaafsanayaan.

Dowladda Itoobiya ayaa Khamiistii amartay in la xiro safaaraddeeda magaalada Asmara, iyadoo sidoo kale 10 diblomaasi oo Eritrean ah ku amartay inay dalka kaga baxaan 48 saacadood gudahood, tallaabo muujineysa heerka uu gaaray khilaafka sii xoogeysanaya ee labada dal.

Go’aanka ayaa yimid saacado kadib markii qaraxyo dhowr ah habeenkii laga maqlay magaalada Addis Ababa, xilli dagaalka dib uga qarxay waqooyiga Itoobiya uu sii ballaaranayo, isla markaana ay soo baxayaan walaac laga qabo inuu isu beddelo iska horimaad goboleed.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Itoobiya ayaa sheegtay inay safaaradda Asmara u xireyso waxa ay ku tilmaantay “falal cadaawad iyo dagaal-doon ah oo toos iyo dadban” oo Eritrea ay kula kacday Itoobiya.

Waxay sidoo kale sheegtay in 10-ka diblomaasi ee Eritrea loo aqoonsaday persona non grata kadib markii lagu eedeeyay inay ku lug lahaayeen “dhaqdhaqaaqyo khatar toos ah ku ah amniga qaranka Itoobiya” oo jebinaya xeerarka caalamiga ah ee xiriirka diblomaasiyadeed.

Colaaddan ayaa Soomaaliya saamayn karta juquraafi ahaan, maadaama Itoobiya, Masar iyo Eritrea ay la leedahay xiriir diblomaasiyadeed iyo iskaashi amni, inkastoo Muqdisho caddeysay inay ilaalinayso mowqifkeeda ku aaddan xiriirka dalalka gobolka, iyadoo aan si rasmi ah ugu biirin dhinac kamid ah loollanka saddexda dal.

Itoobiya ayaa Soomaaliya waxaa ka jooga ciidamo qeyb ka ah howl-galka AUSSOM, halka Masar ay kamid tahay dalalka heshiisyada amni la galay Soomaaliya, sidoo kalena ay qeyb ka tahay qorshaha howl-galka, inkastoo ciidamadeeda aan weli la keenin dalka.

Eritrea ayaa iyaduna muddooyinkii lasoo dhaafay tababbarro militari siisay ciidamo Soomaaliyeed, taas oo ka dhigaysa Soomaaliya mid si dhow ula xiriirta dhinacyada ku lugta leh xiisadda ka taagan Geeska Afrika.

Si kastaba, xaaladda ayaa si gaar ah isha loogu hayaa, iyadoo xiisad kasta oo ka dhalata xiriirka Itoobiya, Eritrea iyo Masar ay saameyn ku yeelan karto amniga iyo iskaashiga gobolka Geeska Afrika.