Xasan Sheekh oo ku baaqay wada-hadal siyaasadeed, kana hadlay horumarka amniga iyo doorashooyinka

MUQDISHO — Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ku baaqay in la sii wado wada-hadallada siyaasadeed iyo xoojinta midnimada qaranka, isaga oo sheegay in horumar laga sameeyey dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo dadaallada lagu hirgelinayo doorashooyinka qof iyo cod.

Khudbad uu u jeediyey shacabka Soomaaliyeed, ayuu madaxweynuhu kaga hadlay xaaladda amni iyo midda siyaasadeed ee dalka, isaga oo xusay in dowladdiisu ay ka go’an tahay xoojinta amniga, horumarinta hannaanka dimuqraadiyadda iyo xal u helidda khilaafaadka siyaasadeed. “Albaabka wada-hadalku mar walba wuu noo furan yahay.

Kala aragti duwanaanshaha waxaa xal u ah wada-hadal,” ayuu yiri Xasan Sheekh. Hadalkan ayaa imanaya iyadoo ay weli jiraan khilaafaad siyaasadeed oo u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo mucaaradka, kuwaas oo ku saabsan jihada siyaasadeed ee dalka, hannaanka dastuuriga ah iyo qaabka doorashooyinka loo qabanayo.

Madaxweynaha ayaa mar kale ku adkeystay in wada-hadalku yahay waddada lagu gaari karo is-afgarad ku saabsan arrimaha masiiriga ah ee dalka, isaga oo ku baaqay in kala aragti duwanaanshaha siyaasadeed lagu xalliyo wada-xaajood. Dhanka doorashooyinka, Xasan Sheekh ayaa sheegay in horumar laga sameeyey dadaallada lagu hirgelinayo hannaanka qof iyo cod, isaga oo xusay in doorashooyinkii dhowaan dhacay ay si nabad ah ku qabsoomeen, isla markaana ay shacabka u suurageliyeen ka qaybgalka doorashada hoggaankooda.

Soomaaliya ayaa dadaal ugu jirta inay ka gudubto nidaamka doorashooyinka dadban ee muddada dheer lagu soo xuli jiray xildhibaannada iyo hoggaanka siyaasadeed, kaas oo door weyn ay ku leeyihiin ergooyin iyo wakiillo ku salaysan beelaha. Hirgelinta doorashooyinka tooska ah ayaa ka mid ah qorshaha dowladda ee dib-u-habaynta dimuqraadiyadda, hase yeeshee khilaafaadka ku saabsan hannaanka doorashada iyo qorshaha siyaasadeed ee dalka ayaa weli taagan.

Dhanka amniga, madaxweynuhu wuxuu sheegay in howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab ay horumar weyn sameeyeen, isla markaana kooxda laga saaray deegaanno dhowr ah oo dadka ku nool ay hadda ka dareemayaan amni soo hagaagaya iyo dib-u-soo-noqoshada maamulka dowladda. Al-Shabaab, oo xiriir la leh ururka Al-Qaacida, ayaa in ka badan toban sano dagaal kula jirtay dowladda Soomaaliya, iyadoo weli khatar ku ah amniga dalka, kana fulisa weerarro ka dhan ah ciidamada, mas’uuliyiinta dowladda iyo shacabka.

Dowladda Federaalka ayaa dagaalka ka dhanka ah kooxda u aqoonsatay mudnaan amni oo muhiim ah, iyadoo la kaashanaysa ciidamada maxalliga ah iyo saaxiibbada caalamiga ah si ay dib ugu soo ceshato deegaannada ay saameeyeen colaadaha, una xoojiso hay’adaha dowladda. Xasan Sheekh ayaa ugu dambayn sheegay in dowladdiisu sii wadi doonto dadaallada lagu horumarinayo amniga, dimuqraadiyadda iyo wada-shaqaynta dhinacyada siyaasadda, isaga oo adkeeyey muhiimadda ay leedahay midnimada qaranka.

Si kastaba, weli ma cadda in baaqan cusub uu horseedi doono wada-hadallo wax-ku-ool ah oo lala yeesho mucaaradka ama uu xal u noqon doono khilaafaadka ka taagan hannaanka siyaasadeed iyo doorashooyinka dalka.

Khudbad uu u jeediyey shacabka Soomaaliyeed, ayuu madaxweynuhu kaga hadlay xaaladda amni iyo midda siyaasadeed ee dalka, isaga oo xusay in dowladdiisu ay ka go’an tahay xoojinta amniga, horumarinta hannaanka dimuqraadiyadda iyo xal u helidda khilaafaadka siyaasadeed.

“Albaabka wada-hadalku mar walba wuu noo furan yahay. Kala aragti duwanaanshaha waxaa xal u ah wada-hadal,” ayuu yiri Xasan Sheekh.

Hadalkan ayaa imanaya iyadoo ay weli jiraan khilaafaad siyaasadeed oo u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo mucaaradka, kuwaas oo ku saabsan jihada siyaasadeed ee dalka, hannaanka dastuuriga ah iyo qaabka doorashooyinka loo qabanayo.

Madaxweynaha ayaa mar kale ku adkeystay in wada-hadalku yahay waddada lagu gaari karo is-afgarad ku saabsan arrimaha masiiriga ah ee dalka, isaga oo ku baaqay in kala aragti duwanaanshaha siyaasadeed lagu xalliyo wada-xaajood.

Dhanka doorashooyinka, Xasan Sheekh ayaa sheegay in horumar laga sameeyey dadaallada lagu hirgelinayo hannaanka qof iyo cod, isaga oo xusay in doorashooyinkii dhowaan dhacay ay si nabad ah ku qabsoomeen, isla markaana ay shacabka u suurageliyeen ka qaybgalka doorashada hoggaankooda.

Soomaaliya ayaa dadaal ugu jirta inay ka gudubto nidaamka doorashooyinka dadban ee muddada dheer lagu soo xuli jiray xildhibaannada iyo hoggaanka siyaasadeed, kaas oo door weyn ay ku leeyihiin ergooyin iyo wakiillo ku salaysan beelaha.